კვლევის შესახებ
ციტოლოგიური გამოკვლევა (Cytology) არის უჯრედული მასალის მიკროსკოპული შესწავლა, რომელიც გამოიყენება ნეოპლაზიური (მათ შორის კიბოსწინარე და ავთვისებიანი), ანთებითი და რეაქტიული ცვლილებების გამოსავლენად. ჰისტოპათოლოგიური კვლევისგან განსხვავებით, ციტოლოგია სწავლობს უჯრედების მორფოლოგიას და მათ ურთიერთგანლაგებას, ქსოვილოვანი არქიტექტონიკის შენარჩუნების გარეშე.
მასალა შესაძლოა აღებულ იქნეს სხვადასხვა გზით: წვრილნემსიანი ასპირაციული ბიოფსიით (FNAC), ორგანოს ზედაპირიდან ნაცხის აღებით, ან ბიოლოგიური სითხეების (შარდი, ნახველი, პლევრალური, პერიტონეალური) კვლევით. ეს მეთოდი არის მინიმალურად ინვაზიური, ოპერატიული და უსაფრთხო დიაგნოსტიკური პროცედურა.
ციტოლოგია ფართოდ გამოიყენება ონკოპათოლოგიური დაზიანებების სკრინინგის, დიაგნოსტიკისა და მონიტორინგისთვის. რთულ კლინიკურ შემთხვევებში ციტოლოგიური ნიმუში ხშირად კომპლემენტდება უჯრედული ბლოკის (cell block) ტექნოლოგიითა და იმუნოციტოქიმიური კვლევით, რაც მნიშვნელოვნად ზრდის დიაგნოსტიკურ სიზუსტეს.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევა რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• ნებისმიერი წარმონაქმნის (კვანძის, მასის) ბუნების შეფასება;
• კეთილთვისებიან და ავთვისებიან დაზიანებას შორის დიფერენცირება;
• სიმსივნური უჯრედების გამოვლენა ორგანიზმის სითხეებში;
• ანთებითი და ინფექციური პროცესების შეფასება;
• ფარისებრი ჯირკვლის, სარძევე ჯირკვლის, ლიმფური კვანძების კვანძების შეფასება;
• კიბოს მონიტორინგი და რეციდივის გამოვლენა;
• ბიოფსიამდე საწყისი (პირველადი) დიაგნოსტიკა.
ინტერპრეტაცია
ციტოლოგიური დასკვნა თვისობრივია (აღწერითი) – ფასდება უჯრედების მორფოლოგია, ზომა, სტრუქტურა და ატიპიის ხარისხი.
ნორმა (კეთილთვისებიანი პროცესი): უჯრედებს აქვს ფიზიოლოგიური ფორმა და სტრუქტურა; ატიპიური ან ნეოპლაზიური უჯრედები არ ვლინდება.
პათოლოგიური სურათი შესაძლოა მოიცავდეს:
• ანთებით ან რეაქტიულ ცვლილებებს;
• ატიპიურ უჯრედებს (გაურკვეველი მნიშვნელობის);
• საეჭვო (ავთვისებიანობის მქონე) უჯრედებს;
• ავთვისებიან (ონკოლოგიურ) უჯრედებს.
ციტოლოგიური დასკვნა ხშირად კატეგორიებად ფასდება: არაინფორმაციული, კეთილთვისებიანი, ატიპიური, საეჭვო და ავთვისებიანი. საეჭვო ან ავთვისებიანი შედეგი, როგორც წესი, საჭიროებს დადასტურებას ჰისტოლოგიური (ბიოფსიის) გამოკვლევით.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს კლინიცისტის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• იმუნოციტოქიმიური კვლევა (ICC);
• სითხეზე დაფუძნებული ციტოლოგია;
• ჰისტოლოგიური (პათომორფოლოგიური) გამოკვლევა;
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციალური მომზადება, როგორც წესი, საჭირო არ არის;
• მომზადება დამოკიდებულია ნიმუშის ტიპსა და აღების მეთოდზე - დეტალები დააზუსტეთ ექიმთან;
• აცნობეთ ექიმს მიმდინარე მედიკამენტოზური თერაპიისა და სისხლის შედედების დარღვევების შესახებ (განსაკუთრებით ასპირაციული ბიოფსიის წინ);
• თან იქონიეთ თანმხლები სამედიცინო დოკუმენტაცია და ადრე ჩატარებული კვლევები.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• ncbi.nlm.nih.gov - Fine Needle Aspiration
• cancer.gov - Pathology Reports
• ncbi.nlm.nih.gov - Cell Block Technique in Cytopathology
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• სოფიო თოფურიძე - ციტოლოგი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.