B ჰეპატიტის ვირუსის ზედაპირული ანტიგენის განსაზღვრა სისხლში (HBsAg)

ფასი: 45 ₾

კვლევის შესახებ

B ჰეპატიტი არის ღვიძლის ვირუსული დაავადება, რომელიც გამოწვეულია B ჰეპატიტის ვირუსით (HBV). ვირუსი ვრცელდება სისხლისა და ბიოლოგიური სითხეების მეშვეობით - დაუცველი სქესობრივი კავშირით, ინფიცირებული სამედიცინო ინსტრუმენტებით (მათ შორის ნემსებით), ვერტიკალური გადაცემის გზით (დედიდან ახალშობილზე). B ჰეპატიტი შეიძლება იყოს მწვავე (ხანმოკლე) ან გადავიდეს ქრონიკულ ფორმაში (6 თვეზე მეტი ხანი), რასაც შესაძლოა ახლდეს გრძელვადიანი გართულებები - ღვიძლის ციროზი, ღვიძლის უკმარისობა, ჰეპატოცელულარული კარცინომა.

HBsAg (Hepatitis B surface antigen, B ჰეპატიტის ზედაპირული ანტიგენი) არის B ჰეპატიტის ვირუსის ზედაპირზე მდებარე ცილა. იგი წარმოადგენს უპირველეს სეროლოგიურ მარკერს, რომელიც სისხლში ჩნდება ინფიცირებიდან 1-9 კვირის შემდეგ (საშუალოდ - 4 კვირაში) და მიუთითებს B ჰეპატიტის აქტიურ ინფექციაზე - მწვავე ან ქრონიკული ფორმის სახით.

HBsAg-ის ანალიზი ფართოდ გამოიყენება როგორც დიაგნოსტიკისთვის, ასევე სკრინინგისთვის. CDC-სა და WHO-ს რეკომენდაციების მიხედვით, B ჰეპატიტის სკრინინგი რეკომენდებულია ყველა მოზარდისა და ზრდასრულისთვის (≥18 წლის ასაკში). ორსული ქალისთვის HBsAg-ის ტესტირება სავალდებულოა ყველა ორსულობაზე - სასურველია ორსულობის პირველ ტრიმესტრში.

თუ HBsAg შენარჩუნებულია 6 თვეზე მეტ ხანს, ეს მიუთითებს ქრონიკულ B ჰეპატიტზე.

რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?

კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია:

• B ჰეპატიტის ერთჯერადი სკრინინგი ყველა ზრდასრულისთვის (≥18 წლის) CDC-ის რეკომენდაციით;

• ყველა ორსული ქალისთვის - სასურველია ორსულობის პირველ ტრიმესტრში (ყოველ ორსულობაზე);

• B ჰეპატიტის სიმპტომები:

- კანისა და თვალის სკლერის გაყვითლება (სიყვითლე, იქტერუსი);

- მუქი ფერის შარდი;

- ღია ფერის ან გათეთრებული განავალი;

- მკვეთრად გამოხატული საერთო სისუსტე და დაღლილობა;

- უმადობა, გულისრევა, ღებინება;

- მუცლის ტკივილი (მარჯვენა ზედა კვადრატი);

- კუნთებისა და სახსრების ტკივილი;

- ცხელება.

რისკ-ფაქტორები:

• დაუცველი სქესობრივი კავშირი ან მრავალი სქესობრივი პარტნიორი;

• ნემსების ან ნარკოტიკების ინიექციური მოწყობილობების გაზიარება;

• B ჰეპატიტის ცნობილი ინფექციის მქონე პირთან კონტაქტი (სქესობრივი ან საოჯახო);

• HBsAg-დადებითი დედის შვილი (ახალშობილში სკრინინგი);

• პროფესიული ექსპოზიცია - სამედიცინო პერსონალი;

• ჰემოდიალიზის პაციენტები;

• HIV-ით ან C ჰეპატიტით ინფიცირებული პირები;

• ღვიძლის ფერმენტების მომატება უცნობი მიზეზით (ALT, AST);

• დონორების სკრინინგი (სისხლი, ორგანო, ქსოვილი, სპერმა);

• იმუნოდამთრგუნველი თერაპიის ან ქიმიოთერაპიის დაწყების წინ - HBV რეაქტივაციის რისკის შესაფასებლად;

• ენდემური ქვეყნებიდან მიგრანტები (HBsAg-ის გავრცელება ≥2%);

• B ჰეპატიტის ვაქცინაციამდე (პრე-ვაქცინური სკრინინგი);

• მამა-დედის გადატანილი/მიმდინარე B ჰეპატიტის ანამნეზი.

ინტერპრეტაცია

HBsAg ტესტი იძლევა თვისობრივ პასუხს - დადებითი (რეაქტიული) ან უარყოფითი (არარეაქტიული).

დადებითი (რეაქტიული) HBsAg მიუთითებს B ჰეპატიტის აქტიურ ინფექციაზე - მწვავე ან ქრონიკულ ფორმაში. ეს ნიშნავს, რომ:

• პაციენტის ორგანიზმში არსებობს B ჰეპატიტის ვირუსი;

• პაციენტი ინფექციის გადამცემია (კონტაგიოზური) სხვა პირებისთვის;

• საჭიროა დამატებითი ლაბორატორიული გამოკვლევები (anti-HBc, anti-HBs, IgM anti-HBc, HBeAg, HBV DNA), რათა განისაზღვროს ინფექციის სტადია (მწვავე ან ქრონიკული) და ვირუსული აქტივობა.

