კვლევის შესახებ
CD8 ლიმფოციტები (ციტოტოქსიური T-უჯრედები) წარმოადგენენ T-ლიმფოციტების ქვეპოპულაციას, რომელთა ზედაპირზე გამოხატულია CD8 მოლეკულა. მათი ძირითადი ფუნქციაა ინფიცირებული, სიმსივნური და გადანერგილი (ალოგენური) უჯრედების უშუალო განადგურება. CD8 ლიმფოციტები ცნობენ ანტიგენებს, რომლებიც წარდგენილია I კლასის ჰისტოშეთავსებადობის კომპლექსის (MHC class I) მოლეკულებით - ეს მექანიზმი მნიშვნელოვანია ვირუსული ინფექციებისა და ავთვისებიანი უჯრედების კონტროლისთვის.
CD8 ლიმფოციტების რაოდენობის განსაზღვრა ხდება ნაკადური ციტომეტრიის მეთოდით (Flow Cytometry), სპეციფიკური მონოკლონური ანტისხეულების (anti-CD3, anti-CD8) გამოყენებით. შედეგი გაიცემა აბსოლუტურ რიცხვებში (უჯრედი/მკლ-ში) და ლიმფოციტების საერთო რაოდენობის პროცენტული წილით.
CD8 უჯრედების მაჩვენებელი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია აივ-ინფექციის მქონე პაციენტების მართვაში - CD4/CD8 თანაფარდობის შემცირება (ე.წ. ინვერსია) წარმოადგენს დაავადების პროგრესირებისა და იმუნური სისტემის დისფუნქციის მნიშვნელოვან ლაბორატორიულ მარკერს. გარდა ამისა, CD8 ლიმფოციტების შეფასება გამოიყენება ვირუსული ინფექციების (CMV, EBV), აუტოიმუნური დაავადებების, იმუნოდეფიციტური მდგომარეობებისა და ლიმფოპროლიფერაციული პროცესების შესაფასებლად.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• აივ-ინფიცირებული პაციენტების მონიტორინგი - CD4/CD8 თანაფარდობის შესაფასებლად;
• ანტირეტროვირუსული თერაპიის ეფექტიანობის შეფასება;
• ვირუსული ინფექციების (CMV, EBV, HSV, ჰეპატიტი B და C) ფონზე იმუნური პასუხის შესაფასებლად;
• პირველადი იმუნოდეფიციტური მდგომარეობების დიაგნოსტიკა;
• აუტოიმუნური დაავადებების შეფასება (სისტემური წითელი მგლურა, რევმატოიდული ართრიტი, გაფანტული სკლეროზი);
• ლიმფოპროლიფერაციული დაავადებების შეფასება (T-უჯრედული ლიმფომები, დიდი გრანულირებული ლიმფოციტების (LGL) ლეიკემია);
• ხშირი ან ხანგრძლივი ვირუსული ინფექციები;
• ორგანოთა ან ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაციის შემდგომი იმუნური სტატუსის მონიტორინგი;
• იმუნოსუპრესიული ან ციტოსტატიკური თერაპიის ფონზე;
• ლიმფოპენიის ან ლიმფოციტოზის მიზეზის დადგენა.
ინტერპრეტაცია
CD8 ლიმფოციტების მომატება (CD8 ლიმფოციტოზი) შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• აივ-ინფექცია (განსაკუთრებით ადრეულ სტადიაზე - CD8 უჯრედების მკვეთრი მომატება CD4/CD8 თანაფარდობის ინვერსიასთან ერთად);
• მწვავე ვირუსული ინფექციები (EBV - ინფექციური მონონუკლეოზი, CMV, ვირუსული ჰეპატიტი, ციტომეგალოვირუსული ინფექცია);
• ქრონიკული ვირუსული ინფექციები;
• T-უჯრედული ლეიკემიები და ლიმფომები;
• დიდი გრანულირებული ლიმფოციტების (LGL) ლეიკემია;
• აუტოიმუნური დაავადებები (განსაკუთრებით - მწვავე ფაზაში);
• ქრონიკული ანთებითი მდგომარეობები;
• ტრანსპლანტაციის შემდგომ პერიოდში (გრაფტის უარყოფის რეაქცია).
CD8 ლიმფოციტების კლება (CD8 ლიმფოპენია) შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• პირველადი იმუნოდეფიციტი (SCID, DiGeorge-ის სინდრომი);
• იმუნოსუპრესიული მკურნალობა (კორტიკოსტეროიდები, კალცინევრინის ინჰიბიტორები);
• ქიმიოთერაპია, რადიოთერაპია;
• ძვლის ტვინის უკმარისობა, აპლასტიკური ანემია;
• მძიმე მალნუტრიცია;
• ლიმფოპროლიფერაციული დაავადებები;
• ხანდაზმული ასაკი.
CD4/CD8 თანაფარდობა:
• ნორმალური მაჩვენებელი ძირითადად >1.0-ია. ამ თანაფარდობის შემცირება დამახასიათებელია აივ-ინფექციისთვის, CMV-ის მწვავე ფაზისთვის და ზოგიერთი ვირუსული პროცესისთვის. პირიქით, CD4/CD8 თანაფარდობის მომატება შესაძლოა გამოვლინდეს ზოგიერთი აუტოიმუნური და ლიმფოპროლიფერაციული დაავადების დროს.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ლიმფოციტები, NK, T, B, CD4, CD8 გამდინარე ციტომეტრიული მეთოდით;
• ლიმფოციტები CD4 და CD8 განსაზღვრა სისხლში გამდინარე ციტომეტრიული მეთოდით;
• CD4 ლიმფოციტები სისხლში, გამდინარე ციტომეტრიული მეთოდი;
• T და B ლიმფოციტები სისხლში, გამდინარე ციტომეტრიული მეთოდი;
• ლიმფოციტები, NK უჯრედების გამოკვლევა გამდინარე ციტომეტრიული მეთოდით;
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• ციტომეგალოვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (CMV IgG);
• ციტომეგალოვირუსის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (CMV IgM);
• ეპშტაინ-ბარის ვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (EBV IgG);
• ეპშტაინ-ბარის ვირუსის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (EBV IgM);
• იმუნოგლობულინ G-ის განსაზღვრა სისხლში (IgG);
• იმუნოგლობულინ M-ის განსაზღვრა სისხლში (IgM);
• იმუნოგლობულინ A-ის განსაზღვრა სისხლში (IgA);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP).
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციფიკური მომზადება არ არის საჭირო;
• სასურველია სისხლის აღება დილით, უზმოდ (8-12 საათიანი შიმშილის შემდეგ), 24 საათის განმავლობაში დაუშვებელია ალკოჰოლის მიღება.
• კვლევამდე თავი შეიკავეთ ინტენსიური ფიზიკური დატვირთვისგან (განსაკუთრებით სისხლის აღებამდე 24 საათით ადრე).
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• mayocliniclabs.com - T-Cell Subsets, Blood
• medlineplus.gov - T-Cell Count
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.