კვლევის შესახებ
Anti-CCP (Anti-Cyclic Citrullinated Peptide Antibodies) ანუ ციკლური ციტრულინირებული პეპტიდის საწინააღმდეგო ანტისხეულები არის აუტოანტისხეულები, რომლებიც მიმართულია ციტრულინირებული (შეცვლილი) ცილოვანი სტრუქტურების მიმართ. ისინი წარმოადგენს რევმატოიდული ართრიტის (RA) მაღალსპეციფიკურ სეროლოგიურ მარკერს (სპეციფიკურობა 95-98%). ციტრულინირება არის პოსტტრანსლაციური მოდიფიკაცია, რომლის დროსაც ამინომჟავა არგინინი გარდაიქმნება ციტრულინად პეპტიდილარგინინდეამინაზა (PAD) ფერმენტის მოქმედებით. ამგვარ მოდიფიცირებულ ცილებზე მიმართული Anti-CCP ანტისხეულები ხშირად ჩნდებიან სისხლში კლინიკური სიმპტომების გამოვლენამდე რამდენიმე წლით ადრე, რაც მათ განსაკუთრებით ღირებულს ხდის ადრეული და დიფერენციალური დიაგნოსტიკისთვის. Anti-CCP-ის მაღალი სპეციფიკურობა (RF-ის 70-80%-თან შედარებით 95-98%) მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს დიაგნოსტიკურ სიზუსტეს რევმატოიდული ფაქტორის (RF) გამოყენებასთან შედარებით. კომბინირებული გამოკვლევა Anti-CCP-ისა და RF-ის ერთად იძლევა მაქსიმალურ მგრძნობელობას. Anti-CCP ასევე პროგნოზული მარკერია: მისი მაღალი ტიტრი ასოცირდება RA-ის უფრო აგრესიულ, ეროზიულ მიმდინარეობასთან და ცუდ რადიოლოგიურ პროგნოზთან.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• სახსრების ტკივილი, შეშუპება, ჰიპერემია (განსაკუთრებით მცირე სახსრების - ხელის თითების, მაჯის);
• დილის შებოჭილობა (>30-60 წუთი);
• სიმეტრიული პოლიართრიტის ნიშნები;
• რევმატოიდული ართრიტის დიაგნოსტიკა და ადრეული გამოვლენა;
• გაურკვეველი ეტიოლოგიის ქრონიკული ართრიტი;
• რევმატოიდული ფაქტორის (RF) უარყოფითი შედეგი კლინიკური ეჭვის ფონზე (სერონეგატიური RA-ის ეჭვი);
• RA-ის პროგნოზული შეფასება;
• ბიოლოგიური თერაპიის დაწყებამდე დიაგნოზის დადასტურება;
• ართრიტული სინდრომის დიფერენციალური დიაგნოსტიკა (ოსტეოართრიტი, რეაქტიული, ფსორიაზული, ვირუსული ართრიტი);
• RA-ის ოჯახური ანამნეზი.
ინტერპრეტაცია
Anti-CCP-ის მაღალი (დადებითი) მაჩვენებელი შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• რევმატოიდული ართრიტი (დიაგნოსტიკური სპეციფიკურობა 95-98%);
• ფსორიაზული ართრიტი (იშვიათად);
• იუვენილური იდიოპათიური ართრიტი (განსაკუთრებით პოლიართრიტული ფორმა); • სისტემური წითელი მგლურა (SLE) ართრიტული გამოვლინებით;
• სხვა ავტოიმუნური დაავადებები (იშვიათად);
• სიჯოგრენის სინდრომი;
• ჰეპატიტი C, ტუბერკულოზი (ძალიან იშვიათად).
Anti-CCP-ის მაღალი ტიტრი ასოცირდება:
• RA-ის უფრო აგრესიულ, ეროზიულ მიმდინარეობასთან;
• სახსროვანი დაზიანების სწრაფ პროგრესირებასთან;
• ცუდ რადიოლოგიურ პროგნოზთან;
• ექსტრაართრიტული გამოვლინების (რევმატოიდული კვანძები, ფილტვის, სისხლძარღვთა დაზიანება) მომატებულ რისკთან.
Anti-CCP-ის უარყოფითი შედეგი არ გამორიცხავს რევმატოიდულ ართრიტს, განსაკუთრებით დაავადების ადრეულ ეტაპზე ან სერონეგატიურ ფორმაში. ამიტომ დიაგნოსტიკა ეფუძნება კლინიკური, ლაბორატორიული და რადიოლოგიური მონაცემების კომპლექსურ შეფასებას. ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან, რადიოლოგიურ და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• რევმატოიდული ფაქტორის განსაზღვრა სისხლში (RF);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• ანტინუკლეარული ანტისხეულები (ANA);
• ანტისტრეპტოლიზინის რაოდენობრივი განსაზღვრა სისხლში (ASLO);
• შარდმჟავას განსაზღვრა სისხლის შრატში (Uric Acid);
• კომპლემენტის C3 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C3);
• კომპლემენტის C4 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C4);
• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL).
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• medlineplus.gov - CCP Antibody Test
• mayocliniclabs.com - CCP - Cyclic Citrullinated Peptide Antibodies, IgG, Serum
• mayoclinic.org - Rheumatoid Arthritis - Diagnosis & treatment
• ncbi.nlm.nih.gov - Anti-CCP: a truly helpful rheumatoid arthritis test?
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.