კვლევის შესახებ
სომატომედინი C (Somatomedin C; ასევე - ინსულინისმაგვარი ზრდის ფაქტორი 1, IGF-1) არის ცილოვანი ჰორმონი, რომელსაც ძირითადად ღვიძლი გამოიმუშავებს ზრდის ჰორმონის (GH) სტიმულაციის საპასუხოდ.
IGF-1 ზრდის ჰორმონის მთავარი შუამავალია - სწორედ მისი მეშვეობით ხორციელდება GH-ის ბევრი ეფექტი: ძვლებისა და კუნთების ზრდა, ქსოვილების განვითარება და აღდგენა, ნივთიერებათა ცვლის რეგულაცია.
GH-ისგან განსხვავებით, რომელიც სისხლში პულსების სახით გამოიყოფა და დღის განმავლობაში მკვეთრად მერყეობს, IGF-1-ის დონე შედარებით სტაბილურია. სწორედ ამიტომ IGF-1 ზრდის ჰორმონის საშუალო აქტივობის საიმედო მაჩვენებლად ითვლება და GH-ის ერთჯერად გაზომვაზე უფრო ინფორმაციულია.
კვლევა გამოიყენება ზრდის ჰორმონის როგორც დეფიციტის, ისე ჭარბი წარმოქმნის დიაგნოსტიკისთვის, ჰიპოფიზის ფუნქციის შესაფასებლად და ზრდის დარღვევების მკურნალობის მონიტორინგისთვის. IGF-1-ის დონე ასევე ასახავს კვებით მდგომარეობას - ის მცირდება მალნუტრიციის (ცილოვან-ენერგეტიკული უკმარისობის) დროს.
IGF-1-ის დონე მკაცრად დამოკიდებულია ასაკზე და ფასდება მხოლოდ კლინიკურ მონაცემებთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• ბავშვებსა და მოზარდებში ზრდის შეფერხება, თანატოლებთან შედარებით დაბალი ტანი;
• ზრდის ჰორმონის (GH) დეფიციტის ეჭვი;
• მოზრდილებში GH-ის დეფიციტის ნიშნები - კუნთოვანი მასის შემცირება, ცხიმოვანი ქსოვილის მომატება, ენერგიის დაქვეითება, ძვლის სიმკვრივის შემცირება;
• აკრომეგალიის ან გიგანტიზმის (GH-ის ჭარბი წარმოქმნის) ეჭვი;
• ჰიპოფიზის ფუნქციის შეფასება;
• ზრდის ჰორმონით (GH) ჩამნაცვლებელი თერაპიის ეფექტიანობის მონიტორინგი;
• აკრომეგალიის მკურნალობის ეფექტიანობის შეფასება;
• კვებითი მდგომარეობის შეფასება.
ინტერპრეტაცია
ინსულინმსგავსი ზრდის ფაქტორი-1-ის (IGF-1) მაღალი მაჩვენებელი შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• აკრომეგალია (მოზრდილებში ზრდის ჰორმონის ჭარბი პროდუქცია);
• გიგანტიზმი (ბავშვებში ზრდის ჰორმონის ჭარბი პროდუქცია);
• ჰიპოფიზის ჰორმონ-მაპროდუცირებელი სიმსივნე (ადენომა);
• ზრდის ჰორმონით თერაპიის ჭარბი დოზირება.
IGF-1-ის დაბალი მაჩვენებელი შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• ზრდის ჰორმონის (GH) დეფიციტი;
• ჰიპოფიზის უკმარისობა (ჰიპოპიტუიტარიზმი);
• ზრდის ჰორმონისადმი ქსოვილების რეზისტენტობა (GH-რეზისტენტობა, ლარონის სინდრომი);
• მძიმე ნუტრიციული დეფიციტი, ხანგრძლივი შიმშილი (მაგ. ანორექსია);
• ღვიძლის ქრონიკული დაავადებები (ვინაიდან IGF-1 ღვიძლში სინთეზირდება);
• თირკმლის ქრონიკული დაავადებები;
• ჰიპოთირეოზი;
• დეკომპენსირებული შაქრიანი დიაბეტი.
შედეგის ინტერპრეტაციის თავისებურებები:
• IGF-1-ის რეფერენსული საზღვრები მკაცრად დამოკიდებულია ასაკსა და სქესზე - დონე ბავშვობაში თანდათან იმატებს, პიკს პუბერტატულ პერიოდში აღწევს და მოზრდილ ასაკში მცირდება;
• ნორმალური IGF-1 ყოველთვის არ გამორიცხავს GH-ის დეფიციტს - დიაგნოზის დასადასტურებლად, როგორც წესი, საჭიროა დინამიკური ტესტი;
• ბიოტინის (ვიტამინ B7) მაღალი დოზებით მიღება შესაძლოა ინტერფერირებდეს შედეგთან.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის კლინიკურ მონაცემებთან და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• სომატომედინი, IGF-BP 3-ის განსაზღვრა სისხლში;
• სომატოტროპული ჰორმონის განსაზღვრა სისხლში (GH/STH);
• გლუკოზის ტოლერანტობის ტესტი, 75 გ-იანი დატვირთვა (OGTT 75 g);
• თირეოტროპული ჰორმონის განსაზღვრა სისხლში (TSH);
• თიროქსინის თავისუფალი ფრაქციის განსაზღვრა სისხლში (FT4);
• კორტიზოლის განსაზღვრა სისხლში (Cortisol);
• ადრენოკორტიკოტროპული ჰორმონის განსაზღვრა სისხლში (ACTH);
• პროლაქტინის განსაზღვრა სისხლში (PRL);
• ფოლიკულომასტიმულირებელი ჰორმონის განსაზღვრა სისხლში (FSH);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• რეკომენდებულია უზმოდ ყოფნა - ბოლო 10-12 საათის განმავლობაში არ მიიღოთ საკვები და სასმელი (მათ შორის: ალკოჰოლი, გაზიანი სასმელი, ყავა, წყალი), არ მოიხმაროთ საღეჭი რეზინი, თამბაქო.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• kidshealth.org - Somatomedin C (IGF-1) Blood Test
• labcorp.com - Insulin-like Growth Factor 1 (IGF-1)
• ncbi.nlm.nih.gov - A Proposal to Develop New References for Serum IGF-I Levels in Children
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.
