კვლევის შესახებ
VZV IgM კვლევით ფასდება სისხლში ვარიცელა-ზოსტერ ვირუსის (VZV) მიმართ წარმოქმნილი M კლასის (IgM) ანტისხეულები. IgM ანტისხეულები წარმოადგენს იმუნური სისტემის უპირველეს პასუხს ვირუსთან კონტაქტზე - მათი სინთეზი იწყება ინფიცირებიდან 3-5 დღეში, აღწევს მაქსიმუმს დაახლოებით 2 კვირაში და ჩვეულებრივ დეტექტირებადი დონე კლებულობს 1-3 თვის შემდეგ.
VZV-ით პირველადი ინფიცირება იწვევს ჩუტყვავილას (ვარიცელა), ხოლო ვირუსის რეაქტივაცია - სარტყლისებრი ლიქენის (ჰერპეს ზოსტერი) გამოვლინებას. IgM ანტისხეულები შესაძლოა გამოვლინდეს ორივე კლინიკურ ფორმაში - როგორც პირველადი ინფექციის, ასევე რეაქტივაციისას.
VZV IgM კვლევას დიაგნოსტიკური ღირებულება შეზღუდული აქვს - სიმპტომური დაავადების დიაგნოზი დგინდება უპირატესად კლინიკური სურათით (ტიპიური ბუშტუკოვანი გამონაყარი) და ვირუსის DNA-ის PCR-ით დაზიანების კერიდან აღებულ მასალაში. IgM სეროლოგია ძირითადად დამხმარე როლს ასრულებს ატიპიური მიმდინარეობის, იმუნოდეფიციტური პაციენტებისა და ნეონატალური ინფექციის დიაგნოსტიკაში.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია:
• ქარიქათამის (ვარიცელა) ან ჰერპეს ზოსტერის (შინგლსი) ეჭვისას - ბუშტუკოვანი გამონაყარი კანზე და ლორწოვან გარსებზე;
• ცხელების ფონზე გამონაყარის გამოჩენისას;
• ნერვის გასწვრივ ცალმხრივად გამოვლენილი მტკივნეული გამონაყარის შემთხვევაში (ტიპიური ჰერპეს ზოსტერი);
• ატიპიური მიმდინარეობის ვირუსული გამონაყარის დიფერენცირებისთვის;
• ორსულობის დროს VZV-სიმპტომების გამოჩენისას - ნაყოფისთვის რისკის შესაფასებლად;
• ნეონატალური VZV-ინფექციის ეჭვისას;
• იმუნოდეფიციტური პაციენტის ატიპიურ გამონაყართან დაკავშირებით;
• უცნობი ეტიოლოგიის ენცეფალიტისა და მენინგიტის ეჭვის შემთხვევაში;
• ვაქცინაციის შემდგომი რეაქციის შესაფასებლად - საჭიროების შემთხვევაში.
ინტერპრეტაცია
VZV IgM-ის დადებითი (რეაქტიული) შედეგი მიუთითებს ვარიცელა-ზოსტერ ვირუსთან (VZV) ახლო პერიოდში კონტაქტზე. ეს შესაძლოა გამოწვეული იყოს:
• ვარიცელას (ქარიქათამა) მწვავე ფაზით - პირველადი VZV-ინფექცია;
• ჰერპეს ზოსტერით (შემოსარტყლული ლიქენი) - ლატენტური ვირუსის რეაქტივაცია;
• ვარიცელას ვაქცინაციის შემდგომი იმუნური პასუხი (ცოცხალი ვაქცინა);
• ბიოლოგიურად ცრუ-დადებითი შედეგი - ჯვარედინი რეაქტიულობა (Cross-reactivity) ჰერპესვირუსების ოჯახის სხვა წევრებთან (განსაკუთრებით HSV); IgM-ის სპეციფიკურობა შედარებით დაბალია;
• პასიურად მიღებული ანტისხეულები (იშვიათად - სისხლის კომპონენტების ტრანსფუზიის შემდეგ).
VZV IgM-ის უარყოფითი (არარეაქტიული) შედეგი არ გამორიცხავს აქტიურ VZV ინფექციას. თუმცა, შესაძლებელია:
• „ფანჯრის პერიოდი“ - ინფიცირებიდან IgM-ის დეტექტირებადი დონე ჯერ არ არის ჩამოყალიბებული (პირველი 3-5 დღე);
• იმუნოდეფიციტური მდგომარეობა - სუსტი იმუნური პასუხის გამო IgM-ის სინთეზი არ ხდება;
• ხანგრძლივი ინფექციის გვიანდელი ფაზა - IgM უკვე ელიმინირებულია.
მნიშვნელოვანია: VZV IgM კვლევას აქვს გარკვეული შეზღუდვები:
• დიაგნოსტიკური სენსიტიურობა შედარებით დაბალია PCR-კვლევასთან შედარებით (სიმპტომური დაავადებების მართვაში);
• სპეციფიკურობა შეზღუდულია - ბიოლოგიურად ცრუ-დადებითი შედეგები ხშირია;
• ვერ ახდენს პირველადი ინფექციისა და რეაქტივაციის დიფერენცირებას;
• ვაქცინირებულ პირებში დიაგნოსტიკური ღირებულება შეზღუდულია.
შესაბამისად, აქტიური VZV ინფექციის ლაბორატორიული დადასტურებისთვის (განსაკუთრებით კრიტიკული მდგომარეობისას) უმჯობესია VZV PCR-ის ჩატარება კლინიკური მასალისგან (დაზიანების ნაცხი, ლიქვორი, სისხლი).
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ვარიცელა ზოსტერის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (VZV IgG);
• VZV PCR - ვირუსის DNA-ის განსაზღვრა (დაზიანებული კანის ნაცხი / ლიქვორი / სისხლი);
• მარტივი ჰერპესვირუსის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (HSV-1/2 IgM);
• მარტივი ჰერპესვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (HSV-1/2 IgG);
• HSV PCR - ნაცხი დაზიანებიდან;
• ციტომეგალოვირუსის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (CMV IgM);
• ციტომეგალოვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (CMV IgG);
• წითელას ვირუსის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (Measles morbillivirus IgM);
• წითელას ვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (Measles morbillivirus IgG);
• წითურას ვირუსის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (Rubella IgM);
• წითურას ვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (Rubella IgG);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP).
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
სპეციფიური მომზადება არ არის საჭირო.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• cdc.gov - Laboratory Testing for Varicella-Zoster Virus
• mayocliniclabs.com - Varicella-Zoster Antibody, IgM and IgG
• medlineplus.gov - Chickenpox and Shingles Tests
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.