ბავშვის ჯანმრთელობის ჩეკაპი, სკოლის ასაკი (7-12 წელი) საბაზისო
შარდის საერთო ანალიზი (Urinalysis); ალბუმინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (ALB); რკინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Iron); საერთო ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში (TP); D ვიტამინის განსაზღვრა სისხლში (25(OH)D); სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR); ფერიტინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Ferritin); გლუკოზის განსაზღვრა სისხლში (Glucose)
კვლევის შესახებ
ბავშვის ჯანმრთელობის ჩეკაპი, სკოლის ასაკი (7-12 წელი), საბაზისო (Child Health Check-up, 7-12 Years, Basic) არის რვა კვლევისგან შემდგარი ნაკრები, რომელიც ამოწმებს სკოლის ასაკის ბავშვის ჯანმრთელობის ძირითად მაჩვენებლებს: სისხლის სურათს, რკინის მარაგს, D ვიტამინს, შაქრის დონეს, კვებით სტატუსსა და საშარდე სისტემის მდგომარეობას.
7-დან 12 წლამდე ასაკში ბავშვის ორგანიზმი ემზადება სქესობრივი მომწიფების პერიოდის სწრაფი ზრდისთვის, ხოლო სასკოლო დატვირთვა მოითხოვს კარგ კონცენტრაციას, მეხსიერებასა და ენერგიას. რკინისა და D ვიტამინის დეფიციტი ამ ასაკში ხშირად ვლინდება არა აშკარა ავადმყოფობით, არამედ დაღლილობით, უყურადღებობითა და აკადემიური მოსწრების გაუარესებით. ამავე ასაკში, არაჯანსაღი კვებისა და ნაკლები მოძრაობის ფონზე, იწყება ჭარბი წონისა და ნივთიერებათა ცვლის დარღვევების ფორმირება.
ნაკრებში შედის შემდეგი კვლევები:
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR) - სისხლის უჯრედების, ჰემოგლობინისა და ანთების ზოგადი მაჩვენებლის შეფასება;
• შარდის საერთო ანალიზი (Urinalysis) - თირკმლებისა და საშარდე გზების მდგომარეობის შეფასება;
• რკინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Iron) - სისხლში მოცირკულირე რკინა;
• ფერიტინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Ferritin) - ორგანიზმში რკინის მარაგის მაჩვენებელი;
• D ვიტამინის განსაზღვრა სისხლში - ძვლების, კუნთებისა და იმუნური სისტემისთვის აუცილებელი ვიტამინი;
• გლუკოზის განსაზღვრა სისხლში (Glucose) - სისხლში შაქრის დონე;
• საერთო ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში (TP) - კვებითი სტატუსის ზოგადი მაჩვენებელი;
• ალბუმინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (ALB) - სისხლის ძირითადი ცილა, რომელსაც ღვიძლი გამოიმუშავებს.
საერთო ცილა და ალბუმინი აჩვენებს, იღებს თუ არა ბავშვი საკმარის ცილას ზრდისთვის, ხოლო უზმოზე გლუკოზა ნახშირწყლოვანი ცვლის დარღვევის ადრეული გამოვლენის საშუალებაა.
ნაკრები განკუთვნილია ჯანმრთელი ბავშვის ყოველწლიური პროფილაქტიკური შემოწმებისთვის - მოსახერხებელია სასწავლო წლის დაწყებამდე ან სპორტულ სექციაში ჩაწერამდე.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• პროფილაქტიკური შემოწმება წელიწადში ერთხელ, მათ შორის სასწავლო წლის დაწყებამდე;
• ადვილად დაღლა, ძილიანობა, ყურადღების კონცენტრაციისა და სასკოლო მოსწრების გაუარესება;
• სიფერმკრთალე, თავის ტკივილი, თავბრუსხვევა;
• ხშირი გაციება და ინფექციები;
• მადის დაქვეითება, ერთფეროვანი ან არასრულფასოვანი კვება, ტკბილეულისა და სწრაფი კვების პროდუქტების სიჭარბე;
• სიმაღლეში ზრდის შეფერხება ან წონის ნაკლებობა;
• ჭარბი წონა;
• ფეხებისა და ძვლების ტკივილი, კუნთების სისუსტე;
• სპორტით ინტენსიური დაკავება - სპორტულ სექციაში ჩაწერამდე და დატვირთვის პერიოდში;
• ხშირი ან მტკივნეული შარდვა, ღამის შარდვა;
• მომატებული წყურვილი და გახშირებული შარდვა;
• გადატანილი ინფექციის შემდგომი აღდგენის შეფასება.
როგორ მოვემზადოთ ტესტისთვის?
• სისხლის აღება ხდება დილით, უზმოდ - ბოლო კვებიდან გასული უნდა იყოს 8-10 საათი (ღამის ძილის შემდეგ, საუზმემდე); წყლის დალევა შეიძლება;
• შარდის ანალიზისთვის შეაგროვეთ დილის პირველი შარდის შუა ულუფა სუფთა, სპეციალურ კონტეინერში, გარეთა სასქესო ორგანოების წყლით ჩაბანის შემდეგ;
• შარდის ნიმუში ლაბორატორიაში მიიტანეთ შეგროვებიდან 1-2 საათის განმავლობაში;
• კვლევის წინა დღეს ბავშვმა თავი შეიკავოს ინტენსიური ფიზიკური დატვირთვისგან (ვარჯიში, შეჯიბრი) და ცხიმიანი, მძიმე საკვებისგან;
• ბავშვს წინასწარ, მშვიდად აუხსენით პროცედურა; თან წამოიღეთ წყალი და საკვები სისხლის აღების შემდეგ მისაცემად;
• კვლევის დღეს, სისხლის აღებამდე, ბავშვს არ მისცეთ ვიტამინები და რკინის პრეპარატები;
• კვლევა არ არის სასურველი მწვავე ინფექციური დაავადების პერიოდში და გამოჯანმრთელებიდან პირველ 2 კვირაში, რადგან სისხლის, ფერიტინისა და რკინის მაჩვენებლები დროებით იცვლება (თუ ექიმი სხვაგვარად არ გირჩევთ);
• აცნობეთ ექიმს ყველა მედიკამენტისა და დანამატის შესახებ, რომელსაც ბავშვი იღებს.
