კვლევის შესახებ
BCL6-ის ტრანსლოკაციის განსაზღვრა ქსოვილში ფლუორესცენტული in situ ჰიბრიდიზაციის (FISH) მეთოდით არის ციტოგენეტიკური კვლევა, რომელიც გამოიყენება B-CELL LYMPHOMA 6 (BCL6) გენის (მდებარეობა 3q27) რეარანჟირების გამოსავლენად ლიმფოციტურ სიმსივნურ ქსოვილში.
BCL6 გენი კოდირებს ტრანსკრიპციულ რეპრესორ ცილას, რომელიც აუცილებელია გერმინალურ ცენტრში (GC) B-ლიმფოციტების დიფერენციაციისა და ფუნქციისთვის. მისი პათოლოგიური რეარანჟირება - ხშირად სხვადასხვა პარტნიორ გენებთან (მრავალფეროვანი, მათ შორის IGH, IGL, IGK, TTF, IKAROS და სხვა) - იწვევს BCL6-ის ცილის მუდმივ ექსპრესიას და B-ლიმფოციტების პათოლოგიურ პროლიფერაციას.
BCL6 რეარანჟირება არის დიფუზური დიდუჯრედოვანი B-უჯრედოვანი ლიმფომის (DLBCL) ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი ქრომოსომული აშლილობა - შემთხვევათა დაახლოებით 20-30%-ში. იგი ასევე გვხვდება ფოლიკულური ლიმფომის ტრანსფორმაციისას DLBCL-ში, გერმინალური ცენტრიდან წარმოშობილი B-უჯრედოვანი ლიმფომების ქვეტიპებში და, უფრო იშვიათად, სხვა ლიმფოპროლიფერაციულ სიმსივნეებში.
BCL6-ის რეარანჟირების უდიდესი კლინიკური მნიშვნელობა უკავშირდება „მაღალი ხარისხის B-უჯრედოვანი ლიმფომის MYC-სა და BCL2 და/ან BCL6 რეარანჟირებით“ - ე.წ. „ორმაგი დარტყმის“ (double-hit) ან „სამმაგი დარტყმის“ (triple-hit) ლიმფომის ცნებას, რომელიც ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) კლასიფიკაციაში გამოყოფილია როგორც ცალკე კატეგორია არასახარბიელო პროგნოზით და მოითხოვს განსხვავებული, ინტენსიური თერაპიული სქემის გამოყენებას.
FISH მეთოდი, „break-apart“ ტიპის ზონდით, ითვლება BCL6 რეარანჟირების გამოსავლენად „ოქროს სტანდარტად“ - განსაკუთრებით მაშინ, როცა პარტნიორი გენი მრავალფეროვანია (IGH, IGL, IGK, ან არაიმუნოგლობულინური გენები), რაც სპეციფიკური dual-fusion ზონდის მიდგომას აძნელებს.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• დიფუზური დიდუჯრედოვანი B-უჯრედოვანი ლიმფომის (DLBCL) და მაღალი ხარისხის B-უჯრედოვანი ლიმფომების (HGBL) მოლეკულური ტიპირება.
• „ორმაგი გენეტიკური დაზიანების“ (double-hit) ან „სამმაგი გენეტიკური დაზიანების“ (triple-hit) B-უჯრედოვანი ლიმფომის დიაგნოზი (MYC რეარანჟირებასთან და/ან BCL2 რეარანჟირებასთან ერთად);
• B-უჯრედოვანი ლიმფომების პროგნოზული სტრატიფიკაცია და თერაპიის დაგეგმვა (R-CHOP vs. უფრო ინტენსიური რეჟიმები);
• ფოლიკულური ლიმფომის (FL) ტრანსფორმაციისას DLBCL-ში მოლეკულური ცვლილებების შეფასება;
• B-უჯრედოვანი ლიმფომების დიფერენციალური დიაგნოსტიკა, განსაკუთრებით გერმინალური ცენტრიდან წარმოშობილი ქვეტიპებში;
• იშვიათი მაღალი ხარისხის B-უჯრედოვანი ლიმფომების (HGBL, NOS) კლასიფიკაცია;
• BCL6 ცილის ექსპრესიის მოლეკულური საფუძვლის დადგენა (განსაკუთრებით მაშინ, თუ IHC გაურკვეველია);
• დაავადების პროგრესირების ან რეციდივის შემთხვევაში ხელახალი ბიოფსია და მოლეკულური სტატუსის რეშეფასება.