დადებითი HBsAg-ის გრძელვადიანი (≥6 თვის) შენარჩუნება ნიშნავს ქრონიკულ B ჰეპატიტს, რაც მოითხოვს ხანგრძლივ მონიტორინგს და, საჭიროების შემთხვევაში, ანტივირუსულ მკურნალობას.

გასათვალისწინებელია:

• HBsAg შესაძლოა გარდამავლად დადებითი იყოს B ჰეპატიტის ვაქცინის მიღების შემდეგ (≤30 დღე) - ეს არ ნიშნავს ინფექციას;

• ცრუდადებითი შედეგი იშვიათია, მაგრამ შესაძლებელია - დადასტურებითი ტესტი (HBsAg confirmatory) რეკომენდებულია განუსაზღვრელი მნიშვნელობების შემთხვევაში.

უარყოფითი (არარეაქტიული) HBsAg ხშირად ნიშნავს B ჰეპატიტის ინფექციის არარსებობას, თუმცა ერთი ტესტი არ არის საკმარისი ყველა შემთხვევის გამოსარიცხად:

• ფანჯრის (window) პერიოდი - ცოტა ხნის წინ ინფიცირებულ პირებში HBsAg შესაძლოა ჯერ არ აღმოჩნდეს;

• გადატანილი ინფექცია, სადაც ვირუსი უკვე გაიწმინდა - სრული პასუხისთვის საჭიროა anti-HBc და anti-HBs ტესტების ერთობლივი შეფასება (ე.წ. სამმაგი პანელი);

• HBsAg მუტანტური ვირუსი - ზოგიერთი HBV მუტანტი შეიძლება არ გამოვლინდეს ძველი თაობის ტესტებით;

• ოკულტური (ფარული) HBV ინფექცია - HBsAg უარყოფითია, მაგრამ HBV DNA დადებითია.

სამი ძირითადი ტესტის ერთობლივი ინტერპრეტაცია:

• HBsAg(+), anti-HBc(+), anti-HBs(−) - აქტიური ინფექცია (მწვავე ან ქრონიკული);

• HBsAg(−), anti-HBc(+), anti-HBs(+) - გადატანილი ინფექცია, არის იმუნიტეტი;

• HBsAg(−), anti-HBc(−), anti-HBs(+) - ვაქცინაციით მიღებული იმუნიტეტი;

• HBsAg(−), anti-HBc(−), anti-HBs(−) - ინფექციისადმი მიმღებია (არ აქვს იმუნიტეტი) - საჭიროა ვაქცინაცია.

ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.

კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:

• B ჰეპატიტის ვირუსის ზედაპირული ანტიგენის საწინააღმდეგო ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-HBs);

• B ჰეპატიტის ვირუსის ბირთვული ანტიგენის საწინააღმდეგო საერთო ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-HBc total);

• ანტისხეულები B ჰეპატიტის ბირთვული ანტიგენის მიმართ, IgM (anti-HBc IgM);

• B ჰეპატიტის ვირუსის e ანტიგენის განსაზღვრა სისხლში (HBeAg);

• B ჰეპატიტის ვირუსის e ანტიგენის საწინააღმდეგო ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-HBe);

• B ჰეპატიტის ვირუსის DNA (HBV DNA, ვირუსული დატვირთვა);

• ანტისხეულები D ჰეპატიტის ვირუსის მიმართ (anti-HDV);

• C ჰეპატიტის ვირუსის საწინააღმდეგო ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-HCV);

• აივ-ის საწინააღმდეგო ანტისხეულებისა და p24 ანტიგენის კომბინირებული განსაზღვრა სისხლში (HIV Ag/Ab Combo);

• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT,AST,GGT,ALP,TBIL,DBIL);

• საერთო ბილირუბინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (TBIL);

• კონიუგირებული (პირდაპირი) ბილირუბინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (DBIL);

• ალბუმინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (ALB);

• საერთო ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში (TP);

• პროთრომბინის დროის განსაზღვრა სისხლში (PT);

• ალფაფეტოპროტეინის განსაზღვრა სისხლში (AFP);

• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR).

როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?

სპეციფიური მომზადება არ არის საჭირო.

ტესტის მეთოდოლოგია

"Alinity i (Abbott, USA)- chemiluminescent microparticle immunoassay (CMIA) - ავტომატური იმუნოლოგიური ანალიზატორი ADVIA Centaur® XPT (Siemens Healthiness, Germany) - direct chemiluminescence methodology - ავტომატური იმუნოლოგიური ანალიზატორი"

მასალის ტიპი

შრატი

კვლევის შესრულების დრო

5 საათი

ქვეყანა

საქართველო

ავტორი და წყარო

გამოყენებული წყაროები:

• medlineplus.gov - Hepatitis virus panel

• cdc.gov - Clinical Testing and Diagnosis for Hepatitis B

• hepb.org - Understanding Your Hepatitis B Test Results

• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;

• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;

• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.

კვლევის კატეგორია

იმუნოლოგია