კვლევის შესახებ
BRAF მუტაციების გენოტიპირება PCR მეთოდით არის მოლეკულურ-გენეტიკური კვლევა, რომელიც სიმსივნური უჯრედების დნმ-ში ავლენს BRAF გენის პათოლოგიურ ვარიანტებს (უპირატესად V600E). აღნიშნული გენი ახდენს ფერმენტ კინაზას კოდირებას, რომელიც RAS ცილის შემდგომ ეტაპზე მონაწილეობს უჯრედის პროლიფერაციისა და დიფერენცირების მარეგულირებელ სასიგნალო გზაში (RAS–RAF–MEK–ERK/MAPK).
BRAF გენის გამააქტიურებელი მუტაცია (შემთხვევათა 90%-ში V600E ვარიანტი) ფერმენტს კონსტიტუციურად (მუდმივად) აქტიურ მდგომარეობაში აყენებს, რაც იწვევს უჯრედის პროლიფერაციის უკონტროლო პროცესს. BRAF მუტაცია ვლინდება მელანომის შემთხვევათა დაახლოებით 50%-ში, კოლორექტალური კარცინომის 8–12%-ში, ფარისებრი ჯირკვლის პაპილარულ კარცინომასა და თმიანუჯრედოვან ლეიკემიაში.
BRAF-ის მუტაციური სტატუსის განსაზღვრა კრიტიკულად მნიშვნელოვანია სამი მიმართულებით: დიაგნოსტიკური დაზუსტება, ტარგეტული თერაპიის (BRAF-ინჰიბიტორები) შერჩევა და დაავადების პროგნოზული მაჩვენებლების შეფასება.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• მოწინავე ან მეტასტაზური მელანომა, BRAF/MEK-ინჰიბიტორებით (ვემურაფენიბი, დაბრაფენიბი, ენკორაფენიბი) თერაპიის შესარჩევად;
• მეტასტაზური მსხვილი ნაწლავის კიბო (პროგნოზის შესაფასებლად და სამიზნე კომბინირებული თერაპიის შესარჩევად);
• ფარისებრი ჯირკვლის პაპილარული კიბო (დიაგნოზისა და პროგნოზის დასაზუსტებლად);
• ბანჯგვლოვანუჯრედოვანი ლეიკემიის დიაგნოსტიკაში დამხმარე მარკერად;
• ლინჩის სინდრომის სკრინინგში დამხმარე კვლევად (MSI-მაღალი/MLH1-დანაკლისის მქონე ნაწლავის სიმსივნის შემთხვევაში).
ინტერპრეტაცია
შედეგი თვისობრივია და ფასდება შემდეგნაირად:
მუტაცია გამოვლენილია (დადებითი შედეგი):
• სიმსივნეში არსებობს BRAF-ის მუტაცია (ყველაზე ხშირად V600E);
• მელანომისა და ფარისებრი ჯირკვლის კიბოს დროს პაციენტი შესაძლოა სარგებელს იღებდეს BRAF/MEK-ინჰიბიტორებით;
• მსხვილი ნაწლავის კიბოს დროს მუტაცია, როგორც წესი, ასოცირდება უფრო არახელსაყრელ პროგნოზთან; EGFR-ის საწინააღმდეგო თერაპია მარტო ნაკლებად ეფექტიანია და გამოიყენება სპეციალური კომბინაცია;
• დადებითი შედეგი დიაგნოსტიკურ დახმარებას უწევს გარკვეული სიმსივნეების (მაგ., ბანჯგვლოვანუჯრედოვანი ლეიკემია) გამოვლენაში.
მუტაცია არ გამოვლენილა (ველური ტიპი / უარყოფითი შედეგი):
• გამოკვლეულ უბანში BRAF-ის მუტაცია არ აღმოჩნდა;
• BRAF-ინჰიბიტორებით მკურნალობა, სავარაუდოდ, ეფექტიანი არ იქნება;
• უარყოფითი შედეგი არ გამორიცხავს სხვა გენების მუტაციებს ან გამოკვლევის მიღმა დარჩენილ ცვლილებებს.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• KRAS გენის მუტაციის განსაზღვრა (PCR);
• NRAS გენის მუტაციის განსაზღვრა (PCR);
• მიკროსატელიტური არასტაბილურობის განსაზღვრა (MSI) / შეუსაბამობის აღმდგენი ცილების კვლევა (MMR);
• კანცეროემბრიონული ანტიგენის განსაზღვრა სისხლში (CEA);
• ლაქტატდეჰიდროგენაზის განსაზღვრა სისხლში (LDH);
• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP).
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• medlineplus.gov - BRAF Genetic Test
• mayocliniclabs.com - BRAF V600E/V600K Somatic Mutation Analysis, Tumor
• ncbi.nlm.nih.gov - Molecular testing for BRAF mutations to inform melanoma treatment decisions
• ანა მაღრაძე - მოლეკულური გენეტიკისა და ციტოგენეტიკის განყოფილება;
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.
