კვლევის შესახებ
antiMPO - მიელოპეროქსიდაზას საწინააღმდეგო ანტისხეულები (Myeloperoxidase Antibodies, MPO-ANCA) არის იმუნოლოგიური კვლევა, რომელიც სისხლში ავლენს ავტოანტისხეულებს ფერმენტ მიელოპეროქსიდაზას მიმართ.
მიელოპეროქსიდაზა (MPO) არის ფერმენტი, რომელიც ინახება ნეიტროფილების - სისხლის თეთრი უჯრედების - გრანულებში და მონაწილეობს ბაქტერიების განადგურებაში. ავტოიმუნური პროცესის დროს იმუნური სისტემა შეცდომით ამ საკუთარ ფერმენტს თავს ესხმის. ანტისხეულებით გააქტიურებული (აქტივირებული) ნეიტროფილები აზიანებენ სისხლძარღვების კედლებს, რაც იწვევს ვასკულიტს (სისხლძარღვთა ანთებას).
MPO-ANCA ეკუთვნის ანტინეიტროფილური ციტოპლაზმური ანტისხეულების (ANCA) ჯგუფს. იმუნოფლუორესცენციული კვლევისას მას ჩვეულებრივ შეესაბამება ბირთვის (Core) ირგვლივ განლაგებული (პერინუკლეარული, p-ANCA) სურათი.
MPO-ANCA უპირატესად ასოცირდება მიკროსკოპულ პოლიანგიიტთან (MPA) და ეოზინოფილურ გრანულომატოზთან პოლიანგიიტით (EGPA), მაშინ როცა პროტეინაზა 3-ის საწინააღმდეგო ანტისხეულები (PR3-ANCA) უფრო დამახასიათებელია გრანულომატოზისთვის პოლიანგიიტით (GPA).
ANCA-ასოცირებული ვასკულიტები ძირითადად აზიანებს (აზიანებენ) მცირე კალიბრის სისხლძარღვებს - განსაკუთრებით თირკმლებში, ფილტვებში, კანსა და პერიფერიულ ნერვებში. დროული დიაგნოსტიკა კრიტიკულად მნიშვნელოვანია, რადგან მკურნალობის გარეშე დაავადება სწრაფად პროგრესირებს და შესაძლოა თირკმლის უკმარისობამდე მიგვიყვანოს.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• ANCA-ასოცირებული ვასკულიტის ეჭვი;
• სწრაფად პროგრესირებადი თირკმლის უკმარისობა, გლომერულონეფრიტის ეჭვი;
• შარდში ერითროციტების და ცილის გამოვლენა (ჰემატურია, პროტეინურია) გაურკვეველი მიზეზით;
• ფილტვის ალვეოლური სისხლდენა, სისხლიანი ხველა (ჰემოპტიზი);
• ფილტვ-თირკმლის სინდრომი (ფილტვისა და თირკმლის ერთდროული დაზიანება);
• ხანგრძლივი, აუხსნელი ცხელება, წონის კლება, სისუსტე, კუნთებისა და სახსრების ტკივილი;
• კანის ვასკულიტური გამონაყარი, პურპურა, წყლულები;
• პერიფერიული ნეიროპათია, mononeuritis multiplex;
• ზედა სასუნთქი გზების ქრონიკული დაზიანება: სინუსიტი, ცხვირიდან სისხლდენა, ცხვირის ძგიდის დაზიანება;
• ბრონქული ასთმა ეოზინოფილიასთან ერთად (ეოზინოფილური გრანულომატოზის ეჭვი);
• დადასტურებული ვასკულიტის მქონე პაციენტების მკურნალობაზე პასუხისა და დაავადების აქტივობის მონიტორინგი;
• რეციდივის ეჭვი რემისიის პერიოდში.
ინტერპრეტაცია
შედეგი უარყოფითი (ანტისხეულები არ გამოვლინდა):
მიელოპეროქსიდაზას საწინააღმდეგო ანტისხეულები არ არის ნაპოვნი. ეს ამცირებს ANCA-ასოცირებული ვასკულიტის ალბათობას, მაგრამ სრულად არ გამორიცხავს დიაგნოზს - პაციენტთა ნაწილი ANCA-უარყოფითია, განსაკუთრებით დაავადების ლოკალიზებული ფორმის ან უკვე დაწყებული იმუნოსუპრესიული მკურნალობის ფონზე. კლინიკური ეჭვის შენარჩუნებისას განიხილება PR3-ANCA-ს კვლევა, იმუნოფლუორესცენციული ANCA-ტესტი და ქსოვილოვანი ბიოფსია.
