მუნის ტკიპა (უმარტივესები)

ფასი: 20 ₾

კვლევის შესახებ

მუნი (Scabies) არის კანის პარაზიტული დაავადება (ინვაზია), რომელიც გამოწვეულია მიკროსკოპული ტკიპით - Sarcoptes scabiei var. hominis. ეს ტკიპა იჭრება ეპიდერმისის რქოვან შრეში, იქ ცხოვრობს, მრავლდება და კვერცხებს ყრის. დაავადება ვითარდება ტკიპას, მისი კვერცხებისა და გამონაყოფების მიმართ ორგანიზმის ალერგიული რეაქციის შედეგად.

მუნის გამოვლენის მთავარი ლაბორატორიული მეთოდია კანის ნაფხიკის (skin scraping) მიკროსკოპული გამოკვლევა. პროცედურის დროს ექიმი იღებს მცირე რაოდენობის კანის ნიმუშს საეჭვო ადგილიდან (ხშირად ტკიპის სავალიდან), ამუშავებს კალიუმის ჰიდროქსიდის (KOH) ან მინერალური ზეთის ხსნარით და აკვირდება მიკროსკოპით. გამოკვლევის დროს ხდება Sarcoptes scabiei-ს ზრდასრული ფორმის, კვერცხების ან მისი ექსკრემენტების (ფეკალური მასების) იდენტიფიცირება.

მნიშვნელოვანია გავითვალისწინოთ, რომ მუნის ლაბორატორიული გამოვლენის მგრძნობელობა შედარებით დაბალია - ერთ ინფიცირებულ ადამიანზე ჩვეულებრივ მხოლოდ რამდენიმე (4-10) ტკიპა ცხოვრობს, ამიტომ უარყოფითი შედეგი არ გამორიცხავს დაავადებას. ხშირად მუნის დიაგნოზი დგინდება კლინიკურად - დამახასიათებელი სიმპტომების, კანის გამონაყარის და კონტაქტის ანამნეზის საფუძველზე. საერთაშორისო IACS-ის (International Alliance for the Control of Scabies) კრიტერიუმების მიხედვით, დიაგნოზი შესაძლოა იყოს დადასტურებული, კლინიკური ან საეჭვო.

მუნი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული კანის დაავადებაა მსოფლიოში - დაახლოებით 200 მილიონ ადამიანს ერთდროულად აქვს. გადაცემა ხდება უპირატესად უშუალო (კანთან კანის) კონტაქტისას და შესაძლოა ასევე ტანსაცმლის, საწოლის, პირსახოცის გაზიარების გზით (ტკიპას რამდენიმე დღე შეუძლია გადარჩენა ქსოვილზე).

რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?

კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია, თუ აღინიშნება შემდეგი სიმპტომები ან რისკის ფაქტორები:

• ძლიერი ქავილი, განსაკუთრებით ღამით ან თბილ აბაზანაში მოხვედრის შემდეგ;

• კანზე წვრილი წითელი ბუშტუკები, ბორცვები ან გამონაყარი, განსაკუთრებით:

- ხელის თითებს შორის (განსაკუთრებით მახასიათებელი);

- მაჯებზე, იდაყვებზე, ღერძებში;

- წელის, მუცლის, ტანის ქვემო ნაწილზე;

- გენიტალიების, დუნდულების მიდამოში;

- ძუძუების მიდამოში;

• კანზე ხილული წვრილი, მოღუნული, ზოლისებრი "ნახვრეტები" - ტკიპას სვლის კვალი (Burrows);

• ჩვილებსა და მცირეწლოვან ბავშვებში გამონაყარი ხელისგულებზე, ფეხის ძირებზე, თავსა და სახეზე;

• ოჯახის წევრს ან მჭიდრო კონტაქტში მყოფ ადამიანს უტარდება მუნის მკურნალობა ან აქვს მსგავსი სიმპტომები;

• ცხოვრება ხალხმრავალ პირობებში (ბავშვთა სახლი, საერთო საცხოვრებელი, ყაზარმა, ციხე, მოხუცებულთა თავშესაფარი);

• იმუნოდეფიციტური მდგომარეობის (აივ/შიდსი, ქიმიოთერაპია, იმუნოსუპრესია) მქონე პაციენტებში - ქერქოვანი (ნორვეგიული) მუნის გამოსარიცხად;

• ჩვეულებრივი ანტიჰისტამინური ან ადგილობრივი მკურნალობით უპასუხო კანის ქავილი.

ინტერპრეტაცია

კვლევის შედეგების ინტერპრეტაცია:

• დადებითი შედეგი - მიკროსკოპიული კვლევით აღმოჩენილია Sarcoptes scabiei-ს ზრდასრული ფორმა, კვერცხები ან მისი ექსკრემენტები (სციბალა) - დიაგნოზი დადასტურებულია;

• უარყოფითი შედეგი - ტკიპას ან მისი ნაშთების ვერ აღმოჩენა მიკროსკოპით არ გამორიცხავს მუნს. ვინაიდან ერთ ინფიცირებულ პირზე ჩვეულებრივ მხოლოდ რამდენიმე პარაზიტია, კვლევის სენსიტიურობა შედარებით დაბალია. შესაბამისად, კლინიკური სურათისა და ეპიდემიოლოგიური ანამნეზის (კონტაქტი ინფიცირებულთან) საფუძველზე ექიმმა შესაძლოა დაიწყოს მუნის ემპირიული თერაპია.

გასათვალისწინებელი ნიუანსები:

• ხშირად მუნის დიაგნოზი ისმება კლინიკურად - დამახასიათებელი სკაბიოზური სვლების (Burrows), გამონაყარის ლოკალიზაციის, ღამის ქავილისა და ოჯახის წევრების მსგავსი ჩივილების საფუძველზე;

• კრუსტოზული (ნორვეგიული) მუნი - მძიმე ფორმაა იმუნოდეფიციტური პაციენტებისთვის, რომლის დროსაც ტკიპები ასობით და ათასობით რაოდენობითაა და მიკროსკოპული კვლევა თითქმის ყოველთვის დადებითია;

• დიფერენციალური დიაგნოსტიკა - ალერგიული დერმატიტი, ეგზემა, ფსორიაზი, ფერისმჭამელა (მწერების ნაკბენები).

მუნის დადასტურებისას მკურნალობა უნდა ჩაუტარდეთ არა მხოლოდ პაციენტს, არამედ ოჯახის ყველა წევრსა და ხანგრძლივი კონტაქტის მქონე პირებს - ერთდროულად, რაც აუცილებელია რეინფექციის თავიდან ასაცილებლად.

ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.