კვლევის შესახებ
HBV/HCV/HIV ვირუსების დეტექცია სპერმაში (სათესლე სითხეში) არის მოლეკულურ-გენეტიკური კვლევა, რომელიც PCR (პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქცია) და RT-PCR (უკუტრანსკრიპციული PCR) მეთოდების გამოყენებით უშუალოდ სათესლე სითხეში ავლენს B ჰეპატიტის ვირუსის (HBV) დნმ-ს, C ჰეპატიტის ვირუსის (HCV) რნმ-ს და ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსის (HIV) რნმ-ს.
აღნიშნული ვირუსები, გარდა სისხლისა, შესაძლოა აღმოჩნდეს სათესლე სითხეშიც. ისინი გადაეცემა სქესობრივი გზით, ასევე – ინფიცირებული მამაკაციდან პარტნიორზე ან რეპროდუქციული ტექნოლოგიების გამოყენებისას. შესაბამისად, სპერმაში ვირუსული გენომის იდენტიფიკაცია კრიტიკულად მნიშვნელოვანია უსაფრთხო რეპროდუქციული მკურნალობის დაგეგმვისთვის.
თვისობრივი ანალიზი ადგენს ვირუსული გენეტიკური მასალის არსებობას ნიმუშში („დეტექტირებადი“ / „არადეტექტირებადი“), თუმცა არ განსაზღვრავს ვირუსულ დატვირთვას. კვლევა ფართოდ გამოიყენება დამხმარე რეპროდუქციული ტექნოლოგიების (IUI, IVF, ICSI) პროცესში, კერძოდ:
-სეროდისკორდანტული (წყვილები, სადაც პარტნიორებიდან მხოლოდ ერთია ინფიცირებული) წყვილების მართვისას.
-სპერმის გასუფთავების (sperm washing) პროცედურის შემდგომი ეფექტიანობისა და უსაფრთხოების კონტროლისთვის.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• დამხმარე რეპროდუქციული მკურნალობის (ხელოვნური განაყოფიერების) დაგეგმვა, როდესაც მამაკაცი ინფიცირებულია HBV-ით, HCV-ით ან HIV-ით;
• სეროდისკორდანტული წყვილები (ერთ-ერთი პარტნიორი ვირუსდადებითია);
• სპერმის გასუფთავების (density-gradient, swim-up) ეფექტიანობის შემოწმება ხელოვნურ განაყოფიერებამდე;
• სპერმის კრიოკონსერვაცია (გაყინვა) და შენახვა შესაბამისი უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად;
• მამაკაცის უნაყოფობის შეფასება ქრონიკული ვირუსული ინფექციის ფონზე;
• დონორის სკრინინგი (სეროლოგიურ კვლევებთან ერთად);
• ვირუსის სქესობრივი ან ვერტიკალური (შვილზე) გადაცემის რისკის შეფასება.
ინტერპრეტაცია
შედეგი თვისობრივია და ფასდება შემდეგნაირად:
დადებითი შედეგი (ვირუსი გამოვლენილია):
• სპერმაში აღმოჩენილია ვირუსის გენეტიკური მასალა (HBV დნმ, HCV რნმ ან HIV რნმ);
• არსებობს ვირუსის გადაცემის რისკი პარტნიორზე ან მომავალ შვილზე;
• დამხმარე რეპროდუქციული მკურნალობა შესაძლოა მოითხოვდეს სპერმის სპეციალურ გასუფთავებას და ნიმუშის განცალკევებულ დამუშავებას;
• შედეგი უნდა შეფასდეს სისხლში ვირუსული დატვირთვისა და სეროლოგიური მაჩვენებლების გათვალისწინებით.
უარყოფითი შედეგი (ვირუსი არ გამოვლენილა):
• გამოკვლეულ ნიმუშში ვირუსის გენეტიკური მასალა არ აღმოჩნდა, რაც გადაცემის რისკს ამცირებს;
• უარყოფითი შედეგი სრულად არ გამორიცხავს ინფექციას - ვირუსი შესაძლოა იყოს ე.წ. „ფანჯრის პერიოდში“ (ადრეული ინფიცირება), გამოიყოფოდეს არარეგულარულად, ან იყოს კვლევის გამოვლენის ზღვარს ქვემოთ.
მნიშვნელოვანია, რომ სპერმაში ვირუსის არსებობა ხშირად კავშირშია სისხლში ვირუსულ დატვირთვასთან, ხოლო სპერმის გასუფთავება (density-gradient ცენტრიფუგირება და swim-up) მნიშვნელოვნად ამცირებს ვირუსის კონცენტრაციას ნიმუშში.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• ncbi.nlm.nih.gov - Correlation between viral infections in male semen and infertility
• ecdc.europa.eu - Laboratory testing of non-partner sperm donors
• ანა მაღრაძე - მოლეკულური გენეტიკისა და ციტოგენეტიკის განყოფილება;
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.