შედეგი დადებითი (ანტისხეულები გამოვლინდა):
დადებითი შედეგი შესაბამისი კლინიკური სურათის ფონზე მნიშვნელოვნად ამყარებს ANCA-ასოცირებული ვასკულიტის დიაგნოზს. ყველაზე ხშირად ასოცირდება:
• მიკროსკოპულ პოლიანგიიტთან (MPA);
• ეოზინოფილურ გრანულომატოზთან პოლიანგიიტით (EGPA, ჩარგ-სტრაუსის სინდრომი);
• ცალკეულ შემთხვევებში - გრანულომატოზთან პოლიანგიიტით (GPA);
• იზოლირებულ პაუცი-იმუნურ ნახევარმთვარისებრ გლომერულონეფრიტთან.
MPO-ANCA შესაძლოა გამოვლინდეს სხვა მდგომარეობების დროსაც - ჩვეულებრივ დაბალ ტიტრში:
• მედიკამენტით (მაგალითად, ანტითირეოიდული პრეპარატებით, ჰიდრალაზინით, მინოციკლინით) გამოწვეული ვასკულიტი;
• ავტოიმუნური ღვიძლის დაავადებები და პირველადი მასკლეროზირებელი ქოლანგიტი;
• ნაწლავის ანთებითი დაავადებები (წყლულოვანი კოლიტი);
• სისტემური წითელი მგლურა და რევმატოიდული ართრიტი;
• ქრონიკული ინფექციები (მაგალითად, ინფექციური ენდოკარდიტი, ტუბერკულოზი);
• კისტოზური ფიბროზი.
მნიშვნელოვანი შენიშვნები ინტერპრეტაციისთვის:
• დადებითი შედეგი დამოუკიდებლად არ ადგენს დიაგნოზს - აუცილებელია კლინიკურ სურათთან, თირკმლის ფუნქციასთან, შარდის ანალიზთან და ხშირად ბიოფსიის შედეგთან შეჯერება;
• ანტისხეულების დონის დინამიკა ცალკე აღებული არ არის მკურნალობაზე პასუხის საიმედო კრიტერიუმი; ტიტრის მატება რეციდივის რისკზე მიუთითებს, მაგრამ თერაპიის ცვლილება მხოლოდ ამის საფუძველზე არ ხდება;
• დიაგნოსტიკის ოპტიმალური სტრატეგიაა MPO-ANCA-სა და PR3-ANCA-ს ერთდროული განსაზღვრა, საჭიროებისას იმუნოფლუორესცენციული ტესტის დამატებით;
• ერთდროულად დადებითი MPO-ANCA და გლომერულური ბაზალური მემბრანის საწინააღმდეგო (anti-GBM) ანტისხეულები მიუთითებს განსაკუთრებით მძიმე მიმდინარეობაზე და მოითხოვს სასწრაფო ჩარევას.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ანტინეიტროფილური ციტოპლაზმური ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (pANCA, cANCA);
• პროტეინაზა 3-ის საწინააღმდეგო ანტისხეულები (PR3-ANCA);
• გლომერულური ბაზალური მემბრანის საწინააღმდეგო ანტისხეულები (anti-GBM);
• ანტინუკლეარული ანტისხეულები (ANA);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• ერითროციტების დალექვის სიჩქარის განსაზღვრა (ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
• კრეატინინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Creatinine);
• შარდოვანას განსაზღვრა სისხლის შრატში (Urea);
• შარდის საერთო ანალიზი (Urinalysis);
• ცილის განსაზღვრა 24-საათიან შარდში (Protein, 24h Urine);
• იმუნოგლობულინ E-ის განსაზღვრა სისხლში (IgE);
• კომპლემენტის C3 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C3);
• კომპლემენტის C4 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C4).
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო;
• სასურველია, სისხლის აღება მოხდეს დილით, უზმოდ.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• mayocliniclabs.com - Myeloperoxidase Antibodies, IgG, Serum
• aruplab.com - Myeloperoxidase (MPO) Antibody
• medlineplus.gov - Autoantibody Testing (ANCA)
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.