კვლევის შესახებ
ინტრაოპერაციული ექსპრეს-დიაგნოსტიკა (ცნობილი როგორც „გაყინული ანათლების შესწავლის მეთოდი“) არის სწრაფი ჰისტოპათოლოგიური გამოკვლევა, რომელიც სრულდება უშუალოდ ქირურგიული ოპერაციის მსვლელობისას, რამდენიმე წუთში, რათა ქირურგმა მიიღოს გადაწყვეტილება ოპერაციის მოცულობის შესახებ.
რუტინული (პარაფინის) ჰისტოპათოლოგიური დიაგნოსტიკა რამდენიმე დღეს მოითხოვს, რადგან ქსოვილი გადის დამუშავების მრავალ ეტაპს. ინტრაოპერაციული ექსპრეს-დიაგნოსტიკისას ქსოვილი სწრაფად იყინება სპეციალურ აპარატში (კრიოსტატში), იჭრება თხელ სექციებად და იღებება - მთელი პროცესი რამდენიმე წუთს გრძელდება. ექიმი-პათოლოგი დაუყოვნებლივ სწავლობს ნიმუშს მიკროსკოპში და დასკვნას გასცემს უშუალოდ საოპერაციო ბლოკში ქირურგს.
ინტრაოპერაციული კონსულტაცია ხშირად შემოიფარგლება პასუხით „კეთილთვისებიანი“ თუ „ავთვისებიანი“ (ნეოპლაზიური), ან რეზექციის საზღვრების (კიდეების) სისუფთავის ან ლიმფურ კვანძებში მეტასტაზური დაზიანების შეფასებით.
გაყინული სექცია არის წინასწარი, სასწრაფო შედეგი ოპერაციის მიმდინარეობის მართვისთვის - საბოლოო და ყველაზე ზუსტი დიაგნოზი ყოველთვის დგინდება რუტინული ჰისტოპათოლოგიური გამოკვლევის შემდეგ.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• ოპერაციის დროს წარმონაქმნის ბუნების სწრაფად დასადგენად (კეთილთვისებიანი თუ ავთვისებიანი);
• რეზექციის კიდეების (ზღვრების) შესაფასებლად - დარჩა თუ არა სიმსივნური უჯრედები ამოკვეთის საზღვარზე;
• ლიმფურ კვანძებში მეტასტაზების სწრაფად გამოსავლენად;
• ამოღებული ქსოვილის საკმარისობის (რეპრეზენტატიულობის) დასადასტურებლად;
• ოპერაციის მოცულობის გადასაწყვეტად (გასაგრძელებლად, შესაჩერებლად ან შესაცვლელად);
• დამატებითი კვლევებისთვის (იმუნოჰისტოქიმია, მოლეკულური) ქსოვილის სწორად გადასანაწილებლად.
ინტერპრეტაცია
ინტრაოპერაციული ექსპრეს-დიაგნოსტიკა (ე.წ. „გაყინული ანათალი“) არის დიაგნოსტიკური მეთოდი, რომელიც იძლევა სწრაფ, წინასწარ შედეგს ოპერაციის მიმდინარეობისას, რაც ქირურგს ეხმარება ტაქტიკური გადაწყვეტილებების დაუყოვნებლივ მიღებაში. შედეგი, როგორც წესი, კლასიფიცირდება შემდეგი კატეგორიების მიხედვით:
კეთილთვისებიანი (ან პათოლოგიური პროცესის გარეშე): ავთვისებიანი ნეოპლაზიის ნიშნები არ ფიქსირდება; ოპერაციული ჩარევა გრძელდება წინასწარ განსაზღვრული მოცულობით.
ავთვისებიანი (მალიგნური): იდენტიფიცირებულია ავთვისებიანი ნეოპლაზიის უჯრედები; ქირურგიული ტაქტიკა შესაძლოა შეიცვალოს ოპერაციის მოცულობის გაფართოების მიმართულებით.
რეზექციის კიდე (Margin) სტატუსი:
• უარყოფითი (სუფთა) კიდე: რეზექციის საზღვარზე ავთვისებიანი უჯრედები არ ფიქსირდება;
• დადებითი კიდე: სიმსივნური პროცესი აღწევს ამოკვეთის საზღვარს, რაც ოპერაციის შემდგომი გაფართოების აუცილებლობას წარმოშობს.
გადადებული პასუხი (Deferred): გარკვეულ კლინიკურ შემთხვევებში, მასალის მორფოლოგიური თავისებურებების გამო, პათოლოგი ვერ გასცემს საბოლოო პასუხს გაყინული ანათლის საფუძველზე და დიაგნოსტიკა გადაიდება მასალის სტანდარტული (პარაფინში გატარება) მეთოდით დამუშავებამდე.
გაყინული ანათლის შედეგი არის წინასწარი დიაგნოსტიკური შეფასება; იშვიათ შემთხვევებში, მას შესაძლოა ახასიათებდეს გარკვეული დიაგნოსტიკური შეზღუდვები, ამიტომ საბოლოო (გადამწყვეტ) დიაგნოზად ყოველთვის მიიჩნევა პარაფინის ბლოკების საფუძველზე მიღებული პათომორფოლოგიური კვლევის შედეგი.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს კლინიცისტის მიერ პაციენტის ანამნეზურ მონაცემებთან და სხვა დიაგნოსტიკური გამოკვლევების შედეგებთან კომპლექსურად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ოპერაციული მასალის ჰისტოპათოლოგიური დიაგნოსტიკა (საბოლოო, პარაფინის გამოკვლევა);
• იმუნოჰისტოქიმიური კვლევა (IHC);
• ციტოლოგიური კვლევა (ანაბეჭდი/imprint ციტოლოგია);
• მოლეკულურ-გენეტიკური კვლევა (PCR, FISH);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• pubmed.ncbi.nlm.nih.gov - Frozen Section and the Surgical Pathologist
• ncbi.nlm.nih.gov - Intra-operative Frozen Section Consultation
• clevelandclinic.org - Pathology Report
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ალეკო ხარებაშვილი - ჰისტოპათოლოგიის განყოფილების უფროსი, პათოლოგანატომი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.