კვლევის შესახებ
ეპშტაინ-ბარის ვირუსის საწინააღმდეგო ანტისხეულების განსაზღვრა, სწრაფი ტესტი (EBV IgM, IgG, EBNA IgG, Heterophile Ab) არის სისხლის კომბინირებული კვლევა, რომელიც ერთდროულად აფასებს ორგანიზმის რამდენიმე იმუნურ პასუხს ეპშტაინ-ბარის ვირუსის (EBV) მიმართ. EBV ჰერპესვირუსების ჯგუფს მიეკუთვნება და არის ინფექციური მონონუკლეოზის (ე.წ. „კოცნის დაავადება“) მთავარი გამომწვევი.
კვლევა მოიცავს ოთხ კომპონენტს:
• ჰეტეროფილური ანტისხეულები (Heterophile Ab) - ეს არის ანტისხეულები, რომლებსაც ორგანიზმი EBV-ინფექციაზე საპასუხოდ გამოიმუშავებს; მათი გამოვლენა არის მონონუკლეოზის სწრაფი დიაგნოსტიკის (ე.წ. Monospot ტესტის) საფუძველი;
• VCA IgM - ვირუსის კაფსიდური ანტიგენის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულები, რომლებიც ჩნდება დაავადების დასაწყისში და მიუთითებს მწვავე (ახალ) ინფექციაზე;
• VCA IgG - ვირუსის კაფსიდური ანტიგენის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულები, რომლებიც ინფექციის შემდეგ მთელი სიცოცხლის განმავლობაში ნარჩუნდება;
• EBNA IgG - ვირუსის ბირთვული ანტიგენის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულები, რომლებიც ჩნდება დაავადებიდან 2-4 თვის შემდეგ და მიუთითებს წარსულ ინფექციაზე.
ამ კომპონენტების ერთობლივი შეფასება საშუალებას იძლევა გაიმიჯნოს მწვავე, ბოლოდროინდელი და წარსულში გადატანილი ინფექცია.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• ინფექციური მონონუკლეოზის ეჭვი (ხანგრძლივი ცხელება, ძლიერი დაღლილობა, ყელის ტკივილი, ლიმფური კვანძების გადიდება);
• ნუშისებრი ჯირკვლების (ტონზილების) ანთება, რომელიც არ ექვემდებარება ანტიბიოტიკოთერაპიას;
• ელენთის ან ღვიძლის გადიდება გაურკვეველი მიზეზით;
• ხანგრძლივი, აუხსნელი დაღლილობა;
• EBV-ინფექციის ეტაპის (მწვავე, ბოლოდროინდელი თუ წარსული) დადგენა;
• სისხლის საერთო ანალიზში ატიპიური (რეაქტიული) ლიმფოციტების გამოვლენა;
• მონონუკლეოზის სიმპტომები, როდესაც საჭიროა გადატანილი და მიმდინარე ინფექციის ერთმანეთისგან გარჩევა.
ინტერპრეტაცია
კვლევის შედეგი ფასდება ოთხივე კომპონენტის ერთობლიობით:
მწვავე (ახალ) EBV-ინფექციაზე ჩვეულებრივ მიუთითებს:
• დადებითი ჰეტეროფილური ანტისხეულები;
• დადებითი VCA IgM;
• დადებითი ან უარყოფითი VCA IgG;
• უარყოფითი EBNA IgG.
წარსულში გადატანილ EBV-ინფექციაზე ჩვეულებრივ მიუთითებს:
• უარყოფითი ჰეტეროფილური ანტისხეულები;
• უარყოფითი VCA IgM;
• დადებითი VCA IgG;
• დადებითი EBNA IgG.
EBV-ინფექციის არარსებობაზე (მგრძნობიარე ორგანიზმზე) მიუთითებს ყველა კომპონენტის უარყოფითი მაჩვენებელი.
მნიშვნელოვანია გასათვალისწინებელი:
• ჰეტეროფილური ანტისხეულების ტესტი („მონოსპოტი“) ხშირად უარყოფითია მცირეწლოვან ბავშვებში და დაავადების ადრეულ ეტაპზე, ამიტომ უარყოფითი შედეგი არ გამორიცხავს ინფექციურ მონონუკლეოზს;
• ჰეტეროფილური ანტისხეულები შესაძლოა გამოვლინდეს სხვა მდგომარეობების დროსაც, რის გამოც შესაძლებელია ცრუდადებითი შედეგი;
• EBNA IgG-ის გამოვლენა დაავადების ადრეულ ეტაპზე პრაქტიკულად გამორიცხავს მწვავე ინფექციას;
• სხვა ვირუსებმა (მაგ., ციტომეგალოვირუსმა) შესაძლოა გამოიწვიოს მსგავსი კლინიკური სურათი და გავლენა მოახდინოს IgM-ის შედეგზე.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ეპშტაინ-ბარის ვირუსის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (EBV IgM);
• ეპშტაინ-ბარის ვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (EBV IgG);
• ციტომეგალოვირუსის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (CMV IgM);
• ციტომეგალოვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (CMV IgG);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• რეაქტიული ლიმფოციტების (ატიპიური მონონუკლეარების) გამოვლენა პერიფერიული სისხლის ნაცხში;
• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL).
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• cdc.gov - Laboratory Testing for Epstein-Barr Virus (EBV)
• mayocliniclabs.com - Epstein-Barr Virus (EBV) Antibody Profile, Serum
• arupconsult.com - Epstein-Barr Virus (EBV)
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.