ინტერპრეტაცია
FISH კვლევის შედეგები:
• BCL6 რეარანჟირება დადებითი (BCL6-R positive) - სიმსივნის ბირთვების ≥15-20% შეიცავს გამოყოფილ (split) 3' და 5' სიგნალებს, რაც ადასტურებს BCL6 გენის ტრანსლოკაციას. ეს კრიტიკული მოსაზრებაა double-hit ან triple-hit ლიმფომის დიაგნოზისთვის, თუ თანხმდება MYC რეარანჟირებასთან;
• BCL6 რეარანჟირება უარყოფითი (BCL6-R negative) - სიმსივნის ბირთვების ბრეიქფოინთების პროპორცია დაბალია გამოსავლენი ბარიერისა, რაც გამორიცხავს BCL6 გენის ტრანსლოკაციას;
• პარტნიორის მრავალფეროვნება - break-apart ზონდი გამოვლენს ტრანსლოკაციას ნებისმიერ პარტნიორთან, თუმცა კონკრეტული პარტნიორის იდენტიფიცირება (მაგ., IGH::BCL6 vs. არაიმუნოგლობულინური პარტნიორები) მოითხოვს დამატებით dual-fusion ზონდებს ან NGS-ს, რაც ხშირად პროგნოზული მნიშვნელობით არ არის საჭირო;
• პროგნოზული მნიშვნელობა - რიტუქსიმაბის ერაში BCL6 რეარანჟირების პროგნოზული მნიშვნელობა შედარებით შემცირდა DLBCL-ში, თუმცა კომბინაცია MYC-სთან (double-hit) რჩება ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან არასახარბიელო ფაქტორად;
• ტექნიკური მოსაზრებები - BCL6 ლოკუსში შესაძლოა გამოვლინდეს „უწონასწოროდ დაშლილი“ (unbalanced) სიგნალის სქემა, რომელიც შესაძლოა შეესაბამებოდეს დელეციას მშობლიური რეარანჟირების გარეშე - ასეთი შემთხვევები საჭიროებს ინდივიდუალურ ინტერპრეტაციას გამოცდილი ციტოგენეტიკოსის მიერ.
შედეგი უნდა შეფასდეს კომპლექსურად: ჰისტოპათოლოგიური სურათი, იმუნოჰისტოქიმიური პროფილი (BCL6, BCL2, MYC, CD10, CD20, MUM1, Ki-67), სხვა FISH კვლევები (MYC და BCL2 რეარანჟირებები, აუცილებელი „double-hit“-ის ცნების დასადგენად) და კლინიკური სტადია. „ორმაგი მოხვედრის“ ან „სამმაგი მოხვედრის“ დიაგნოზი მოითხოვს ინტენსიური რეჟიმის (DA-EPOCH-R, R-CODOX-M/IVAC) გამოყენებას სტანდარტული R-CHOP-ის ნაცვლად.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• MYC-ის ტრანსლოკაციის განსაზღვრა ქსოვილში FISH მეთოდით;
• BCL6 ცილის განსაზღვრა ქსოვილში იმუნოჰისტოქიმიის (IHC) მეთოდით;
• BCL2 ცილის განსაზღვრა ქსოვილში IHC მეთოდით;
• MYC ცილის განსაზღვრა ქსოვილში IHC მეთოდით;
• CD10, CD20, MUM1 ცილების განსაზღვრა ქსოვილში IHC მეთოდით;
• Ki-67 პროლიფერაციული ინდექსი (ქსოვილში);
• B-ლიმფოციტების კლონურობის განსაზღვრა ქსოვილში UMC Utrecht;
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევა ტარდება პარაფინის ბლოკზე ან ფორმალინში ფიქსირებული ქსოვილის ნიმუშზე, რომელიც ბიოფსიის ან ქირურგიული ინტერვენციის დროს იქნა აღებული.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• ncbi.nlm.nih.gov - Correlations between BCL6 rearrangement and outcome in DLBCL
• frontiersin.org - Performance of MYC, BCL2, and BCL6 break-apart FISH in large B-cell lymphoma
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.