კვლევის შესახებ
კრეატინინი არის კუნთოვანი ცვლის შედეგად წარმოქმნილი მეტაბოლური პროდუქტი. ჯანმრთელი თირკმელები კრეატინინს სისხლიდან ფილტრავენ და შარდთან ერთად ორგანიზმიდან გამოყოფენ.
დიალიზატი არის სპეციალური ხსნარი, რომელიც ჰემოდიალიზის ან პერიტონეული დიალიზის დროს გამოიყენება სისხლიდან ნარჩენი პროდუქტებისა და ჭარბი სითხის გამოსაყვანად. დიალიზის პროცესის დროს კრეატინინი და სხვა ტოქსიკური ნივთიერებები სისხლიდან დიალიზატში გადადის.
გამოყენებულ დიალიზატში კრეატინინის რაოდენობის გაზომვა საშუალებას იძლევა შეფასდეს, თუ რამდენად ეფექტიანად ხდება ორგანიზმიდან ნარჩენი პროდუქტების გამოყვანა დიალიზის სეანსის განმავლობაში. შარდოვანასთან ერთად, კრეატინინი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია დიალიზის ადეკვატურობის (საკმარისობის) შესაფასებლად, განსაკუთრებით – პერიტონეული დიალიზის დროს.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• ჰემოდიალიზის ან პერიტონეული დიალიზის ადეკვატურობის შეფასება;
• პერიტონეული მემბრანის გამტარობის შეფასება (პერიტონეული ეკვილიბრაციის ტესტის - PET - ფარგლებში);
• დიალიზის სეანსის ეფექტიანობის მონიტორინგი;
• დიალიზის რეჟიმის კორექციის საჭიროების დადგენა;
• დიალიზის დანიშნულების ცვლილების შემდგომი კონტროლი;
• ბოლო სტადიის თირკმლის უკმარისობის მქონე პაციენტების მკურნალობის ოპტიმიზაცია.
ინტერპრეტაცია
დიალიზატში კრეატინინის რაოდენობა ასახავს დიალიზის ერთი სეანსის განმავლობაში ორგანიზმიდან გამოყვანილ ნარჩენ პროდუქტებს. შედეგი ფასდება სისხლში კრეატინინის მაჩვენებელთან და დიალიზის სხვა პარამეტრებთან ერთად.
დიალიზატში კრეატინინის მაღალი მაჩვენებელი მიუთითებს:
• დიალიზის ეფექტიან მსვლელობაზე — სისხლიდან ნარჩენი პროდუქტების სათანადო გამოყვანაზე;
• პერიტონეული მემბრანის კარგ გამტარობაზე (პერიტონეული დიალიზის შემთხვევაში).
დიალიზატში კრეატინინის დაბალი მაჩვენებელი შესაძლოა მიუთითებდეს:
• დიალიზის არასაკმარის ეფექტიანობაზე (არაადეკვატური დიალიზი);
• დიალიზის სეანსის არასაკმარის ხანგრძლივობაზე;
• დიალიზატორის (ფილტრის) ან სისხლძარღვოვანი წვდომის ფუნქციის დარღვევაზე;
• პერიტონეული მემბრანის გამტარობის დაქვეითებაზე.
არაადეკვატური დიალიზი ასოცირდება ურემიული ტოქსინების ორგანიზმში დაგროვებასთან, გართულებების მომატებულ რისკთან და ცხოვრების ხარისხის გაუარესებასთან, ამიტომ მნიშვნელოვანია მისი დროული გამოვლენა და მკურნალობის რეჟიმის კორექცია.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• კრეატინინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Creatinine);
• კრეატინინი და eGFR (გლომერულური ფილტრაციის სიჩქარე), სისხლში;
• შარდოვანას განსაზღვრა დიალიზატში (Urea, Dialysate);
• შარდოვანას განსაზღვრა სისხლის შრატში (Urea);
• შარდოვანას აზოტის განსაზღვრა სისხლში (BUN);
• ელექტროლიტების კონცენტრაციის განსაზღვრა სისხლში (Na⁺, K⁺, Ca²⁺, Cl⁻);
• კალციუმის განსაზღვრა სისხლში (Ca);
• ფოსფორის განსაზღვრა სისხლში (P);
• პარათირეოიდული ჰორმონის განსაზღვრა სისხლში (PTH);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციფიური მომზადება არ არის საჭირო.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• medlineplus.gov - Creatinine Test
• ncbi.nlm.nih.gov - Dialysis Adequacy / Kt/V
• ncbi.nlm.nih.gov - BUN and Creatinine (Clinical Methods)
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.