კვლევის შესახებ
ტუბერკულოზის მე-2 რიგის პრეპარატების მიმართ მგრძნობელობის განსაზღვრა (Second-line drug susceptibility testing, DST) არის მიკრობიოლოგიური კვლევა, რომელიც ავლენს ტუბერკულოზის გამომწვევი მიკობაქტერიის (Mycobacterium tuberculosis) მგრძნობელობას ან რეზისტენტობას (მდგრადობას) მეორე რიგის ანტიტუბერკულოზური სამკურნალო საშუალებების მიმართ.
მეორე რიგის პრეპარატები ინიშნება მაშინ, როდესაც მიკობაქტერია მდგრადია პირველი რიგის ძირითადი ანტიტუბერკულოზური საშუალებების მიმართ. ამ ჯგუფს მიეკუთვნება ფტორქინოლონები (ლევოფლოქსაცინი, მოქსიფლოქსაცინი), ინექციური პრეპარატები (ამიკაცინი), აგრეთვე ახალი თაობის ანტიტუბერკულოზური საშუალებები (ბედაქილინი, ლინეზოლიდი).
აღნიშნული კვლევა კრიტიკულად მნიშვნელოვანია მულტირეზისტენტული (MDR-TB) და ფართოდ რეზისტენტული (XDR-TB) ტუბერკულოზის დიაგნოსტიკისა და ინდივიდუალური თერაპიული სქემის ოპტიმიზაციისთვის. მგრძნობელობის განსაზღვრა ხორციელდება ორი ძირითადი მეთოდით:
ფენოტიპური მეთოდი – ბაქტერიული კულტურის შეფასება სხვადასხვა კონცენტრაციის პრეპარატების თანდასწრებით, მათი ზრდის ინჰიბირების (დათრგუნვის) მიხედვით.
მოლეკულურ-გენეტიკური მეთოდი – წამლისადმი მდგრადობის განმაპირობებელი გენური მუტაციების სწრაფი იდენტიფიკაცია.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• დადასტურებული რიფამპიცინ-რეზისტენტული (RR-TB) ან მულტირეზისტენტული (MDR-TB) ტუბერკულოზის დროს;
• პირველი რიგის თერაპიის უეფექტობისას (მკურნალობის ფონზე ნახველის დადებითობის შენარჩუნება);
• ტუბერკულოზის რეციდივის (განმეორებითი ეპიზოდის) შემთხვევაში;
• რეზისტენტული ტუბერკულოზის მქონე პაციენტთან კონტაქტში მყოფ პირებში;
• მკურნალობის სქემის შერჩევამდე და თერაპიის ეფექტიანობის მონიტორინგისთვის;
• ფართოდ რეზისტენტული ტუბერკულოზის (XDR/pre-XDR-TB) ეჭვის შემთხვევაში.
ინტერპრეტაცია
რეზისტენტული (მდგრადი) შედეგი კონკრეტული პრეპარატის მიმართ ნიშნავს, რომ ეს წამალი სავარაუდოდ არაეფექტურია ბაქტერიის წინააღმდეგ და არ უნდა ჩაირთოს მკურნალობის სქემაში.
მგრძნობიარე შედეგი ნიშნავს, რომ პრეპარატი სავარაუდოდ ეფექტურია და შესაძლებელია მისი გამოყენება მკურნალობისთვის.
შედეგების ერთობლიობა განსაზღვრავს რეზისტენტობის სახეს:
MDR-TB (მულტირეზისტენტული ტუბერკულოზი) - მდგრადი მინიმუმ იზონიაზიდისა და რიფამპიცინის მიმართ;
pre-XDR-TB (პრერეზისტენტული ტუბერკულოზი) - MDR-TB დამატებით ფტორქინოლონის მიმართ რეზისტენტობით;
XDR-TB (ფართოდ რეზისტენტული ტუბერკულოზი) - კიდევ უფრო ფართო რეზისტენტობა, მათ შორის ფტორქინოლონებისა და ძირითადი ეფექტური მეორე რიგის წამლების (მაგ., ბედაქილინის ან ლინეზოლიდის) მიმართ.
რეზისტენტობის სპექტრი პირდაპირ განსაზღვრავს მკურნალობის ხანგრძლივობასა და პროგნოზს.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• who.int - Tuberculosis (Fact sheet)
• cdc.gov - Drug-Resistant Tuberculosis Disease
• ncbi.nlm.nih.gov - Second-line Drug Resistance Characterization in Mycobacterium tuberculosis
• ანა მაღრაძე - მოლეკულური გენეტიკისა და ციტოგენეტიკის განყოფილება;
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.
