კვლევის შესახებ
ასპარტატამინოტრანსფერაზა (AST/GOT, Aspartate Aminotransferase) არის ფერმენტი, რომელიც ძირითადად გვხვდება ღვიძლში, გულში, კუნთებში, თირკმელებში, პანკრეასსა და ერითროციტებში. ის მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ამინომჟავათა მეტაბოლიზმში და მონაწილეობს ენერგიის წარმოქმნის პროცესებში.
ნორმაში სისხლში AST-ის დაბალი დონე აღინიშნება. ქსოვილების დაზიანების ან ანთებითი პროცესების დროს ფერმენტი გამოიყოფა სისხლში, რის გამოც მისი დონე იმატებს. AST-ის ცვლილების ხარისხი დამოკიდებულია ქსოვილოვანი დაზიანების ხარისხსა და ვადებზე.
AST ხშირად განისაზღვრება ალანინამინოტრანსფერაზასთან (ALT) ერთად, ღვიძლის ფუნქციის შესაფასებლად. AST/ALT თანაფარდობა (de Ritis-ის კოეფიციენტი) ეხმარება ექიმს განასხვაოს ღვიძლის ან სხვა ორგანოს დაზიანება და დაადგინოს დაზიანების შესაძლო ხასიათი.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• ღვიძლის დაავადებების ეჭვი (ჰეპატიტი, ციროზი, სტეატოჰეპატიტი);
• ჰეპატოტოქსიური მედიკამენტების მიღების მონიტორინგი;
• ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარება;
• ვირუსული ჰეპატიტების სკრინინგი ან მონიტორინგი;
• ყვითელი ან მოყვითალო შეფერილობის კანი და სკლერა (სიყვითლე);
• მუცლის ტკივილი, განსაკუთრებით მარჯვენა ფერდქვეშა არეში;
• გულისრევა, ღებინება;
• მადის დაკარგვა;
• ზოგადი სისუსტე და დაღლილობა;
• კანის ქავილი;
• შარდის გამუქება, განავლის გაღიავება;
• კარდიოვასკულარული პათოლოგიების ეჭვი;
• კუნთოვანი ქსოვილის დაზიანების შეფასება;
• პროფილაქტიკური სკრინინგი ღვიძლის ფუნქციის შესაფასებლად.
ინტერპრეტაცია
AST-ის მომატება შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგი მდგომარეობების დროს:
• ვირუსული ჰეპატიტი (A, B, C, D, E);
• ალკოჰოლური ღვიძლის დაავადება და ცხიმოვანი ჰეპატოზი;
• ღვიძლის ციროზი;
• ღვიძლის ნეკროზი;
• მედიკამენტოზური ან ტოქსიკური ჰეპატიტი;
• მიოკარდიუმის ინფარქტი;
• გულის უკმარისობა;
• კუნთოვანი ქსოვილის ტრავმა, რაბდომიოლიზი;
• ფიზიკური დატვირთვა;
• ღვიძლის სიმსივნური დაზიანება და მეტასტაზები;
• ქოლესტაზი, ნაღვლის გზების ობსტრუქცია;
• პანკრეატიტი;
• ჰემოლიზური მდგომარეობები;
• ინფექციური მონონუკლეოზი.
AST-ის დაბალი მაჩვენებელი ჩვეულებრივ კლინიკური მნიშვნელობის არ არის, თუმცა ზოგჯერ შეიძლება გამოვლინდეს B6 ვიტამინის დეფიციტის, თირკმლის ქრონიკული უკმარისობისა და ორსულობის დროს.
AST/ALT თანაფარდობის ცვლილება (de Ritis-ის კოეფიციენტი) დიფერენციალური დიაგნოსტიკის მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია:
• AST/ALT > 2 - დამახასიათებელია ალკოჰოლური ჰეპატიტისთვის;
• AST/ALT < 1 - უფრო ხშირია ვირუსული ჰეპატიტის დროს.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ალანინამინოტრანსფერაზის განსაზღვრა სისხლში (ALT/GPT);
• გამაგლუტამილტრანსფერაზის განსაზღვრა სისხლში (gGT);
• ტუტე ფოსფატაზის განსაზღვრა სისხლში (ALP);
• საერთო ბილირუბინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (TBIL);
• კონიუგირებული (პირდაპირი) ბილირუბინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (DBIL);
• საერთო ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში (TP);
• ალბუმინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (ALB);
• ლაქტატდეჰიდროგენაზის განსაზღვრა სისხლში (LDH);
• კრეატინკინაზას განსაზღვრა სისხლში (CK);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• B ჰეპატიტის ვირუსის ზედაპირული ანტიგენის განსაზღვრა სისხლში (HBsAg);
• C ჰეპატიტის ვირუსის საწინააღმდეგო ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-HCV).
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• რეკომენდებულია უზმოდ ყოფნა. ბოლო 8-12 საათის განმავლობაში არ მიიღოთ საკვები და სასმელი (გარდა წყლისა);
• კვლევის ჩატარებამდე 24 საათის განმავლობაში თავი შეიკავეთ ალკოჰოლის მიღებისგან;
• კვლევამდე 24-48 საათით ადრე თავი აარიდეთ ინტენსიურ ფიზიკურ დატვირთვას, რადგან ამან შესაძლოა გამოიწვიოს AST-ის მაჩვენებლის მცირე მატება;
• ექიმთან შეათანხმეთ მიმდინარე მედიკამენტოზური თერაპია, ვინაიდან ზოგიერთმა მედიკამენტმა შესაძლოა გავლენა მოახდინოს ანალიზის შედეგზე.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• mayoclinic.org - Aspartate aminotransferase (AST) blood test
• my.clevelandclinic.org - Aspartate Transferase (AST) Blood Test
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.
