ESR-ის შედეგი შესაძლოა იყოს ნორმაში, მცირედ მომატებული, მკვეთრად მომატებული ან, იშვიათად, დაქვეითებული.

ESR-ის ნორმა ფიზიოლოგიურად განსხვავდება ასაკის, სქესისა და ფიზიოლოგიური მდგომარეობის (ორსულობა) მიხედვით. ნორმის ზედა საზღვარი ხანდაზმულ პაციენტებში უფრო მაღალია, ვიდრე ახალგაზრდებში; ქალებში - უფრო მაღალია, ვიდრე მამაკაცებში.

ESR-ის მომატება არასპეციფიკური ნიშანია და შესაძლოა გამოწვეული იყოს მრავალი მიზეზით:

• მცირედი ან საშუალო მომატება - ხშირად ვითარდება ფიზიოლოგიური ცვლილებების ფონზე (მენსტრუაცია, ორსულობა - განსაკუთრებით II–III ტრიმესტრში), ხანდაზმული ასაკი, მსუბუქი ანემია, სიმსუქნე, მსუბუქი ანთებითი პროცესები;

• მნიშვნელოვანი მომატება - მძიმე ბაქტერიული ინფექციები, რევმატოლოგიური დაავადებები, ანთებითი ნაწლავის დაავადებები, ნეოპლასტური დაავადებები, ანემია;

• მკვეთრი მომატება (>100 მმ/სთ) - ხშირად ასოცირდება შემდეგ მდგომარეობებთან:

-ვასკულიტები (გიგანტუჯრედოვანი არტერიიტი, ANCA-ასოცირებული ვასკულიტი);

-მრავლობითი მიელომა და მონოკლონური გამაპათიები;

-მძიმე ბაქტერიული ინფექციები (სეფსისი, ენდოკარდიტი, ოსტეომიელიტი);

-ლიმფომები;

-ღვიძლის დაავადებები;

-ტუბერკულოზი;

კოლაგენოზური დაავადებები (სისტემური სკლეროზი, დერმატომიოზიტი);

• ცრუმომატება - ჰიპერქოლესტერინემია, ჰიპერფიბრინოგენემია, ანემია, არასწორი ნიმუშის შენახვა.

ESR-ის დაქვეითება იშვიათად აღინიშნება და შესაძლოა გამოწვეული იყოს:

• პოლიციტემიით (ერითროციტების ჭარბი რაოდენობით);

• ნამგლისებრუჯრედოვანი ანემიით (ერითროციტების ფორმის ცვლილებით);

• მძიმე ჰიპოფიბრინოგენემიით (კოაგულოპათიების ფონზე);

• ღვიძლის უკმარისობით (ცილების სინთეზის შემცირებით);

• მძიმე გულის უკმარისობით;

• მიკროციტოზით ან სფეროციტოზით.

მნიშვნელოვანი კლინიკური ასპექტები:

• ESR vs. CRP: ორივე არასპეციფიკური ანთებითი მარკერია, თუმცა CRP უფრო სწრაფად რეაგირებს ანთებითი პროცესის დაწყებაზე (6–12 საათში), ხოლო ESR - დაგვიანებით (24–48 საათში); CRP უფრო სწრაფად ნორმალიზდება მკურნალობის ფონზე, ESR - უფრო ნელა;

• ESR არ იცვლება სწრაფად, რის გამოც არ შეიძლება გამოყენებულ იქნას მწვავე მდგომარეობების მონიტორინგისთვის;

• ESR ხშირად მაღალია ხანდაზმულ პაციენტებში კლინიკური დაავადების გარეშე;

• დიაგნოსტიკისთვის ESR გამოყენებული უნდა იყოს კლინიკურ კონტექსტში სხვა ანთებით მარკერებთან (CRP, ფიბრინოგენი, ფერიტინი) ერთად.

ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.

• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);

• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);

• პროკალციტონინის რაოდენობრივი განსაზღვრა სისხლში (PCT);

• ფიბრინოგენის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Fibrinogen);

• ფერიტინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Ferritin);

• რკინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Iron);

• ვიტამინ B12-ის განსაზღვრა სისხლში (Vitamin B12);

• ფოლიუმის მჟავა (Folate);

• რევმატული სინჯები (CRP, RF, ASLO);

• რევმატოიდული ფაქტორის განსაზღვრა სისხლში (RF);

• ანტისტრეპტოლიზინის რაოდენობრივი განსაზღვრა სისხლში (ASLO);

• ციკლური ციტრულინირებული პეპტიდის საწინააღმდეგო ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-CCP);

• ანტინუკლეარული ანტისხეულები (ANA);

• კომპლემენტის C3 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C3);

• კომპლემენტის C4 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C4);

• იმუნოგლობულინ G-ის განსაზღვრა სისხლში (IgG);

• იმუნოგლობულინ M-ის განსაზღვრა სისხლში (IgM);

• იმუნოგლობულინ A-ის განსაზღვრა სისხლში (IgA);

• ლეიკოციტების მორფოლოგიური შეფასება პერიფერიულ სისხლში;

• ერითროციტების მორფოლოგიური შეფასება პერიფერიულ სისხლში;

• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL);

• კრეატინინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Creatinine);

• შარდის საერთო ანალიზი (Urinalysis).

გამოყენებული წყაროები:

• medlineplus.gov - Erythrocyte Sedimentation Rate (ESR)

• ncbi.nlm.nih.gov - Erythrocyte Sedimentation Rate (StatPearls)

• mayocliniclabs.com - Sedimentation Rate, Erythrocyte

• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;

• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;

• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.