კვლევის შესახებ
გლუტამატდეკარბოქსილაზას საწინააღმდეგო ანტისხეულები (anti-GAD) არის ავტოანტისხეულები - ცილები, რომლებსაც ორგანიზმის იმუნური სისტემა შეცდომით საკუთარი ფერმენტის (გლუტამატდეკარბოქსილაზას, GAD) წინააღმდეგ გამოიმუშავებს.
GAD ფერმენტი დიდი რაოდენობით გვხვდება პანკრეასის ბეტა-უჯრედებში (რომლებიც ინსულინს გამოიმუშავებენ) და ნერვულ ქსოვილში. ამ ფერმენტის საწინააღმდეგო ანტისხეულების გამოვლენა მიუთითებს აუტოიმუნურ პროცესზე, რომელიც ბეტა-უჯრედებს აზიანებს.
anti-GAD ანტისხეულები ყველაზე ხშირად გამოკვლევადი ავტოანტისხეულებია აუტოიმუნური დიაბეტის დროს. ისინი გვეხმარება განვასხვავოთ პირველი ტიპის შაქრიანი დიაბეტი და მოზრდილებში ნელა მიმდინარე აუტოიმუნური დიაბეტი (LADA) - მეორე ტიპის შაქრიანი დიაბეტისგან. ეს განსხვავება მნიშვნელოვანია, რადგან მკურნალობის ტაქტიკას განსაზღვრავს.
გარდა დიაბეტისა, anti-GAD ანტისხეულების მაღალი დონე ასოცირდება ნერვული სისტემის იშვიათ აუტოიმუნურ დაავადებასთან - რიგიდული ადამიანის სინდრომთან (Stiff Person Syndrome).
anti-GAD ანტისხეულების გამოვლენა ან არარსებობა ფასდება მხოლოდ კლინიკურ სურათთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• შაქრიანი დიაბეტის ტიპის დაზუსტება (პირველი ტიპის, LADA და მეორე ტიპის დიფერენცირება);
• 30 წელზე უფროსი ასაკის პაციენტებში დიაბეტის დიაგნოზის გადახედვა, როდესაც მეორე ტიპის დიაბეტი საეჭვოა (მაგ. პაციენტი არ არის ჭარბწონიანი, სწრაფად უუარესდება გლიკემიის კონტროლი პერორალურ მედიკამენტებზე);
• ინსულინის უკმარისობის ნიშნები (წონის უმიზეზო კლება, ხშირი შარდვა, ძლიერი წყურვილი, კეტოაციდოზის ეპიზოდი);
• დიაბეტის ოჯახური ანამნეზი ან თანმხლები აუტოიმუნური დაავადებები;
• ინსულინზე საჭიროების ადრეული პროგნოზირება;
• კუნთის მოჭიმულობის სინდრომის (Stiff Person Syndrome) ეჭვი.
ინტერპრეტაცია
anti-GAD (გლუტამინმჟავას დეკარბოქსილაზას) ანტისხეულების დადებითი მაჩვენებელი შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• I ტიპის შაქრიანი დიაბეტი - ანტისხეულები გამოვლენილია ახლად დიაგნოსტირებული პაციენტების უმეტესობაში;
• მოზრდილთა ლატენტური აუტოიმუნური დიაბეტი (LADA);
• კუნთების რიგიდობის სინდრომი (Stiff Person Syndrome);
• აუტოიმუნური პოლიენდოკრინული სინდრომები;
• დიაბეტის განვითარების მაღალი რისკი ჯერ კიდევ ასიმპტომურ პირებში (ოჯახური ანამნეზის ფონზე).
ანტისხეულების უარყოფითი შედეგის ინტერპრეტაცია:
• anti-GAD ანტისხეულების არარსებობა არ გამორიცხავს I ტიპის დიაბეტს - აუტოიმუნური დიაბეტის დროს შესაძლოა სხვა ავტოანტისხეულები იყოს პოზიტიური;
• ანტისხეულების ტიტრი დაავადების პროგრესირებასთან ერთად შესაძლოა შემცირდეს;
• უარყოფითი შედეგი პაციენტში, რომელსაც აღენიშნება ჭარბი წონა ან სიმსუქნე, მეტყველებს II ტიპის დიაბეტის სასარგებლოდ.
სასურველია, კვლევა ჩატარდეს ინსულინოთერაპიის დაწყებამდე.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის კლინიკურ მონაცემებთან და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• გლუკოზის განსაზღვრა სისხლში (Glucose);
• გლიკირებული ჰემოგლობინის განსაზღვრა სისხლში (HbA1c);
• C-პეპტიდის განსაზღვრა სისხლში (C-peptide);
• ინსულინის განსაზღვრა სისხლში (Insulin);
• თირეოტროპული ჰორმონის განსაზღვრა სისხლში (TSH);
• თირეოიდული პეროქსიდაზის საწინააღმდეგო ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-TPO);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• ncbi.nlm.nih.gov - Association of Autoimmune Thyroid Disease with Anti-GAD Antibody Test Positivity
• leedsth.nhs.uk - Glutamic acid Decarboxylase (GAD) antibodies
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.