კვლევის შესახებ
ქსოვილოვანი ტრანსგლუტამინაზას საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულები (anti-tTG IgG) არის სპეციფიკური ავტოანტისხეულები, რომლებიც წარმოიქმნება ცელიაკიის (გლუტენით გამოწვეული ენტეროპათიის) დროს გენეტიკურად მიდრეკილ პირებში, გლუტენის (ხორბლის, ქერის, ჭვავის ცილის) მიღების საპასუხოდ.
ცელიაკია არის აუტოიმუნური დაავადება, რომლის დროსაც გლუტენი იწვევს წვრილი ნაწლავის ლორწოვანი გარსის (ვილების) ანთებას, ატროფიასა და მალაბსორბციას - საკვები ნივთიერებების შეწოვის დარღვევას. ქსოვილოვანი ტრანსგლუტამინაზა (tTG) არის ფერმენტი, რომელიც ცელიაკიის დროს იქცევა ავტოანტიგენად და მის წინააღმდეგ წარმოიქმნება ანტისხეულები.
სისხლში tTG-ის წინააღმდეგ ძირითადად წარმოიქმნება IgA კლასის ანტისხეულები და სწორედ ეს ანალიზი ითვლება ცელიაკიის სკრინინგის უპირატეს მეთოდად. თუმცა, IgA-ის სელექციური დეფიციტი (რომელიც ცელიაკიის მქონე პაციენტებში 10-15-ჯერ უფრო ხშირია, ვიდრე საერთო პოპულაციაში) იწვევს tTG IgA-ის ცრუ-უარყოფით შედეგებს. სწორედ ამიტომ, tTG IgG ანტისხეულების განსაზღვრა აუცილებელია IgA დეფიციტის მქონე პაციენტებში, აგრეთვე - 2 წლამდე ასაკის ბავშვებში, სადაც IgG კლასის ანტისხეულები უფრო მგრძნობიარეა.
tTG IgG-ის გამოყენების ძირითადი ჩვენებაა IgA-ის სელექციური დეფიციტი, რომელშიც სტანდარტული tTG IgA ანალიზი არასანდოა; ამ ჯგუფში tTG IgG წარმოადგენს ყველაზე მაღალი დიაგნოსტიკური სიზუსტის მქონე სეროლოგიურ მარკერს ცელიაკიის სკრინინგისთვის.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• ცელიაკიის სიმპტომების არსებობა (ქრონიკული დიარეა, შებერილობა, მუცლის ტკივილი, წონის კლება, რკინადეფიციტური ანემია, ოსტეოპოროზი);
• უცნობი წარმოშობის რკინადეფიციტური ანემია, რომელიც არ პასუხობს რკინის თერაპიას;
• დერმატიტ ჰერპეტიფორმისი (გლუტენით გამოწვეული კანის გამონაყარი);
• ცელიაკიის ოჯახური ანამნეზი (პირველი რიგის ნათესავი);
• IgA-ის სელექციური დეფიციტი (აუცილებლად tTG IgG, არა IgA);
• 2 წლამდე ბავშვებში ცელიაკიის სკრინინგი;
• ცელიაკიასთან ასოცირებული აუტოიმუნური დაავადებები (ტიპი 1 დიაბეტი, აუტოიმუნური თირეოიდიტი, აუტოიმუნური ჰეპატიტი);
• დაუნის, ტერნერის და ვილიამსის სინდრომები;
• ბავშვებში ზრდის შეფერხება, პუბერტატის დაგვიანება;
• ქრონიკული მუცლის ტკივილი, ქრონიკული ყაბზობა გაურკვეველი მიზეზით;
• უნაყოფობა, განმეორებითი სპონტანური აბორტი გაურკვეველი მიზეზით;
• გლუტენისგან თავისუფალი დიეტის ფონზე ცელიაკიის მონიტორინგი.
ინტერპრეტაცია
tTG IgG ანტისხეულების მომატებული მაჩვენებელი შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• ცელიაკია (განსაკუთრებით IgA-დეფიციტის მქონე პაციენტებში);
• ჰერპეტიფორმული დერმატიტი (დიურინგის დაავადება);
• გლუტენის მიმართ მგრძნობელობა (ნაკლები სპეციფიკურობით);
• აქტიური (არანამკურნალები) ცელიაკია, რომელშიც ანტისხეულების დონე უფრო მაღალია, ვიდრე გლუტენისგან თავისუფალი დიეტის ფონზე.
ცრუდადებითი ან არასპეციფიკურად მომატებული tTG IgG შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგი მდგომარეობების დროს:
• აუტოიმუნური ჰეპატიტი;
• პირველადი ბილიარული ქოლანგიტი;
• გულის უკმარისობა;
• ფსორიაზი;
• ანთებითი ნაწლავის დაავადებები (კრონის დაავადება, წყლულოვანი კოლიტი);
• ზოგიერთი ინფექციური დაავადება.
tTG IgG-ის უარყოფითი (ნორმალური) მაჩვენებელი:
• ცელიაკიის დაბალი ალბათობა (განსაკუთრებით ნორმალური IgA-ის ფონზე);
• ეფექტური გლუტენისგან თავისუფალი დიეტა - დიეტის დაცვის ფონზე ანტისხეულების ტიტრი თანდათან მცირდება (ჩვეულებრივ 6-12 თვის განმავლობაში);
• გლუტენის სრული გამორიცხვა საკვებიდან კვლევამდე შესაძლოა ცრუუარყოფითი შედეგის მიზეზი გახდეს - ცელიაკიაზე ეჭვის შემთხვევაში კვლევა უნდა ჩატარდეს გლუტენშემცველი დიეტის ფონზე.
ცელიაკიის საბოლოო დიაგნოზის დასადასტურებლად საჭიროა წვრილი ნაწლავის ბიოფსია (დუოდენალური ბიოფსია) ვილების ატროფიის გამოვლენით.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• იმუნოგლობულინ A-ის განსაზღვრა სისხლში (IgA);
• იმუნოგლობულინ G-ის განსაზღვრა სისხლში (IgG);
• იმუნოგლობულინ M-ის განსაზღვრა სისხლში (IgM);
• იმუნოგლობულინ E-ის განსაზღვრა სისხლში (IgE);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• ფერიტინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Ferritin);
• რკინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Iron);
• ვიტამინ B12-ის განსაზღვრა სისხლში (Vitamin B12);
• D ვიტამინის განსაზღვრა სისხლში (25(OH)D);
• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL);
• კალციუმის განსაზღვრა სისხლში (Ca);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
კვლევის ჩატარებამდე აუცილებელია, რომ გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მიიღოთ გლუტენის შემცველი პროდუქტები, რათა განვითარდეს იმუნური რეაქცია, წინააღმდეგ შემთხვევაში კვლევა არაინფორმატიულია.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• medlineplus.gov - Celiac Disease Screening
• mayocliniclabs.com - Tissue Transglutaminase Antibody, IgG, Serum
• ncbi.nlm.nih.gov - Serological Assessment for Celiac Disease in IgA Deficient Adults
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.
