HIV, ადამიანის იმუნოდეფიციტური ვირუსის რნმ-ის აღმოჩენა სისხლში, თვისობრივი

ფასი: 270 ₾

კვლევის შესახებ

HIV, ადამიანის იმუნოდეფიციტური ვირუსის რნმ-ის აღმოჩენა სისხლში, თვისობრივი (HIV RNA Qualitative Detection in Blood) არის მოლეკულური ბიოლოგიური (NAT - Nucleic Acid Test) კვლევა, რომელიც გამოიყენება ადამიანის იმუნოდეფიციტური ვირუსის (HIV-1) გენეტიკური მასალის (რნმ) თვისობრივი (პოზიტიური/ნეგატიური) გამოვლენისთვის სისხლის ნიმუშში.

HIV-ის თვისობრივი PCR ერთ-ერთი ყველაზე მგრძნობიარე და ადრეული დიაგნოსტიკის მეთოდია HIV-ის დიაგნოსტიკისთვის - სტანდარტული რეალურ დროში PCR-სისტემები ფლობს გამოვლენის ზღვარს 20-50 ასლი/მლ. ეს იძლევა შესაძლებლობას ვირუსის გამოვლენისა „ფანჯრის პერიოდის“ (window period) დასრულებამდეც, რომელიც ანტისხეულების ტესტებზე გრძელია - HIV-ის რნმ ჩვეულებრივ ხდება გამოვლენადი ინფიცირებიდან 10-14 დღეში, ხოლო ანტისხეულები - 3-12 კვირაში.

HIV-ის თვისობრივი PCR განსხვავდება რაოდენობრივი ვირუსული დატვირთვის (HIV viral load) კვლევისგან: თვისობრივი ძირითადად გამოიყენება დიაგნოსტიკურ მიზნებში (არის HIV ინფიცირება თუ არა?), რაოდენობრივი კი - მკურნალობის მონიტორინგისთვის (რა რაოდენობით ვირუსია სისხლში?).

კვლევა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია:

• მწვავე (ადრეული, ფანჯრის-პერიოდი) HIV-ის დიაგნოსტიკისთვის;

• HIV-პოზიტიური დედის ახალშობილებში დიაგნოსტიკისთვის (სადაც დედის ანტისხეულები რჩება ბავშვის სისხლში 18 თვემდე);

• გაურკვეველი (indeterminate) HIV ანტისხეულების ტესტის შემდგომი დადასტურებისთვის;

• PEP (Post-Exposure Prophylaxis) - ექსპოზიციის შემდგომი პროფილაქტიკის ეფექტიანობის შესაფასებლად;

• PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis) - პრე-ექსპოზიციური პროფილაქტიკის ფონზე ექსპოზიციის გადახედვის შემთხვევაში.

HIV-ის ადრე გამოვლენა და ანტირეტროვირუსული თერაპიის (ART) დაუყოვნებლივი დაწყება ძირითადია HIV-ის პროგრესირების შესაჩერებლად, გართულებების თავიდან ასაცილებლად და ვირუსის გადაცემის შესამცირებლად (U=U: Undetectable = Untransmittable პრინციპი).

რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?

კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:

• მწვავე (ადრეული) HIV-ის ეჭვი - სიმპტომები 2-4 კვირაში სავარაუდო ექსპოზიციის შემდეგ: ცხელება, ფარინგიტი, ლიმფადენოპათია, კანის გამონაყარი, არტრალგია, თავის ტკივილი, კუნთის ტკივილი (HIV-ის ე.წ. „სერონეგატიური სარკოიდი“);

• ცნობილი მაღალი რისკის ექსპოზიცია - დაუცველი სქესობრივი კონტაქტი HIV-პოზიტიური ან გაურკვეველი სტატუსის პარტნიორთან, საერთო შპრიცის გამოყენება;

• ნემსით ჩხვლეტის ან წვეთის ექსპოზიცია სამედიცინო პერსონალში (occupational exposure);

• გაუპატიურების ან სქესობრივი ძალადობის ექსპოზიცია;

• HIV ანტისხეულების ან Ag/Ab კომბინირებული ტესტის გაურკვეველი (indeterminate) ან ცრუ-დადებითი/ცრუ-უარყოფითი შედეგი;

• HIV-პოზიტიური დედის ახალშობილებში - დიაგნოსტიკისთვის (PCR ხდება 14-21 დღეში, 1-2 თვეში და 4-6 თვეში);

• PEP-ის (Post-Exposure Prophylaxis) - ექსპოზიციის შემდგომი პროფილაქტიკის 28-დღიანი კურსის ბოლოს;

• HIV-ის სკრინინგი ორგანოს, სისხლის ან ქსოვილის დონაციის წინ;

• PrEP-ის (Pre-Exposure Prophylaxis) მიმდინარეობის ფონზე - მაღალი რისკის ექსპოზიციის შემდეგ;

• ცნობილი STI-ის (Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae, Treponema pallidum, HSV) მქონე პაციენტებში - HIV-ის სკრინინგი;

• ნემსით ნარკოტიკების მომხმარებლების სკრინინგი;

• MSM (Men who have Sex with Men) რეგულარული სკრინინგი;

• კომერციული სქესობრივი მუშაკების სკრინინგი;

• ჰომოსექსუალურ ან მრავალპარტნიორიან ცხოვრებაში მყოფი პირები;

• ცნობილი ტუბერკულოზის ან სიფილისის მქონე პაციენტებში;

• გრძელვადიანი, აუხსნელი ცხელება, წონის კლება, ლიმფადენოპათია, ოპორტუნისტული ინფიცირება.

