კვლევის შესახებ
ადამიანის ეპიდიდიმური ცილა 4 (Human Epididymis Protein 4, HE4) არის ცილა (გლიკოპროტეინი), რომელიც გამოიყენება ძირითადად საკვერცხის კიბოს დიაგნოსტიკისა და მონიტორინგისთვის.
HE4 მომატებულია საკვერცხის ეპითელური (ეპითელური უჯრედებიდან წარმოშობილი) კიბოს მქონე პაციენტების უმეტესობაში. ის გამოიყენება საკვერცხის კიბოს მკურნალობის ეფექტიანობის შესაფასებლად და რეციდივის გამოსავლენად.
HE4-ის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გამოყენების სფეროა ROMA ინდექსი (Risk of Ovarian Malignancy Algorithm) - გამოთვლა, რომელიც აერთიანებს HE4-ის მაჩვენებელს, CA 125-ის მაჩვენებელსა და ქალის მენოპაუზურ სტატუსს ერთ რიცხვობრივ შეფასებად. ROMA ინდექსი ექიმს ეხმარება, ოპერაციამდე შეაფასოს, რამდენად სავარაუდოა, რომ მცირე მენჯის ღრუში გამოვლენილი წარმონაქმნი ავთვისებიანია.
HE4-ის უპირატესობა ისაა, რომ ის უფრო იშვიათად მატულობს კეთილთვისებიანი გინეკოლოგიური მდგომარეობების (მაგალითად, ენდომეტრიოზის) დროს, ვიდრე CA 125, რაც მის სპეციფიკურობას ზრდის. HE4 არ გამოიყენება საკვერცხის მუცინური კიბოსა და ჩანასახოვანუჯრედოვანი სიმსივნეების მონიტორინგისთვის, რადგან ამ სიმსივნეების დროს ის იშვიათად მატულობს.
HE4-ის დონე ფასდება მხოლოდ კლინიკურ მონაცემებთან, რადიოლოგიურ და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• მცირე მენჯის ღრუში გამოვლენილი წარმონაქმნის (მასის) დიფერენციალური დიაგნოსტიკა - ავთვისებიანი და კეთილთვისებიანი წარმოშობის გასარჩევად;
• ROMA ინდექსის გამოთვლა (CA 125-თან და მენოპაუზურ სტატუსთან ერთად);
• საკვერცხის ეპითელური კიბოს მქონე პაციენტების მონიტორინგი;
• საკვერცხის კიბოს მკურნალობის (ქირურგიული, ქიმიოთერაპიული) ეფექტიანობის შეფასება;
• საკვერცხის კიბოს რეციდივის ადრეული გამოვლენა;
• ექიმის შეფასებით, საკვერცხის კიბოს დიაგნოსტიკის გეგმის ფარგლებში.
ინტერპრეტაცია
საკვერცხის სიმსივნის მარკერ HE4-ის მაღალი მაჩვენებელი შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• საკვერცხის ეპითელური კიბო (განსაკუთრებით - პროგრესირებად სტადიაზე);
• ენდომეტრიუმის (საშვილოსნოს შიდა გარსის) კარცინომა;
• ფილტვის კარცინომა;
• ზოგიერთი სხვა ავთვისებიანი ნეოპლაზმა;
• HE4-ის ზომიერი მომატება შესაძლოა ასოცირდებოდეს არაონკოლოგიურ მდგომარეობებთან - თირკმლის ქრონიკულ დაავადებასთან, ღვიძლის პათოლოგიებთან, ხანდაზმულ ასაკთან.
HE4-ის რეფერენსული მაჩვენებლის ინტერპრეტაცია:
• HE4-ის ნორმული მაჩვენებელი არ გამორიცხავს საკვერცხის კიბოს, განსაკუთრებით ადრეულ კლინიკურ სტადიაზე;
• HE4 იშვიათად მატულობს საკვერცხის მუცინური კარცინომისა და გერმინოგენული სიმსივნეების დროს - ამ შემთხვევებში ნორმული შედეგი არ გამორიცხავს ავთვისებიან პროცესს.
შედეგის ინტერპრეტაციის თავისებურებები:
• HE4 ყველაზე ინფორმაციულია CA 125-თან ერთად, ROMA (Risk of Ovarian Malignancy Algorithm) ინდექსის ფარგლებში;
• HE4-ის სერული კონცენტრაცია დამოკიდებულია ასაკსა და მენოპაუზურ სტატუსზე.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის კლინიკურ მონაცემებთან და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• კარბოჰიდრატული ანტიგენის განსაზღვრა სისხლში CA 125;
• ROMA ინდექსის გამოთვლა (HE4, CA 125);
• კარბოჰიდრატული ანტიგენის განსაზღვრა სისხლში CA 19-9;
• კარბოჰიდრატული ანტიგენის განსაზღვრა სისხლში CA 15-3;
• კანცეროემბრიონული ანტიგენის განსაზღვრა სისხლში (CEA);
• ალფაფეტოპროტეინის განსაზღვრა სისხლში (AFP);
• საერთო ბეტაქორიონული გონადოტროპინის განსაზღვრა სისხლში (β-hCG);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო;
• სასურველია, კვლევა ტარდებოდეს ერთსა და იმავე ლაბორატორიაში მონიტორინგის დინამიკის კორექტული შეფასებისთვის;
• ბოლო 72 სთ-ის განმავლობაში არ მიიღოთ მულტივიტამინები .
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
- Testing.com. Human Epididymis Protein 4 (HE4).
- Mayo Clinic Laboratories. Human Epididymis Protein 4, Serum.
- NCBI (NIH). Evaluation of human epididymis protein 4 (HE4) and Risk of Ovarian Malignancy Algorithm (ROMA).
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.