რეაქტიული ლიმფოციტების (ატიპიური მონონუკლეარების) გამოვლენა პერიფერიული სისხლის ნაცხში

ფასი: 22 ₾

კვლევის შესახებ

რეაქტიული ლიმფოციტების (ატიპიური მონონუკლეარების) გამოვლენა პერიფერიული სისხლის ნაცხში (Atypical Lymphocytes / Reactive Mononuclear Cells, Blood Smear) არის ციტოლოგიური კვლევა, რომელიც გულისხმობს პერიფერიული სისხლის ნაცხის შეღებვას და მიკროსკოპული გამოკვლევით ლიმფოციტებში მორფოლოგიური ცვლილებების შესწავლას.

რეაქტიული ლიმფოციტები (ცნობილი, როგორც „ატიპიური მონონუკლეარები“, „ვირუსოციტები“ ან „დაუნის უჯრედები“) არიან აქტივირებული T-ლიმფოციტები, რომლებიც წარმოიქმნებიან ანტიგენური სტიმულის (ვირუსული ინფექციის, ზოგ შემთხვევაში - ბაქტერიული, პარაზიტული ან წამლისმიერი რეაქციის) ფონზე.

რეაქტიული ლიმფოციტების მორფოლოგიური მახასიათებლები:

• ზომა: გადიდებული (15–30 μm) ჩვეულებრივ ლიმფოციტთან (7–12 μm) შედარებით;

• ბირთვი: დიდი, ჩვეულებრივ - ექსცენტრული, ხშირად - ლობულირებული ან გადახრილი ფორმის; ქრომატინი - ნაკლებად დაკონდენსირებული;

• ციტოპლაზმა: ჭარბი, ღიალურჯი (ბაზოფილური), ხშირად - „კალთიანი“ (skirted) კიდით, რომელიც ეცილება მეზობელ ერითროციტებს;

• ნუკლეოლები: ხშირად ხილვადია;

• ციტოპლაზმური ვაკუოლები: შესაძლოა გვხვდებოდეს.

რეაქტიული ლიმფოციტების ყველაზე ხშირი მიზეზია ვირუსული ინფექციები, განსაკუთრებით:

• ეპშტაინ-ბარის ვირუსი (EBV) - ინფექციური მონონუკლეოზის გამომწვევი; რეაქტიული ლიმფოციტები შესაძლოა შეადგენდნენ ლიმფოციტების 10–30%-ს;

• ციტომეგალოვირუსი (CMV);

• ადამიანის ჰერპესვირუსი 6 (HHV-6);

• HIV (განსაკუთრებით - მწვავე სეროკონვერსიის ფაზაში);

• ვირუსული ჰეპატიტი (A, B, C);

• ტოქსოპლაზმოზი;

• COVID-19 (SARS-CoV-2);

• ვაქცინაცია (ცოცხალი ვაქცინების შემთხვევაში);

• წამლისმიერი რეაქცია (DRESS სინდრომი).

რეაქტიული ლიმფოციტების გამოვლენა და მათი რაოდენობრივი შეფასება არის ერთ-ერთი ფუნდამენტური კვლევა ვირუსული ინფექციების, განსაკუთრებით - ინფექციური მონონუკლეოზის დიფერენციალური დიაგნოსტიკისთვის და მონონუკლეოზური სინდრომის (HIV, CMV, ტოქსოპლაზმოზის ფონზე) დასაზუსტებლად.

რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?

კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:

• ინფექციური მონონუკლეოზის ეჭვი (ცხელება, ფარინგიტი, ლიმფადენოპათია, სპლენომეგალია, დაღლილობა);

• გრძელვადიანი (>2 კვირა) ცხელება გაუგებარი მიზეზით;

• ლიმფადენოპათია;

• სპლენომეგალია ან ჰეპატომეგალია გაუგებარი მიზეზით;

• ფარინგიტი, ხანგრძლივი ან მძიმე, ბაქტერიული თერაპიის მიმართ რეზისტენტული;

• ლიმფოციტოზის (ლიმფოციტების მომატება სისხლის საერთო ანალიზში) გამოვლენისას - ეტიოლოგიის დასაზუსტებლად;

• ვირუსული ინფექციების (განსაკუთრებით - EBV, CMV, HIV, ჰეპატიტი) დიფერენციალური დიაგნოსტიკისთვის;

• ცითოპენიის (ანემიის, თრომბოციტოპენიის) ფონზე ვირუსული ეტიოლოგიის ეჭვი;

• ცხელება გადანერგვის ან იმუნოსუპრესიული თერაპიის ფონზე (CMV რეაქტივაცია);

• ფეხმძიმე ქალში მონონუკლეოზური სინდრომი (CMV, ტოქსოპლაზმოზის გამორიცხვა გადაცემის რისკის შესაფასებლად);

• ფარინგიტთან ერთად ანთებითი გამონაყარის (DRESS-ის ეჭვი) გამოვლენისას;

• HIV-ის მწვავე სეროკონვერსიის (acute retroviral syndrome) ეჭვი;

• COVID-19-ის შეფასების ფარგლებში;

• ლეიკოციტური ფორმულის გადახრის შემთხვევაში ბლასტური უჯრედების ან მწვავე ლეიკოზის გამორიცხვისთვის;

• ცითოსტატიკოთერაპიის ან რადიოთერაპიის ფონზე იმუნური სტატუსის შეფასება;

• რეციდიული ან ხანგრძლივი ვირუსული ინფექციების მონიტორინგი.

