კვლევის შესახებ
ინსულინისმაგვარი ზრდის ფაქტორის მაკავშირებელი ცილა 3 (Insulin-like Growth Factor Binding Protein 3, IGFBP-3) არის ცილა, რომელსაც ძირითადად ღვიძლი გამოიმუშავებს.
IGFBP-3 სისხლში ატარებს ინსულინისმაგვარ ზრდის ფაქტორ 1-ს (IGF-1) - ჰორმონს, რომელიც ზრდის ჰორმონის (GH) მთავარი შუამავალია ქსოვილების ზრდასა და განვითარებაში. IGFBP-3 აკონტროლებს IGF-1-ის ბიოლოგიურ ხელმისაწვდომობას და ახანგრძლივებს მის სისხლში ცირკულაციის პერიოდს.
IGFBP-3 არის ზრდის ფაქტორების დამაკავშირებელი ცილების ჯგუფიდან ყველაზე მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი. მისი წარმოქმნა, ისევე როგორც IGF-1-ის, ძირითადად ზრდის ჰორმონის კონტროლს ექვემდებარება - ამიტომ IGFBP-3-ის დონე ირიბად ასახავს GH-ის აქტივობას.
კვლევა ჩვეულებრივ ტარდება IGF-1-ის განსაზღვრასთან ერთად. ორი მაჩვენებლის კომბინაცია უფრო ინფორმაციულია, ვიდრე თითოეული ცალკე - განსაკუთრებით ზრდის ჰორმონის დეფიციტისა და GH-რეზისტენტობის დიაგნოსტიკისთვის, ასევე GH-თერაპიის მონიტორინგისთვის.
IGFBP-3-ის დონე მკაცრად დამოკიდებულია ასაკზე და ფასდება მხოლოდ კლინიკურ მონაცემებთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• ბავშვებსა და მოზარდებში ზრდის ჰორმონის (GH) დეფიციტის ეჭვი;
• ბავშვებში ზრდის შეფერხება, თანატოლებთან შედარებით დაბალი ტანი;
• GH-რეზისტენტობის (ზრდის ჰორმონისადმი ქსოვილების უმგრძნობელობის) ეჭვი;
• ჰიპოფიზის ფუნქციის შეფასება;
• ზრდის ჰორმონით (GH) ჩამნაცვლებელი თერაპიის ეფექტიანობის მონიტორინგი;
• კვებითი მდგომარეობისა და კატაბოლური (ქსოვილების დაშლის) პროცესების შეფასება;
• GH-ის ჭარბი წარმოქმნის (აკრომეგალია, გიგანტიზმი) დამხმარე შეფასება - IGF-1-ის განსაზღვრასთან ერთად.
ინტერპრეტაცია
ინსულინმსგავსი ზრდის ფაქტორის შემაკავშირებელი ცილა-3-ის (IGFBP-3) მაღალი მაჩვენებელი შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• ზრდის ჰორმონის ჭარბი პროდუქცია (აკრომეგალია, გიგანტიზმი);
• ჰიპოფიზის ჰორმონ-მაპროდუცირებელი სიმსივნე;
• ზრდის ჰორმონით თერაპიის ჭარბი დოზირება.
IGFBP-3-ის დაბალი მაჩვენებელი შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• ზრდის ჰორმონის (GH) დეფიციტი;
• ჰიპოფიზის უკმარისობა (ჰიპოპიტუიტარიზმი);
• ზრდის ჰორმონისადმი ქსოვილების რეზისტენტობა;
• ღვიძლის მძიმე დაავადებები (ვინაიდან IGFBP-3 ღვიძლში სინთეზირდება);
• მძიმე ნუტრიციული დეფიციტი, კატაბოლური მდგომარეობები;
• თირკმლის ქრონიკული დაავადებები.
შედეგის ინტერპრეტაციის თავისებურებები:
• IGFBP-3-ის რეფერენსული საზღვრები მკაცრად დამოკიდებულია ასაკზე - ცილის დონე ბავშვობასა და პუბერტატულ პერიოდში იმატებს, ხოლო მოზრდილ ასაკში თანდათან მცირდება;
• კვლევა, როგორც წესი, ფასდება IGF-1-ის მაჩვენებელთან ერთად;
• ბიოტინის (ვიტამინ B7) მაღალი დოზებით მიღება შესაძლოა ინტერფერირებდეს კვლევის შედეგთან.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის კლინიკურ მონაცემებთან და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• სომატომედინ C, IGF-1-ის განსაზღვრა სისხლში;
• სომატოტროპული ჰორმონის განსაზღვრა სისხლში (GH/STH);
• თირეოტროპული ჰორმონის განსაზღვრა სისხლში (TSH);
• თიროქსინის თავისუფალი ფრაქციის განსაზღვრა სისხლში (FT4);
• კორტიზოლის განსაზღვრა სისხლში (Cortisol);
• ადრენოკორტიკოტროპული ჰორმონის განსაზღვრა სისხლში (ACTH);
• პროლაქტინის განსაზღვრა სისხლში (PRL);
• გლუკოზის ტოლერანტობის ტესტი, 75 გ-იანი დატვირთვა (OGTT 75 g);
• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL).
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• რეკომენდებულია უზმოდ ყოფნა - ბოლო 10-12 საათის განმავლობაში არ მიიღოთ საკვები და სასმელი (მათ შორის: ალკოჰოლი, გაზიანი სასმელი, ყავა, წყალი), არ მოიხმაროთ საღეჭი რეზინი, თამბაქო.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• mayocliniclabs.com - Insulin-Like Growth Factor-Binding Protein 3, Serum
• labcorp.com - Insulin-like Growth Factor-binding Protein 3 (IGFBP-3)
• ncbi.nlm.nih.gov - Diagnosing Growth Hormone Deficiency in Adults
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.