ინტერპრეტაცია

HIV-ის რნმ-ის უარყოფითი (ნეგატიური) შედეგი

მიუთითებს, რომ შემოწმებულ სისხლის ნიმუშში HIV-ის რნმ ვერ გამოვლინდა (ან მისი დონე გამოვლენის ზღვარს ქვემოთაა). ეს ჩვეულებრივ გამორიცხავს HIV-ით ინფიცირებას, თუმცა:

• ფანჯრის პერიოდი - ბოლო ექსპოზიციიდან 10 დღემდე PCR შესაძლოა ჯერ კიდევ იყოს ცრუუარყოფითი; რეკომენდებულია კვლევის გამეორება 2–4 კვირაში;

• ART-ის ფონზე - ვირუსული დატვირთვის სრული სუპრესია მიგვიყვანს უარყოფით PCR-მდე, თუმცა ეს არ ნიშნავს HIV-ის ვირუსის სრულ ელიმინაციას (ვირუსის განდევნას ორგანიზმიდან);

• ნიმუშის არასათანადო შენახვა ან ტრანსპორტირება შესაძლოა იძლეოდეს ცრუუარყოფით შედეგს;

• კლინიკურად მაღალი ეჭვის შემთხვევაში რეკომენდებულია PCR-ის გამეორება და კომბინირებული Ag/Ab ტესტირება.

HIV-ის რნმ-ის დადებითი (პოზიტიური) შედეგი

ადასტურებს HIV-1-ით ინფიცირების არსებობას. პოზიტიური PCR-ის შემდგომი ნაბიჯები:

• დადასტურება - HIV-ის დიაგნოზის დასადასტურებლად რეკომენდებულია გამეორება მეორე ნიმუშზე და/ან კომბინირებული Ag/Ab ტესტირება (მე-4 თაობის HIV ტესტი) და/ან დიფერენციალური HIV-1/HIV-2 ანტისხეულების ტესტი;

• HIV-ის ვირუსული დატვირთვის რაოდენობრივი განსაზღვრა - საწყისი დონის შესაფასებლად;

• CD4+ T-ლიმფოციტების რაოდენობის შეფასება - იმუნური სტატუსის განსასაზღვრად;

• HIV-ის გენოტიპური მგრძნობელობის ანალიზი - ანტირეტროვირუსული თერაპიის (ART) რეჟიმის შესარჩევად;

• ოპორტუნისტული ინფექციების სკრინინგი (Pneumocystis jirovecii, Toxoplasma gondii, Cryptococcus, CMV, ტუბერკულოზი);

• თანმხლები სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების (STI) სკრინინგი - სიფილისი, HBV, HCV, ქლამიდიოზი, გონორეა;

• ანტირეტროვირუსული თერაპიის (ART) დაუყოვნებლივი დაწყება - დღევანდელი გაიდლაინების მიხედვით, ART უნდა დაიწყოს რაც შეიძლება მალე HIV-ის დიაგნოზის შემდეგ, განურჩევლად CD4-ის დონისა;

• პარტნიორის ინფორმირება და მისი HIV-ის სკრინინგი/პრეკონტაქტური პროფილაქტიკის (PrEP) განხილვა.

მნიშვნელოვანი მახასიათებლები ინტერპრეტაციისთვის:

• HIV-ის თვისობრივი PCR კონცენტრირებულია HIV-1-ის გამოვლენაზე - გარკვეული PCR-სისტემები ვერ ფარავენ HIV-2-ს, რომელიც გავრცელებულია დასავლეთ აფრიკაში; HIV-2-ზე ეჭვის შემთხვევაში საჭიროა სპეციფიკური HIV-2 ტესტი;

• ცრუდადებითი PCR ძალიან იშვიათია, თუმცა შესაძლებელია ნიმუშის კონტამინაციის ან ლაბორატორიული შეცდომის გამო - სანდოობისთვის რეკომენდებულია გამეორება;

• ART-ის ფონზე PCR-ის უარყოფითობა (განუსაზღვრელი ვირუსული დატვირთვა) მკურნალობის წარმატების ერთ-ერთი მთავარი ინდიკატორია და მიუთითებს, რომ პაციენტი არ გადასცემს ვირუსს სქესობრივი გზით (პრინციპი U=U - Undetectable = Untransmittable);

• ნიმუშის აღება უნდა მოხდეს ART-ის დაწყებამდე ან ART-ის ცვლილების ფონზე, ვირუსული დატვირთვის რეგულარული მონიტორინგით;

• კვლევის შედეგი კონფიდენციალურია და მისი გადაცემა მესამე პირისთვის მოითხოვს პაციენტის თანხმობას, გარდა საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული გამონაკლისებისა.

ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის (კერძოდ - ინფექციონისტის ან HIV-ის სპეციალისტის) მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.