კვლევის შესახებ
CD19 ლიმფოციტები (CD3-CD19+) - B-უჯრედული ხაზის მახასიათებლები:
• წარმოადგენენ B-ლიმფოციტებს, რომელთა ზედაპირზე გამოხატულია CD19 გლიკოპროტეინი - B-უჯრედული ხაზის ერთ-ერთი ყველაზე სპეციფიკური მარკერი;
• CD19 გამოხატულია B-ლიმფოციტების განვითარების თითქმის ყველა სტადიაზე (გარდა ბოლო - პლაზმური უჯრედის სტადიისა), რაც მას B-უჯრედული პოპულაციის შესაფასებლად ოპტიმალურ მარკერად აქცევს.
ფუნქციური როლი:
• B-ლიმფოციტები ჰუმორული იმუნიტეტის ცენტრალური უჯრედებია;
• ანტიგენთან კონტაქტის შემდეგ ისინი დიფერენცირდებიან პლაზმურ უჯრედებად, რომლებიც წარმოქმნიან ანტისხეულებს (იმუნოგლობულინებს - IgM, IgG, IgA, IgE, IgD);
• ანტისხეულები ცნობენ უცხო ანტიგენებს და ააქტიურებენ მთელ რიგ მექანიზმებს: ნეიტრალიზაცია, ოპსონიზაცია, კომპლემენტის სისტემის გააქტიურება, ანტისხეულდამოკიდებული უჯრედული ციტოტოქსიკურობა (ADCC).
კვლევის მეთოდოლოგია:
• CD19+ B-ლიმფოციტების რაოდენობრივი განსაზღვრა ხდება გამდინარე ციტომეტრიული მეთოდით (Flow Cytometry), სპეციფიკური მონოკლონური ანტისხეულების (anti-CD3, anti-CD19, anti-CD45) გამოყენებით;
• შედეგი იცემა აბსოლუტური რიცხვებით (უჯრედი/მკლ-ში) და ლიმფოციტების საერთო რაოდენობის პროცენტული წილით.
კლინიკური გამოყენება:
• B-უჯრედული იმუნოდეფიციტური მდგომარეობების დიაგნოსტიკა;
• B-უჯრედული ლიმფოპროლიფერაციული პროცესების (განსაკუთრებით - ქრონიკული ლიმფოციტური ლეიკემიის) შესაფასებლად;
• ანტი-CD20 ბიოლოგიური თერაპიის (რიტუქსიმაბი, ოფატუმუმაბი) ფონზე B-უჯრედული პოპულაციის მონიტორინგისთვის.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• პირველადი (თანდაყოლილი) B-უჯრედული იმუნოდეფიციტური მდგომარეობების დიაგნოსტიკა - X-შეჭიდული აგამაგლობულინემია (Bruton-ის სინდრომი), საერთო ცვალებადი იმუნოდეფიციტი (CVID), ჰიპერ-IgM სინდრომი, IgG-ის ქვეკლასის დეფიციტი;
• ჰიპოგამაგლობულინემიის (ანტისხეულების დაბალი მაჩვენებლის) მიზეზის დადგენა;
• ხშირი ბაქტერიული ინფექციების (განსაკუთრებით - ინკაფსულირებული ბაქტერიებით - Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae) მქონე პაციენტების შეფასება;
• ქრონიკული ლიმფოციტური ლეიკემიის (B-CLL) დიაგნოსტიკა - 2008 წლის ჩატარებული IWCLL-ის გაიდლაინების შესაბამისად, აბსოლუტური B-უჯრედული რაოდენობა ≥5,000/მკლ-ში დიაგნოსტიკური კრიტერიუმია;
• ანტი-CD20 თერაპიის (რიტუქსიმაბი, ოფატუმუმაბი, ობინუტუზუმაბი) ფონზე B-უჯრედული პოპულაციის მონიტორინგი - დეპლეციისა და აღდგენის შესაფასებლად;
• B-უჯრედული ლიმფომების შემდგომი ქიმიოთერაპიის ან იმუნოთერაპიის ეფექტიანობის შეფასება;
• აუტოიმუნური დაავადებების (სისტემური წითელი მგლურა, რევმატოიდული ართრიტი) ფონზე B-უჯრედული პასუხის შესაფასებლად;
• პლაზმური უჯრედული მიელომის (მრავლობითი მიელომა) დიფერენციალური დიაგნოსტიკა;
• იმუნოგლობულინების მკურნალობის (IVIG) ეფექტიანობის შესაფასებლად.
