კვლევის შესახებ
ANA (Antinuclear Antibodies) - ანტისხეულები უჯრედის ბირთვის ანტიგენების მიმართ - წარმოადგენს აუტოანტისხეულების ჰეტეროგენულ ჯგუფს, რომლებიც მიმართულია უჯრედის ბირთვში მდებარე სხვადასხვა კომპონენტების (დნმ, ჰისტონები, ნუკლეარული პროტეინები, რიბონუკლეოპროტეინები) მიმართ.
ANA-ის გამოვლენა სისხლში არის ავტოიმუნური რევმატული დაავადებების (განსაკუთრებით სისტემური წითელი მგლურის) ძირითადი სკრინინგული ტესტი. სტანდარტული მეთოდი არის არაპირდაპირი იმუნოფლუორესცენცია (IIF) HEp-2 უჯრედებზე, რომელიც განსაზღვრავს როგორც ტიტრს, ისე - ანტისხეულების დამახასიათებელი ფლუორესცენციული სურათი (ჰომოგენური, წერტილოვანი, ნუკლეოლარული, ცენტრომერული, ციტოპლაზმური და ა.შ.), რომელიც განსაზღვრავს დაავადების სავარაუდო ხასიათს.
ANA მაღალი მგრძნობელობის ტესტია - სისტემური წითელი მგლურის (SLE) მქონე პაციენტების 95-100%-ში ის დადებითია. თუმცა, ANA დაბალი სპეციფიკურობით გამოირჩევა - დადებითი შედეგი შესაძლოა გამოვლინდეს ჯანმრთელ ადამიანებშიც (განსაკუთრებით ხანდაზმულ ასაკში), სხვა ავტოიმუნური დაავადებებისა და ინფექციების დროს. ამიტომ დადებითი ANA ტესტი ყოველთვის მოითხოვს დამატებით, უფრო სპეციფიკურ ანტისხეულების ტესტირებას (ANA პანელი - Anti-dsDNA, Anti-Sm, Anti-SSA/Ro, Anti-SSB/La, Anti-Scl-70, Anti-Jo-1 და ა.შ.) დიაგნოზის დასაზუსტებლად.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• სახსრების ტკივილი, შეშუპება, დილის შებოჭილობა;
• კანის გამონაყარი, განსაკუთრებით სახეზე ("პეპლისებრი" ერითემა);
• ფოტოსენსიტიურობა;
• პირის ღრუს ან ცხვირ-ხახის ულცერაცია;
• უცნობი ეტიოლოგიის ცხელება;
• ქრონიკული დაღლილობა, ზოგადი სისუსტე;
• უმიზეზო თმის ცვენა (ალოპეცია);
• რეინოს ფენომენი (თითების ფერის ცვლილება სიცივეზე);
• მშრალი ლორწოვანები (მშრალი პირი, მშრალი თვალი - სიჯოგრენის სინდრომის ეჭვის შემთხვევაში);
• მიოზიტი, კუნთების სისუსტე;
• სეროზიტის ნიშნები (პლევრიტი, პერიკარდიტი);
• სისტემური წითელი მგლურის (SLE), სიჯოგრენის სინდრომის, სისტემური სკლეროდერმის, შერეული შემაერთებელი ქსოვილის დაავადების, დერმატომიოზიტის, ავტოიმუნური ჰეპატიტის ეჭვი;
• ავტოიმუნური დაავადებების ოჯახური ანამნეზი;
• ნეფრიტი, პროტეინურია, ჰემატურია გაურკვეველი მიზეზით;
• ჰემოლიზური ანემია, ლეიკოპენია, თრომბოციტოპენია გაურკვეველი მიზეზით.
ინტერპრეტაცია
ANA-ის დადებითი მაჩვენებელი შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგი ავტოიმუნური დაავადებების დროს:
• სისტემური წითელი მგლურა - SLE (95-100%);
• სისტემური სკლეროდერმა, CREST სინდრომი (70-90%);
• სიჯოგრენის სინდრომი (70-80%);
• შერეული შემაერთებელი ქსოვილის დაავადება - MCTD (95-100%);
• პოლიმიოზიტი, დერმატომიოზიტი (40-60%);
• რევმატოიდული ართრიტი (30-50%);
• იუვენილური იდიოპათიური ართრიტი;
• ავტოიმუნური ჰეპატიტი;
• პირველადი ბილიური ქოლანგიტი (PBC);
• მედიკამენტოზური ლუპუსი (ჰიდრალაზინი, პროკაინამიდი, იზონიაზიდი, TNF-α ინჰიბიტორები და სხვა).
ANA-ის დადებითი მაჩვენებელი შესაძლოა გამოვლინდეს აგრეთვე:
• ინფექციური დაავადებების დროს (ვირუსული ინფექციები, ტუბერკულოზი, ენდოკარდიტი, HIV);
• ონკოლოგიური დაავადებების დროს;
• სხვა ავტოიმუნური პათოლოგიების დროს (ფარისებრი ჯირკვლის, ტიპი 1 დიაბეტი);
• ოჯახის ჯანმრთელ წევრებში (ავტოიმუნური დაავადებით დაავადებულთან);
• ხანდაზმულ ასაკში (დაბალი ტიტრით, კლინიკურად უმნიშვნელო).
ANA ტესტის ინტერპრეტაციისას გასათვალისწინებელია ორი მნიშვნელოვანი მაჩვენებელი:
• ტიტრი: რაც უფრო მაღალია ტიტრი, მით უფრო მეტად სავარაუდოა კლინიკურად მნიშვნელოვანი ავტოიმუნური დაავადება. დაბალი ტიტრი ხშირად არასპეციფიკურია;
დადებითი ANA ყოველთვის მოითხოვს დამატებითი სპეციფიკური ანტისხეულების განსაზღვრას (ANA პანელი) დიაგნოზის დაზუსტებისთვის.
უარყოფითი ANA დიდი ალბათობით გამორიცხავს SLE-ს, თუმცა არ გამორიცხავს სხვა ავტოიმუნურ პათოლოგიებს.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან, რადიოლოგიურ და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ორჯაჭვიანი დნმ-ის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-dsDNA IgG);
• Anti-Sm (ანტი-სმიტის ანტისხეულები), სისხლში;
• Anti-SSA/Ro, Anti-SSB/La, სისხლში;
• Anti-Scl-70, Anti-Jo-1, Anti-RNP, Anti-Centromere, სისხლში;
• ციკლური ციტრულინირებული პეპტიდის საწინააღმდეგო ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-CCP);
• რევმატოიდული ფაქტორის განსაზღვრა სისხლში (RF);
• ანტიკარდიოლიპინური ანტისხეულები IgG (Anti-Cardiolipin IgG);
• ანტიკარდიოლიპინური ანტისხეულები IgM (Anti-Cardiolipin IgM);
• β2-გლიკოპროტეინ I ანტისხეულები IgG, სისხლში;
• β2-გლიკოპროტეინ I ანტისხეულები IgM, სისხლში;
• მგლურას ანტიკოაგულანტის განსაზღვრა სისხლში (Lupus anticoagulant, LA);
• კომპლემენტის C3 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C3);
• კომპლემენტის C4 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C4);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
• შარდის საერთო ანალიზი (Urinalysis);
• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• medlineplus.gov - ANA (Antinuclear Antibody) Test
• medlineplus.gov - Antinuclear antibody panel
• mayocliniclabs.com - ANA2 - Antinuclear Antibodies (ANA), Serum
• mayoclinic.org - Lupus - Diagnosis & treatment
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.