კვლევის შესახებ
ანტიფოსფოლიპიდური ანტისხეულები IgG (Anti-Phospholipid Antibodies IgG) არის ავტოანტისხეულები, რომლებიც მიმართულია უჯრედის მემბრანის ფოსფოლიპიდების (კარდიოლიპინი, ფოსფატიდილსერინი, ფოსფატიდილქოლინი) ან მათთან დაკავშირებული ცილების (β2-გლიკოპროტეინი I) წინააღმდეგ.
ესენი ცენტრალური მნიშვნელობის მქონე ანტისხეულებია ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომის (APS) დიაგნოსტიკაში. ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომი არის აუტოიმუნური დაავადება, რომელიც ხასიათდება არტერიული და ვენური თრომბოზებით (სისხლძარღვების ოკლუზია) და ორსულობის გართულებებით (განმეორებითი სპონტანური აბორტი, ნაყოფის სიკვდილი, პრეეკლამფსია).
IgG კლასის ანტიფოსფოლიპიდური ანტისხეულები ითვლება უფრო სპეციფიკურად ასოცირებულად კლინიკურ მოვლენებთან, ვიდრე IgM კლასი - განსაკუთრებით თრომბოზული გართულებების მაღალი რისკი დაკავშირებულია მუდმივად მაღალი ტიტრის IgG ანტისხეულებთან.
სიდნეის კრიტერიუმების (2006) მიხედვით, APS-ის ლაბორატორიული დიაგნოზი მოითხოვს მინიმუმ ერთი ანტიფოსფოლიპიდური ანტისხეულის (ლუპუს ანტიკოაგულანტი, ანტიკარდიოლიპინი IgG/IgM ან anti-β2-გლიკოპროტეინი I IgG/IgM) დადებითობას, რომელიც დასტურდება 12 კვირის შემდგომ განმეორებითი კვლევით.
ანტიფოსფოლიპიდური ანტისხეულების ერთჯერადი დადებითობა არ ადასტურებს APS-ის დიაგნოზს - საჭიროა შედეგის დადასტურება 12 კვირის შემდეგ, ტრანზიტორული (ხანმოკლე, ინფექციასთან ასოცირებული) ანტისხეულების გამოსარიცხად.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• გაურკვეველი მიზეზის არტერიული ან ვენური თრომბოზი (განსაკუთრებით - ახალგაზრდა ასაკში);
• ფილტვის თრომბოემბოლია;
• ცერებრალური ვენების თრომბოზი;
• ცერებრალური ინსულტი ან ტრანზიტორული იშემიური შეტევა ახალგაზრდა ასაკში;
• განმეორებითი სპონტანური აბორტი (3 ან მეტი 10 კვირამდე);
• ნაყოფის შიდასაშვილოსნოო სიკვდილი 10 კვირის შემდეგ;
• პრეტერმინული მშობიარობა მძიმე პრეეკლამფსიის, ეკლამფსიის ან პლაცენტური უკმარისობის გამო;
• სისტემური წითელი მგლურა (SLE);
• სხვა აუტოიმუნური დაავადებები (რევმატოიდული ართრიტი, შეგრენის სინდრომი);
• თრომბოციტოპენია გაურკვეველი მიზეზით;
• ჰემოლიზური ანემია (აუტოიმუნური);
• Livedo reticularis (კანის სპეციფიკური სისხლძარღვოვანი გამოვლენა);
• გაუხსნელად გახანგრძლივებული aPTT-ის ფონზე გამოვლენილი ლუპუს ანტიკოაგულანტი;
• ბიოლოგიური ცრუ-დადებითი VDRL/RPR ტესტი (სიფილისზე);
• ანამნეზში APS-ის მქონე პაციენტებში თერაპიის ეფექტიანობის მონიტორინგი.
ინტერპრეტაცია
ანტიფოსფოლიპიდური IgG ანტისხეულების მაღალი მაჩვენებელი (განსაკუთრებით - საშუალო ან მაღალი ტიტრის, რომელიც დასტურდება 12 კვირის შემდეგ) ასოცირდება შემდეგ მდგომარეობებთან:
• პირველადი ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომი (APS);
• მეორადი APS (სისტემურ წითელ მგლურასთან და სხვა აუტოიმუნურ დაავადებებთან კავშირში);
• კატასტროფული ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომი (CAPS) - მძიმე, ფატალური ფორმა მრავლობითი ორგანული უკმარისობით;
• თრომბოზული გართულებების მომატებული რისკი (ვენური, არტერიული);
• ორსულობასთან ასოცირებული გართულებების (განმეორებითი აბორტი, პრეეკლამფსია, ნაყოფის ზრდის შეფერხება - IUGR) მომატებული რისკი.
ცრუდადებითი ან ხანმოკლე მომატება შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• მწვავე ვირუსული ინფექციები (HIV, ჰეპატიტი C, EBV, CMV, პარვოვირუს B19);
• ბაქტერიული ინფექციები (სიფილისი, ლაიმის დაავადება, ლეპტოსპიროზი);
• პარაზიტული ინფექციები (მალარია, ლეიშმანიოზი);
• ცხელება, სეფსისი;
• ზოგიერთი მედიკამენტი (პროკაინამიდი, ქინიდინი, ფენოთიაზინები, β-ბლოკატორები);
• ონკოლოგიური დაავადებები;
• ხანდაზმულ ასაკთან დაკავშირებული მცირე ტიტრის მომატება (კლინიკურად უმნიშვნელო).
IgG ანტიფოსფოლიპიდური ანტისხეულების უარყოფითი მაჩვენებელი მხოლოდ ერთი ანტისხეულის გამოკვლევის შედეგია; APS-ის გამოსარიცხად საჭიროა სამივე ლაბორატორიული კრიტერიუმის (ლუპუს-ანტიკოაგულანტი - LA, კარდიოლიპინის ანტისხეულები - aCL, ანტი-β2-გლიკოპროტეინ I - anti-β2GPI) კომპლექსური შეფასება.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ანტიფოსფოლიპიდური ანტისხეულები IgM (Anti-Phospholipid IgM);
• ანტიკარდიოლიპინური ანტისხეულები IgG (Anti-Cardiolipin IgG);
• ანტიკარდიოლიპინური ანტისხეულები IgM (Anti-Cardiolipin IgM);
• ანტიბეტა 2 გლიკოპროტეინი IgG (Anti β-2 Glycoprotein IgG);
• ანტიბეტა 2 გლიკოპროტეინი IgM (Anti β-2 Glycoprotein IgM);
• კოაგულოგრამა (PT, PI, INR, aPTT, Fibrinogen);
• აქტივირებული ნაწილობრივი თრომბოპლასტინის დრო (aPTT);
• D-დიმერის განსაზღვრა სისხლში (D-dimer);
• ანტინუკლეარული ანტისხეულები (ANA);
• ორჯაჭვიანი დნმ-ის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-dsDNA IgG);
• კომპლემენტის C3 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C3);
• კომპლემენტის C4 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C4);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• medlineplus.gov - Antiphospholipid Antibody Syndrome (APS)
• mayocliniclabs.com - Antiphospholipid Antibody Profile, Serum
• ncbi.nlm.nih.gov - Antiphospholipid Syndrome (StatPearls)
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.