კვლევის შესახებ
კალპროტექტინი (Calprotectin) არის ცილოვანი კომპლექსი, რომელიც ძირითადად ნეიტროფილების ციტოპლაზმაში გვხვდება (შეადგენს მათი საერთო ცილის დაახლოებით 60%-ს). ის მონაწილეობს ანთებით პროცესებში, აქვს ბაქტერიოსტატიკური და ფუნგისტატიკური მოქმედება.
ნაწლავის ლორწოვანის ანთების დროს ნეიტროფილები მიგრირებენ ნაწლავის სანათურში და კალპროტექტინი გადადის განავალში. ამიტომ განავალში კალპროტექტინის განსაზღვრა წარმოადგენს ნაწლავური ანთების მგრძნობიარე და არაინვაზიურ მარკერს.
კალპროტექტინის ტესტი განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს ნაწლავის ორგანული (ანთებითი) და ფუნქციური დაავადებების დიფერენცირებაში. დადებითი შედეგი მიუთითებს ანთებითი ნაწლავური დაავადებების (კრონის დაავადება, წყლულოვანი კოლიტი) ან ნაწლავური ინფექციის არსებობაზე, ხოლო დაბალი დონე უფრო მეტად სავარაუდოდ ხდის გაღიზიანებადი ნაწლავის სინდრომის (IBS) ფუნქციურ ბუნებას.
კალპროტექტინი ასევე ფართოდ გამოიყენება ანთებითი ნაწლავის დაავადებების აქტივობის მონიტორინგისა და მკურნალობის ეფექტიანობის შესაფასებლად - განსაკუთრებით ბიოლოგიური თერაპიის ფონზე.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• ქრონიკული ან განმეორებადი დიარეა;
• მუცლის ტკივილი, განსაკუთრებით ქვედა ნაწილში;
• მუცლის შებერილობა, დისკომფორტი;
• სისხლი ან ლორწო განავალში;
• გაურკვეველი წარმოშობის წონის დაკლება;
• ანთებითი ნაწლავის დაავადებების (კრონის დაავადება, წყლულოვანი კოლიტი) ეჭვი;
• ანთებითი და ფუნქციური (IBS) ნაწლავური დაავადებების დიფერენცირება;
• ანთებითი ნაწლავის დაავადებების მკურნალობის ეფექტიანობის მონიტორინგი;
• რემისიის დროს რეციდივის ადრეული გამოვლენა;
• NSAID-ინდუცირებული ენტეროპათიის ეჭვი;
• ფარული ნაწლავური სისხლდენის ძიება.
ინტერპრეტაცია
კალპროტექტინის მაღალი მაჩვენებელი შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• ანთებითი ნაწლავის დაავადებები (კრონის დაავადება, წყლულოვანი კოლიტი);
• ნაწლავური ბაქტერიული ან ვირუსული ინფექციები;
• ცელიაკია (გარკვეულ შემთხვევებში);
• კოლორექტული კიბო და პოლიპები;
• დივერტიკულიტი;
• ნაწლავის იშემია;
• NSAID-ინდუცირებული ენტეროპათია;
• ქირურგიული ანასტომოზური ანთება;
• მუკოვისციდოზი (ცისტური ფიბროზი);
• პარაზიტული ინფექციები.
კალპროტექტინის ნორმული ან დაბალი მაჩვენებელი მაღალი ალბათობით გამორიცხავს ანთებით ნაწლავურ დაავადებას და მხარს უჭერს ნაწლავის ფუნქციური დარღვევის (IBS) დიაგნოზს. ეს კვლევა განსაკუთრებით სასარგებლოა, რადგან ამცირებს არასაჭირო ინვაზიური პროცედურების (კოლონოსკოპიის) ჩატარების აუცილებლობას.
მნიშვნელოვანია, რომ კალპროტექტინის დონე შესაძლოა გაიზარდოს NSAID-ების, პროტონული ტუმბოს ინჰიბიტორების მიღებისას და ასევე - ასაკის მომატებასთან ერთად.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან, რადიოლოგიურ და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
• ფარული სისხლი განავალში (FOB, FIT);
• განავლის ანალიზი (კოპროგრამა);
• ფერიტინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Ferritin);
• რკინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Iron);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• ნიმუშის აღებამდე 2-4 კვირით ადრე რეკომენდებულია არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატების (NSAID-ების) მიღების შეწყვეტა (ექიმთან შეთანხმებით), რადგან მათ შეუძლიათ კალპროტექტინის ცრუ მომატება გამოიწვიონ;
• მასალის აღება ხდება სპეციალურ ერთჯერად, სტერილურ კონტეინერში;
• ნიმუშის აღება უნდა მოხდეს კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის მომზადების პროცედურების გარეშე (ოყნა, საფაღარათო პრეპარატები);
• ქალებში კვლევა არ რეკომენდებულია მენსტრუალური ციკლის დროს;
• ნიმუში ლაბორატორიაში უნდა მიიტანოთ აღებიდან 24 საათის განმავლობაში (მაცივარში შენახვის პირობებში).
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• medlineplus.gov - Calprotectin Stool Test
• mayocliniclabs.com - Calprotectin, Feces
• aafp.org - Fecal Calprotectin for the Evaluation of Inflammatory Bowel Disease
• my.clevelandclinic.org - Fecal Calprotectin Test
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.