შრატის კრეატინინი და eGFR ერთად ფასდება თირკმლის ფუნქციის სრულყოფილი დახასიათებისთვის. eGFR-ის სიდიდე უპირატესია, რადგან კრეატინინი დამოკიდებულია კუნთოვან მასაზე, ასაკსა და სქესზე.

კრეატინინის მომატება და eGFR-ის დაქვეითება შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:

• მწვავე თირკმლის დაზიანება (AKI) - პრერენალური (გაუწყლოება, ჰიპოვოლემია, შოკი, გულის უკმარისობა), რენალური (მწვავე ტუბულური ნეკროზი, გლომერულონეფრიტი, ინტერსტიციალური ნეფრიტი) ან პოსტრენალური (ობსტრუქცია) ეტიოლოგიით;

• ქრონიკული თირკმლის დაავადება (CKD) - დიაბეტური ნეფროპათია, ჰიპერტენზიული ნეფროპათია, გლომერულონეფრიტი, პოლიკისტოზური თირკმლის დაავადება;

• ნეფროტოქსიკური მედიკამენტების ეფექტი (ამინოგლიკოზიდები, NSAIDs, ACE-ინჰიბიტორები, ARB-ები, ციკლოსპორინი, ტაკროლიმუსი, ვანკომიცინი, ლითიუმი, ქიმიოთერაპია);

• კონტრასტ-ინდუცირებული ნეფროპათია;

• რაბდომიოლიზი (კუნთის მასიური დაშლა);

• ჰიპერკატაბოლური მდგომარეობები - სეფსისი, ცხელება, თირეოიდული კრიზი;

• თირკმლის სისხლძარღვოვანი დაავადებები (თირკმლის არტერიის სტენოზი, თრომბოზი);

• გულის უკმარისობა, ციროზი (კარდიორენალური და ჰეპატორენალური სინდრომი);

• შარდსაგამოყოფი გზების ობსტრუქცია (პროსტატის ჰიპერპლაზია, კონკრემენტი, სიმსივნე);

• ცილებით მდიდარი დიეტა (გარდამავალი მომატება);

• მაღალი კუნთოვანი მასა (მაგ., კულტურისტებში) - ცრუმომატება ნორმალური თირკმლის ფუნქციის ფონზე.

კრეატინინის დაქვეითება ნაკლებად კლინიკურად მნიშვნელოვანია და შესაძლოა გამოვლინდეს:

• კუნთოვანი მასის შემცირება (ხანდაზმული ასაკი, კახექსია, მძიმე მალნუტრიცია);

• გრძელვადიანი იმობილიზაცია;

• კუნთოვანი დისტროფიები (მაგ., დიუშენის დისტროფია);

• ღვიძლის მძიმე უკმარისობა;

• ორსულობა (გარდამავალი დაქვეითება გაზრდილი თირკმლის სისხლის ნაკადის გამო);

• ცილადეფიციტური დიეტა.

eGFR-ის ინტერპრეტაცია KDIGO-ის გაიდლაინების მიხედვით - CKD-ის სტადიების კლასიფიკაცია:

• G1 - ნორმალური ან მომატებული eGFR (≥90 მლ/წთ/1.73მ²) თირკმლის დაზიანების მტკიცებულებების ფონზე;

• G2 - უმნიშვნელო დაქვეითება (60–89);

• G3a - უმნიშვნელო-საშუალო დაქვეითება (45–59);

• G3b - საშუალო-მძიმე დაქვეითება (30–44);

• G4 - მძიმე დაქვეითება (15–29);

• G5 - თირკმლის უკმარისობა (<15) - ხშირად საჭიროებს დიალიზურ ჩანაცვლებით თერაპიას.

ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.

• კრეატინინის განსაზღვრა შარდში (Creatinine, Urine);

• კრეატინინის კლირენსის გამოთვლა (CrCl);

• შარდოვანას განსაზღვრა სისხლის შრატში (Urea);

• შარდოვანას აზოტის განსაზღვრა სისხლში (BUN);

• შარდმჟავას განსაზღვრა სისხლის შრატში (Uric Acid);

• შარდის საერთო ანალიზი (Urinalysis);

• ცილის განსაზღვრა შარდში (Protein, Urine);

• ცილის განსაზღვრა 24-საათიან შარდში (Protein, 24h Urine);

• მიკროალბუმინის განსაზღვრა 24-საათიან შარდში (Microalbumin, 24h Urine);

• ელექტროლიტების კონცენტრაციის განსაზღვრა სისხლში (Na⁺, K⁺, Ca²⁺, Cl⁻);

• კალციუმის განსაზღვრა სისხლში (Ca);

• ფოსფორის განსაზღვრა სისხლში (P);

• ალბუმინ-კორეგირებული კალციუმის განსაზღვრა სისხლში (Ca/Al);

• პარათირეოიდული ჰორმონის განსაზღვრა სისხლში (PTH);

• D ვიტამინის განსაზღვრა სისხლში (25(OH)D);

• ბიკარბონატების განსაზღვრა სისხლში (HCO₃⁻);

• გლუკოზის განსაზღვრა სისხლში (Glucose);

• გლიკირებული ჰემოგლობინის განსაზღვრა სისხლში (HbA1c);

• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);

• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);

• ლიპიდების განსაზღვრა სისხლის შრატში (TCHOL, TG, LDL-CHOL, HDL-CHOL, VLDL-CHOL, AI);

• ანტინეიტროფილური ციტოპლაზმური ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (pANCA, cANCA).

გამოყენებული წყაროები:

• medlineplus.gov - Creatinine Test

• kidney.org - Estimated Glomerular Filtration Rate (eGFR)

• ncbi.nlm.nih.gov - Creatinine (StatPearls)

• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;

• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;

• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.