ინტერპრეტაცია
სისხლის საერთო ანალიზი და ედს:
• ჰემოგლობინისა და ერითროციტების მაჩვენებლების დაქვეითება მიუთითებს ანემიაზე, რომლის ყველაზე ხშირი მიზეზი ბავშვთა ასაკში რკინის დეფიციტია;
• ლეიკოციტების მომატება უფრო ხშირად ბაქტერიულ ინფექციასა და ანთებას უკავშირდება, დაქვეითება ან ლიმფოციტების სიჭარბე - ვირუსულ ინფექციებს;
• ეოზინოფილების მომატება დამახასიათებელია ალერგიული მდგომარეობებისა და პარაზიტული ინვაზიებისთვის;
• ედს-ის აჩქარება ანთებითი პროცესის არასპეციფიკური ნიშანია.
რკინა და ფერიტინი:
• ფერიტინის დაქვეითება რკინის მარაგის ამოწურვის ყველაზე ადრეული ნიშანია და ვლინდება ჯერ კიდევ ანემიის განვითარებამდე. რკინის დეფიციტი ბავშვებში უკავშირდება ადვილად დაღლას, მადის დაქვეითებას, ხშირ ინფექციებს, ყურადღებისა და სწავლის უნარის გაუარესებას;
• მიზეზებია სწრაფი ზრდა, რკინით ღარიბი რაციონი, ძროხის რძის ჭარბი მოხმარება, შეწოვის დარღვევა, მოზარდ გოგონებში - მენსტრუაცია;
• შრატის რკინა დღის განმავლობაში მერყეობს და ფასდება ფერიტინთან ერთად; ინფექციის ფონზე ფერიტინი დროებით მატულობს, რკინა კი ქვეითდება.
D ვიტამინი:
• დაქვეითებული დონე არღვევს კალციუმის შეწოვასა და ძვლის მინერალიზაციას; მძიმე დეფიციტი მცირე ასაკში იწვევს რაქიტს, უფროს ასაკში - ძვლებისა და კუნთების ტკივილს, ზრდის შეფერხებას;
• ჭარბი დონე, როგორც წესი, დანამატების უკონტროლო მიღების შედეგია.
გლუკოზა:
• უზმოზე მომატებული დონე მიუთითებს ნახშირწყლოვანი ცვლის დარღვევაზე და საჭიროებს დაუყოვნებელ დაზუსტებას (შაქრიანი დიაბეტის გამოსარიცხად);
• დაქვეითებული დონე შესაძლებელია ხანგრძლივი შიმშილის ან ზოგიერთი ენდოკრინული და ნივთიერებათა ცვლის დარღვევის ფონზე.
საერთო ცილა და ალბუმინი:
• დაქვეითება მიუთითებს ცილის არასაკმარის მიღებაზე, შეწოვის დარღვევაზე, ღვიძლის დაავადებაზე ან ცილის კარგვაზე თირკმლით;
• მომატება უფრო ხშირად გაუწყლოებას ან ქრონიკულ ანთებას უკავშირდება.
შარდის საერთო ანალიზი:
• ლეიკოციტების, ბაქტერიების ან ნიტრიტების აღმოჩენა მიუთითებს საშარდე გზების ინფექციაზე;
• ცილა ან ერითროციტები შარდში შესაძლოა მიუთითებდეს თირკმლის დაზიანებაზე და საჭიროებს დამატებით შეფასებას;
• გლუკოზის ან კეტონების აღმოჩენა შესაძლოა ნახშირწყლოვანი ცვლის დარღვევის ნიშანი იყოს.
ბავშვებსა და მოზარდებში ლაბორატორიული მაჩვენებლების ნორმები ასაკსა და სქესზეა დამოკიდებული და მოზრდილების ნორმებისგან განსხვავდება, ამიტომ შედეგი უნდა შეაფასოს პედიატრმა. ვიტამინებისა და რკინის პრეპარატების დოზასა და მიღების ხანგრძლივობას განსაზღვრავს მხოლოდ ექიმი.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• თირეოტროპული ჰორმონის განსაზღვრა სისხლში (TSH);
• კალციუმის განსაზღვრა სისხლში (Ca);
• ვიტამინ B12-ის განსაზღვრა სისხლში (Vitamin B12);
• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL);
• კრეატინინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Creatinine);
• ლიპიდების განსაზღვრა სისხლის შრატში (TCHOL, TG ,LDL-CHOL, HDL-CHOL, VLDL-CHOL, AI);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
• განავლის საერთო ანალიზი (ავტომატური ანალიზატორით);
• განავლის ანალიზი ნაწლავურ პარაზიტებზე;
• იმუნოგლობულინ E-ის განსაზღვრა სისხლში (IgE);
• იმუნოგლობულინ A-ის განსაზღვრა სისხლში (IgA);