ინტერპრეტაცია

რეაქტიული ლიმფოციტების შედეგი ფასდება მათი რაოდენობრივი წილით (% სრული ლიმფოციტებიდან) და მორფოლოგიური მახასიათებლების მიხედვით.

უარყოფითი ან მინიმალური შედეგი (<5% რეაქტიული ლიმფოციტი) - ჩვეულებრივ ფიზიოლოგიური ვარიანტია; ხშირად აღინიშნება ვირუსული ინფექციების მსუბუქი ფორმის ფონზე და სპეციფიკური კლინიკური მნიშვნელობა არ აქვს.

მცირედი მომატება (5–10% რეაქტიული ლიმფოციტი) - მიუთითებს მსუბუქ ვირუსულ ან რეაქტიულ პროცესზე; ხშირად ვითარდება სხვადასხვა ვირუსული ინფექციის (გრიპი, სხვა რესპირაციული ვირუსები, ვირუსული ჰეპატიტი), ვაქცინაციის შემდეგ ან წამლისმიერი რეაქციის ფონზე.

მნიშვნელოვანი მომატება (>10% რეაქტიული ლიმფოციტი) - მიუთითებს კლასიკურ მონონუკლეოზურ სინდრომზე:

• ეპშტაინ-ბარის ვირუსით (EBV) გამოწვეული ინფექციური მონონუკლეოზი - ყველაზე ხშირი მიზეზი; რეაქტიული ლიმფოციტები შესაძლოა შეადგენდნენ ლიმფოციტების 20–40%-ს; დიაგნოზის დადასტურებისთვის რეკომენდებულია EBV-ის სპეციფიკური სეროლოგია (VCA-IgM, VCA-IgG, EBNA-IgG) ან ჰეტეროფილური ანტისხეულების ტესტი (Monospot/Paul-Bunnell);

• ციტომეგალოვირუსით (CMV) გამოწვეული მონონუკლეოზური სინდრომი - კლინიკურად მსგავსია EBV-ის მონონუკლეოზის, თუმცა ხშირად ფარინგიტი და ლიმფადენოპათია ნაკლებად გამოხატულია; დიაგნოზის დადასტურებისთვის - CMV IgM, CMV IgG;

• HIV-ის მწვავე სეროკონვერსია - ვითარდება HIV-ით ინფიცირებიდან 2–6 კვირაში; მიმდინარეობს ცხელებით, ფარინგიტით, ლიმფადენოპათიით, გამონაყარით; დიაგნოზის დადასტურებისთვის - HIV Ag/Ab Combo;

• ტოქსოპლაზმოზი - ხშირად მსუბუქი ფარინგიტითა და ლიმფადენოპათიით; მნიშვნელოვანია ორსულებში ფეტოპათიის რისკის გამო;

• ვირუსული ჰეპატიტი (A, B, C) - ხშირად სიყვითლისა და ღვიძლის ფერმენტების მომატების ფონზე;

• COVID-19 - ხშირად ლიმფოპენიასთან ერთად;

• DRESS სინდრომი - წამლისმიერი რეაქცია, რომელიც ხასიათდება ცხელებით, გამონაყარით, ლიმფადენოპათიით, ეოზინოფილიითა და მონონუკლეარული ცვლილებებით.

დიფერენციალური დიაგნოსტიკა:

• ბლასტური უჯრედები vs. რეაქტიული ლიმფოციტი: ეს არის გადამწყვეტი მნიშვნელობის დიფერენცირება, რადგან ბლასტური უჯრედები მწვავე ლეიკოზის დიაგნოსტიკური ნიშანია, ხოლო რეაქტიული ლიმფოციტი - კეთილთვისებიანი ვირუსული პასუხის;

• ბლასტური უჯრედები ხასიათდებიან თხელი ქრომატინით, აუერის ჩხირებით (ხშირად მიელოიდურ ბლასტებში), ხშირად მკრთალი ციტოპლაზმით ვაკუოლების გარეშე;

• რეაქტიული ლიმფოციტი - ხასიათდება არარეგულარული ფორმით, ციტოპლაზმის ჰიპერბაზოფილიით, „კალთიანი“ კიდეებით (ციტოპლაზმა იჭყლიტება მეზობელი ერითროციტების მიერ);

• ეჭვის შემთხვევაში რეკომენდებულია იმუნოფენოტიპირება (CD-ანტიგენების ფლოუ-ციტომეტრიული შემოწმება).

ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.