კვლევის შესახებ
ანტინეიტროფილური ციტოპლაზმური ანტისხეულები (pANCA, cANCA) არის სისხლის კვლევა, რომელიც ავლენს ავტოანტისხეულებს - იმუნური სისტემის მიერ შეცდომით გამომუშავებულ ანტისხეულებს, რომლებიც საკუთარი ორგანიზმის უჯრედებს, კერძოდ - ნეიტროფილებს (სისხლის თეთრი უჯრედების ერთ-ერთ სახეობას) ანადგურებენ.
კვლევა ძირითადად გამოიყენება სისხლძარღვების ანთებითი აუტოიმუნური დაავადებების - ე.წ. ANCA-ასოცირებული ვასკულიტების - დიფერენციული დიაგნოსტიკისთვის.
არსებობს ანტისხეულების ორი ძირითადი ტიპი, რომლებიც მათ მიერ შექმნილი სპეციფიკური სურათით („შეფერვის“ ტიპით) განსხვავდება:
• cANCA - ციტოპლაზმური ტიპის ANCA, რომელიც ჩვეულებრივ მიმართულია ფერმენტ პროტეინაზა 3-ის (PR3) წინააღმდეგ;
• pANCA - პერინუკლეარული ტიპის ANCA, რომელიც ჩვეულებრივ მიმართულია ფერმენტ მიელოპეროქსიდაზის (MPO) წინააღმდეგ.
ეს კვლევა არის სკრინინგული მეთოდი; დადებითი შედეგი ჩვეულებრივ საჭიროებს დაზუსტებას სპეციფიკური ანტისხეულების (PR3 და MPO) ცალკეული განსაზღვრით.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• ANCA-ასოცირებული ვასკულიტის (სისხლძარღვების ანთებითი აუტოიმუნური დაავადების) ეჭვი;
• ცხვირიდან, ფილტვებიდან ან თირკმელებიდან გაურკვეველი მიზეზის სიმპტომები (მაგ., ცხვირიდან სისხლდენა, სისხლიანი ხველა, შარდში სისხლი);
• თირკმლის ფუნქციის სწრაფი გაუარესება გაურკვეველი მიზეზით;
• ფილტვის გაურკვეველი ანთებითი პროცესები;
• ხანგრძლივი ცხელება, წონის კლება, სისუსტე აუტოიმუნური დაავადების ფონზე;
• კანის გამონაყარი, სახსრების ან ნერვების დაზიანება, რომელიც სავარაუდოდ სისხლძარღვების ანთებას უკავშირდება;
• უკვე დიაგნოსტირებული ვასკულიტის დინამიური დაკვირვება.
ინტერპრეტაცია
cANCA-ს (PR3-ის საწინააღმდეგო ანტისხეულების) დადებითი მაჩვენებელი შესაძლოა მიუთითებდეს:
• გრანულომატოზურ პოლიანგიიტზე (ერთ-ერთი ANCA-ასოცირებული ვასკულიტი).
pANCA-ს (MPO-ის საწინააღმდეგო ანტისხეულების) დადებითი მაჩვენებელი შესაძლოა მიუთითებდეს:
• მიკროსკოპულ პოლიანგიიტზე;
• ეოზინოფილურ გრანულომატოზურ პოლიანგიიტზე;
• ზოგიერთ სხვა ანთებით დაავადებაზე (მაგ., ნაწლავის ანთებითი დაავადებები, სხვა აუტოიმუნური მდგომარეობები).
ANCA-ს უარყოფითი მაჩვენებელი შესაძლოა მიუთითებდეს ვასკულიტის არარსებობაზე, თუმცა მნიშვნელოვანია გასათვალისწინებელი:
• უარყოფითი შედეგი სრულად არ გამორიცხავს ANCA-ასოცირებულ ვასკულიტს;
• დადებითი ANCA შესაძლოა გამოვლინდეს სხვა ანთებითი ან ინფექციური მდგომარეობების დროსაც, ამიტომ შედეგი არ არის პათოგნომონური (სპეციფიკური);
• ანტინუკლეარული ანტისხეულების (ANA) არსებობამ შესაძლოა გავლენა მოახდინოს pANCA-ს ინტერპრეტაციაზე და გამოიწვიოს ცრუდადებითი შედეგი;
• ვასკულიტის საბოლოო დიაგნოზი ეფუძნება კლინიკურ სურათს, სხვა გამოკვლევებსა და ხშირად - ქსოვილოვან ბიოფსიას.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• პროტეინაზა 3-ის საწინააღმდეგო ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-PR3);
• მიელოპეროქსიდაზის საწინააღმდეგო ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-MPO);
• ანტინუკლეარული ანტისხეულები (ANA);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• my.clevelandclinic.org - ANCA Test
• mayocliniclabs.com - Cytoplasmic Neutrophil Antibodies, Serum
• ncbi.nlm.nih.gov - ANCA-Associated Vasculitis (StatPearls)
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.
