კვლევის შესახებ
CD4 და CD8 ლიმფოციტების კომბინირებული პანელი (T-უჯრედული ქვეპოპულაციები) ერთობლივად განსაზღვრავს ორი მნიშვნელოვანი T-ლიმფოციტური უჯრედის რაოდენობრივ მაჩვენებლებს და მათ თანაფარდობას (CD4/CD8 ratio).
CD4 ლიმფოციტები (T-ჰელპერული უჯრედები) კოორდინირებენ იმუნურ პასუხს, ააქტიურებენ ანტისხეულების წარმოქმნას და მაკროფაგების მუშაობას. CD8 ლიმფოციტები (ციტოტოქსიური უჯრედები) უშუალოდ ანადგურებენ ვირუსით ინფიცირებულ და სიმსივნურ უჯრედებს.
CD4/CD8 თანაფარდობა (ე.წ. იმუნორეგულატორული ინდექსი) - მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია, რომელიც ასახავს იმუნური სისტემის ბალანსს. ჯანმრთელ ზრდასრულ ადამიანებში CD4/CD8 თანაფარდობა ჩვეულებრივ >1.0-ია (დაახლოებით 1.5-2.5).
გამოკვლევა ტარდება ნაკადური ციტომეტრიის მეთოდით (Flow Cytometry), სპეციფიკური მონოკლონური ანტისხეულების (anti-CD3, anti-CD4, anti-CD8, anti-CD45) გამოყენებით. შედეგი გაიცემა აბსოლუტური რიცხვებით (უჯრედი/მკლ-ში) და ლიმფოციტების საერთო რაოდენობის პროცენტული წილით, ასევე გამოითვლება CD4/CD8 თანაფარდობა.
CD4/CD8 თანაფარდობის ცვლილება - განსაკუთრებით მისი ინვერსია (<1.0) - ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ლაბორატორიული მარკერია აივ-ინფექციის, ვირუსული ინფექციების (CMV, EBV) და ზოგიერთი აუტოიმუნური დაავადების მონიტორინგისთვის.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• აივ-ინფიცირებული პაციენტების მონიტორინგი (CD4/CD8 თანაფარდობის შესაფასებლად);
• ანტირეტროვირუსული თერაპიის ეფექტიანობის შეფასება;
• ვირუსული ინფექციების (CMV, EBV, HSV, ვირუსული ჰეპატიტი) ფონზე იმუნური სტატუსის შესაფასებლად;
• პირველადი იმუნოდეფიციტური მდგომარეობების დიაგნოსტიკა;
• მეორადი იმუნოდეფიციტური მდგომარეობების შეფასება (ქიმიოთერაპიის, რადიოთერაპიის, კორტიკოსტეროიდული თერაპიის ფონზე);
• აუტოიმუნური დაავადებების შეფასება (სისტემური წითელი მგლურა, რევმატოიდული ართრიტი, გაფანტული სკლეროზი);
• ლიმფოპროლიფერაციული დაავადებების (T-უჯრედული ლეიკემიები და ლიმფომები) შეფასება;
• ორგანოთა და ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაციის შემდგომი იმუნური სტატუსის მონიტორინგი;
• ხშირი, ხანგრძლივი ან ატიპიური ინფექციური დაავადებების შეფასება;
• ლიმფოპენიის (ლიმფოციტების დაბალი მაჩვენებლის) მიზეზის დადგენა.
ინტერპრეტაცია
CD4 ლიმფოციტების კლება (CD4 ლიმფოპენია) შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• აივ-ინფექცია (დაავადების პროგრესირებასთან ერთად დონე თანდათან მცირდება; CD4 < 200 უჯრედი/მკლ-ზე აივ-ინფიცირებულ პაციენტში შიდსის (AIDS) დიაგნოსტიკური კრიტერიუმია);
• პირველადი იმუნოდეფიციტი;
• იმუნოსუპრესიული მკურნალობა (კორტიკოსტეროიდები, კალცინევრინის ინჰიბიტორები);
• ქიმიოთერაპია და რადიოთერაპია;
• მძიმე ინფექციური პროცესები;
• ხანდაზმული ასაკი (ფიზიოლოგიური დაქვეითება).
