კვლევის შესახებ
ორჯაჭვიანი დნმ-ის საწინააღმდეგო ანტისხეულები IgG (anti-dsDNA IgG) არის ავტოანტისხეულები, რომლებიც მიმართულია ორგანიზმის საკუთარი უჯრედის ბირთვის ორჯაჭვიანი დნმ-ის (double-stranded DNA) წინააღმდეგ.
ესენი ერთ-ერთი ყველაზე სპეციფიკური სეროლოგიური მარკერია სისტემური წითელი მგლურასთვის (Systemic Lupus Erythematosus, SLE) - ქრონიკული აუტოიმუნური დაავადებისთვის, რომელიც ხასიათდება მრავალი ორგანული სისტემის (კანი, სახსრები, თირკმლები, გული, ცენტრალური ნერვული სისტემა, ჰემატოლოგიური სისტემა) ჩართულობით.
ანტი-dsDNA ანტისხეულები გვხვდება SLE-ის მქონე პაციენტთა დაახლოებით 70%-ში და ითვლება ACR/EULAR (2019) SLE-ის კლასიფიკაციის კრიტერიუმების ბირთვულ კომპონენტად. სხვა აუტოიმუნურ დაავადებებში ანტი-dsDNA-ის გამოვლენა იშვიათია, რაც ხდის მას უაღრესად სპეციფიკურს მგლურასადმი.
ანტი-dsDNA ანტისხეულების ტიტრი მჭიდრო კავშირშია SLE-ის აქტივობასთან, განსაკუთრებით - მგლურას ნეფრიტთან (ლუპუს-ნეფრიტთან). ანტისხეულების ტიტრის მომატება ხშირად წინ უსწრებს დაავადების კლინიკურ გამწვავებას და გამოიყენება მონიტორინგისთვის და თერაპიული პასუხის შესაფასებლად.
ანტი-dsDNA IgG მაღალი ტიტრი არის SLE-ის ერთ-ერთი მთავარი დიაგნოსტიკური მარკერი და მგლურას ნეფრიტის (კერძოდ - თირკმლის დაზიანების) აქტივობის მნიშვნელოვანი სამონიტორინგო მაჩვენებელი.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• სისტემური წითელი მგლურას (SLE) ეჭვი ან დიაგნოსტიკა;
• SLE-ის აქტივობის შეფასება და მონიტორინგი;
• მგლურას ნეფრიტის (ლუპუს-ნეფრიტის) ეჭვი (პროტეინურია, ჰემატურია, თირკმლის ფუნქციის გაუარესება);
• ANA-ის დადებითი შედეგი - SLE-ის სპეციფიკაციისთვის;
• კლინიკური SLE სიმპტომები: მალარის (პეპელისებური) გამონაყარი, ფოტოსენსიტიურობა, ალოპეცია, ორალური წყლულები, არტრალგია/ართრიტი, სეროზიტი, ნევროლოგიური დარღვევები, ციტოპენიები;
• SLE-ის გამწვავების ეპიზოდის შეფასება;
• თერაპიული პასუხის შეფასება იმუნოსუპრესიული მკურნალობის ფონზე;
• დიფერენციალური დიაგნოსტიკა სხვა აუტოიმუნურ დაავადებებთან (რევმატოიდული ართრიტი, შეგრენის სინდრომი, შერეული შემაერთებელი ქსოვილის დაავადება);
• ნეონატური მგლურას რისკის შეფასება (ანტი-Ro/SSA, ანტი-La/SSB-სთან ერთად);
• პრე-ორსულობითი ლაბორატორიული შეფასება SLE-ის მქონე ქალებში.
ინტერპრეტაცია
ანტი-dsDNA IgG ანტისხეულების მაღალი ტიტრი (განსაკუთრებით - მნიშვნელოვნად მომატებული) მაღალი სპეციფიკურობით მიუთითებს:
• სისტემურ წითელ მგლურაზე (სწმ) - განსაკუთრებით აქტიური ფორმის დროს;
• ლუპუს-ნეფრიტზე - ანტი-dsDNA-ის ტიტრის მკვეთრი მომატება ხშირად წინ უსწრებს თირკმლის დაზიანების კლინიკურ გამწვავებას;
• ნეიროლუპუსზე (სწმ-ის ცენტრალური ნერვული სისტემის ფორმა);
• სწმ-ის სხვა აქტიურ გამოვლენებზე (პლევრიტი, პერიკარდიტი, ვასკულიტი).
ანტი-dsDNA-ის გარდამავალი ან მცირე ტიტრის მომატება შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ მდგომარეობებში:
• მედიკამენტებით ინდუცირებული მგლურა - ჩვეულებრივ ანტიჰისტონური ანტისხეულები უფრო დამახასიათებელია, თუმცა ანტი-dsDNA-მაც შეიძლება მცირედ მოიმატოს;
• აუტოიმუნური ჰეპატიტი (ტიპი 1);
• პირველადი ბილიური ქოლანგიტი;
• რევმატოიდული ართრიტი (იშვიათად);
• შერეული შემაერთებელი ქსოვილის დაავადება;
• შეგრენის სინდრომი (იშვიათად);
• ვირუსული ინფექციები (პარვოვირუსი B19, ეპშტაინ-ბარის ვირუსი) - ცრუდადებითი ან მცირე ხანმოკლე მომატება;
• ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომი (ხშირად კომბინაციით).
ანტი-dsDNA IgG-ის უარყოფითი მაჩვენებელი:
• არ გამორიცხავს სწმ-ის დიაგნოზს (სწმ-ის მქონე პაციენტთა დაახლოებით 30%-ში ანტი-dsDNA უარყოფითია);
• დადებითი ანტინუკლეური ანტისხეულების (ანა) ფონზე უნდა ჩატარდეს სხვა სპეციფიკური ანტისხეულების კვლევა (ანტი-Sm, ანტი-Ro/SSA, ანტი-La/SSB, ანტი-RNP);
• სწმ-ის რემისიის მონიტორინგი - წარმატებული თერაპიის ფონზე ანტი-dsDNA-ის ტიტრის შემცირება ხშირად ემთხვევა კლინიკურ გაუმჯობესებას.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ანტინუკლეარული ანტისხეულები (ANA);
• ანტიფოსფოლიპიდური ანტისხეულები IgG (Anti-Phospholipid IgG);
• ანტიფოსფოლიპიდური ანტისხეულები IgM (Anti-Phospholipid IgM);
• ანტიკარდიოლიპინური ანტისხეულები IgG (Anti-Cardiolipin IgG);
• ანტიკარდიოლიპინური ანტისხეულები IgM (Anti-Cardiolipin IgM);
• ანტიბეტა 2 გლიკოპროტეინი IgG (Anti β-2 Glycoprotein IgG);
• ანტიბეტა 2 გლიკოპროტეინი IgM (Anti β-2 Glycoprotein IgM);
• კომპლემენტის C3 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C3);
• კომპლემენტის C4 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C4);
• რევმატოიდული ფაქტორის განსაზღვრა სისხლში (RF);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
• ანტისტრეპტოლიზინის რაოდენობრივი განსაზღვრა სისხლში (ASLO);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• თრომბოციტების რაოდენობის განსაზღვრა სისხლში (PLT);
• კრეატინინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Creatinine);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• medlineplus.gov - ANA (Antinuclear Antibody) Test
• mayocliniclabs.com - DNA Double Strand Antibody, IgG, Serum
• ncbi.nlm.nih.gov - Systemic Lupus Erythematosus (StatPearls)
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.