ინტერპრეტაცია
B-ლიმფოციტების (CD19+) კლება ან არარსებობა შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• X-შეჭიდული აგამაგლობულინემია (Bruton-ის სინდრომი) - სრული B-უჯრედული დეფიციტი (CD19+ უჯრედები <2%);
• საერთო ცვალებადი იმუნოდეფიციტი (CVID);
• მძიმე კომბინირებული იმუნოდეფიციტი (SCID);
• ანტი-CD20 თერაპიის ფონზე (რიტუქსიმაბი, ოფატუმუმაბი) - B-უჯრედების სელექციური დეპლეცია, ჩვეულებრივ 6-12 თვის განმავლობაში;
• ქიმიოთერაპია და რადიოთერაპია;
• კორტიკოსტეროიდული თერაპია (ხანგრძლივი);
• ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაციის ადრეული პერიოდი;
• ხანდაზმული ასაკი (ფიზიოლოგიური დაქვეითება).
B-ლიმფოციტების (CD19+) მომატება შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• ქრონიკული ლიმფოციტური ლეიკემია (B-CLL) - ხშირად მკვეთრი B-უჯრედული მონოკლონური ლიმფოციტოზი (CD19+ უჯრედები ≥5,000/მკლ-ში);
• B-უჯრედული ლიმფომები (ფოლიკულური, მანტიის უჯრედული, მარგინალური ზონის ლიმფომა, დიფუზური დიდუჯრედოვანი B-უჯრედული ლიმფომა);
• მონოკლონური B-უჯრედული ლიმფოციტოზი (MBL);
• ვირუსული ინფექციები (განსაკუთრებით - EBV-ით გამოწვეული ინფექციური მონონუკლეოზი);
• აუტოიმუნური დაავადებები (განსაკუთრებით - სისტემური წითელი მგლურა - მწვავე ფაზაში).
დიაგნოსტიკური შენიშვნა:
ქრონიკული ლიმფოციტური ლეიკემიის (B-CLL) დიაგნოზის დასასმელად B-უჯრედული ლიმფოციტოზის გარდა აუცილებელია იმუნოფენოტიპირების სრული პანელის ჩატარება (CD5, CD20, CD23, FMC7, light chain restriction).
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• T და B ლიმფოციტები სისხლში, გამდინარე ციტომეტრიული მეთოდი;
• ლიმფოციტები, NK, T, B, CD4, CD8 გამდინარე ციტომეტრიული მეთოდით;
• ლიმფოციტები, NK უჯრედების გამოკვლევა გამდინარე ციტომეტრიული მეთოდით;
• ლიმფოციტები CD4 და CD8 განსაზღვრა სისხლში გამდინარე ციტომეტრიული მეთოდით;
• CD4 ლიმფოციტები სისხლში, გამდინარე ციტომეტრიული მეთოდი;
• CD8 ლიმფოციტები, სისხლში გამდინარე ციტომეტრიული მეთოდი;
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• ლეიკოციტების მორფოლოგიური შეფასება პერიფერიულ სისხლში;
• იმუნოგლობულინ G-ის განსაზღვრა სისხლში (IgG);
• იმუნოგლობულინ M-ის განსაზღვრა სისხლში (IgM);
• იმუნოგლობულინ A-ის განსაზღვრა სისხლში (IgA);
• იმუნოგლობულინ E-ის განსაზღვრა სისხლში (IgE);
• კომპლემენტის C3 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C3);
• კომპლემენტის C4 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C4);
• ეპშტაინ-ბარის ვირუსის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (EBV IgM);
• ეპშტაინ-ბარის ვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (EBV IgG);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციფიკური მომზადება არ არის საჭირო;
• სასურველია სისხლის აღება დილით, უზმოდ (8-12 საათიანი შიმშილის შემდეგ), 24 საათის განმავლობაში დაუშვებელია ალკოჰოლის მიღება.
• კვლევამდე თავი შეიკავეთ ინტენსიური ფიზიკური დატვირთვისგან (განსაკუთრებით სისხლის აღებამდე 24 საათით ადრე).
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• mayocliniclabs.com - B-Cell Phenotyping for Immunodeficiency Assessment
• ncbi.nlm.nih.gov - Application of Cytometry in Primary Immunodeficiencies
• mayocliniclabs.com - Quantitative Lymphocyte Subsets
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.