CD4 ლიმფოციტების მომატება (CD4 ლიმფოციტოზი) შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• ვირუსული ინფექციები (მწვავე ფაზა);
• T-უჯრედული ლეიკემიები და ლიმფომები;
• აუტოიმუნური დაავადებები;
• ცხელება და სტრესის რეაქცია.
CD8 ლიმფოციტების მომატება (CD8 ლიმფოციტოზი) შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• მწვავე ვირუსული ინფექციები (მაგ., EBV - ინფექციური მონონუკლეოზი, CMV, ვირუსული ჰეპატიტი);
• აივ-ინფექციის ადრეული სტადია;
• T-უჯრედული ლეიკემიები და ლიმფომები;
• დიდი გრანულირებული ლიმფოციტების (LGL) ლეიკემია;
• აუტოიმუნური და ქრონიკული ანთებითი დაავადებები.
CD8 ლიმფოციტების კლება (CD8 ლიმფოპენია) შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• პირველადი იმუნოდეფიციტი (მაგ., SCID);
• იმუნოსუპრესიული მკურნალობა;
• ქიმიოთერაპია და რადიოთერაპია;
• მძიმე მალნუტრიცია;
• ხანდაზმული ასაკი.
CD4/CD8 თანაფარდობის ცვლილება:
• CD4/CD8 < 1.0 (ინვერსია) - ხშირად გვხვდება აივ-ინფექციის დროს (განსაკუთრებით განვითარებულ სტადიაზე), მწვავე ვირუსული ინფექციების (CMV, EBV), ხანდაზმული ასაკისა და ზოგიერთი აუტოიმუნური დაავადების ფონზე;
• CD4/CD8 > 4.0 - შესაძლოა გამოვლინდეს სარკოიდოზის, ზოგიერთი აუტოიმუნური დაავადების და T-უჯრედული ლიმფოპროლიფერაციული პროცესების დროს.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ლიმფოციტები, NK, T, B, CD4, CD8 გამდინარე ციტომეტრიული მეთოდით;
• CD4 ლიმფოციტები სისხლში, გამდინარე ციტომეტრიული მეთოდი;
• CD8 ლიმფოციტები, სისხლში გამდინარე ციტომეტრიული მეთოდი;
• T და B ლიმფოციტები სისხლში, გამდინარე ციტომეტრიული მეთოდი;
• ლიმფოციტები, NK უჯრედების გამოკვლევა გამდინარე ციტომეტრიული მეთოდით;
• ლიმფოციტები, CD19 (CD3-CD19+), სისხლში გამდინარე ციტომეტრიული მეთოდით;
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• ციტომეგალოვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (CMV IgG);
• ციტომეგალოვირუსის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (CMV IgM);
• ეპშტაინ-ბარის ვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (EBV IgG);
• ეპშტაინ-ბარის ვირუსის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (EBV IgM);
• იმუნოგლობულინ G-ის განსაზღვრა სისხლში (IgG);
• იმუნოგლობულინ M-ის განსაზღვრა სისხლში (IgM);
• იმუნოგლობულინ A-ის განსაზღვრა სისხლში (IgA);
• კვანტიფერონის განსაზღვრა სისხლში (QuantiFERON-TB Gold Plus);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP).
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციფიკური მომზადება არ არის საჭირო;
• სასურველია სისხლის აღება დილით, უზმოდ (8-12 საათიანი შიმშილის შემდეგ), 24 საათის განმავლობაში დაუშვებელია ალკოჰოლის მიღება.
• კვლევამდე თავი შეიკავეთ ინტენსიური ფიზიკური დატვირთვისგან (განსაკუთრებით სისხლის აღებამდე 24 საათით ადრე).
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• medlineplus.gov - CD4 Lymphocyte Count
• ncbi.nlm.nih.gov - CD4 Count (StatPearls)
• mayocliniclabs.com - Quantitative Lymphocyte Subsets
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.
