კორტიზოლის მომატება (ჰიპერკორტიზოლემია) შესაძლოა აღინიშნებოდეს შემდეგ მდგომარეობებში:

• კუშინგის სინდრომი - მდგომარეობა, რომლის დროსაც ორგანიზმი ხანგრძლივად ჭარბი კორტიზოლის ზემოქმედების ქვეშაა;

• თირკმელზედა ჯირკვლის ან ჰიპოფიზის სიმსივნე, რომელიც კორტიზოლის ან ACTH-ის ჰიპერსეკრეციას იწვევს;

• კორტიკოსტეროიდული მედიკამენტების ხანგრძლივი მიღება;

• მწვავე ან ქრონიკული სტრესი, მძიმე ავადმყოფობა;

• ორსულობა.

კორტიზოლის დაქვეითება შესაძლოა აღინიშნებოდეს შემდეგ მდგომარეობებში:

• ადისონის დაავადება - თირკმელზედა ჯირკვლების პირველადი უკმარისობა;

• ჰიპოფიზის ფუნქციის დარღვევა, რომელიც ACTH-ის სეკრეციის შემცირებას იწვევს;

• კორტიკოსტეროიდული მკურნალობის უეცარი შეწყვეტა.

ვინაიდან კორტიზოლის დონე დღის განმავლობაში მნიშვნელოვნად იცვლება და სტრესის, ფიზიკური დატვირთვისა და ზოგიერთი მედიკამენტის გავლენით შესაძლოა შეიცვალოს, შედეგი ყოველთვის ფასდება ნიმუშის აღების დროის, კლინიკური სურათისა და, საჭიროების შემთხვევაში, დამატებითი კვლევების (მაგ., ACTH-ის განსაზღვრის ან სტიმულაციური/სუპრესიული ტესტების) გათვალისწინებით.

ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის ანამნეზთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.

• ადრენოკორტიკოტროპული ჰორმონის განსაზღვრა სისხლში (ACTH);

• კორტიზოლის განსაზღვრა 24-საათიან შარდში (Cortisol, 24h Urine);

• გლუკოზის განსაზღვრა სისხლში (Glucose);

• ელექტროლიტების კონცენტრაციის განსაზღვრა სისხლში (Na⁺, K⁺, Ca²⁺, Cl⁻);

• თირეოტროპული ჰორმონის განსაზღვრა სისხლში (TSH);

• დეჰიდროეპიანდროსტერონ სულფატის განსაზღვრა სისხლში (DHEA-S);

• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR).

გამოყენებული წყაროები:

• medlineplus.gov - Cortisol Test

• medlineplus.gov - Cortisol blood test

• medlineplus.gov - Adrenocorticotropic Hormone (ACTH)

• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;

• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;

• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.