ROMA ინდექსის გამოთვლა (HE4, CA 125)

ფასი: 195 ₾

კვლევის შესახებ

ROMA ინდექსი (Risk of Ovarian Malignancy Algorithm) - საკვერცხის ავთვისებიანი წარმონაქმნის რისკის შემფასებელი ალგორითმი - არის ლაბორატორიული გამოთვლითი მეთოდი, რომელიც ერთობლივად აფასებს ორი ცილოვანი მარკერის - HE4 (Human Epididymis Protein 4) და CA 125 (Cancer Antigen 125) - სისხლში არსებულ კონცენტრაციებს და მენოპაუზის სტატუსს, რათა განსაზღვროს დანამატების (ადნექსური მასა, ცისტა, წარმონაქმნი) მქონე ქალების ეპითელური საკვერცხის კიბოს რისკი.

CA 125 - გლიკოპროტეინი, რომელსაც ხშირად გამოიმუშავებს საკვერცხის ეპითელური სიმსივნის უჯრედები, თუმცა მისი დონე მატულობს არაონკოლოგიური მდგომარეობების დროსაც (ენდომეტრიოზი, მცირე მენჯის ანთებითი დაავადება, ორსულობა, მენსტრუაცია, ღვიძლის დაავადებები).

HE4 - ცილა, რომელიც უფრო სპეციფიკურია საკვერცხის კიბოსთვის, ვინაიდან ნაკლებად მატულობს კეთილთვისებიანი გინეკოლოგიური დაავადებებისა და ენდომეტრიოზის დროს - განსხვავებით CA 125-ისგან.

ორი მარკერის კომბინირებული შეფასება ROMA ინდექსით უზრუნველყოფს უფრო მაღალ მგრძნობელობასა და სპეციფიკურობას, ვიდრე ცალცალკე მარკერებით კვლევა. ROMA ინდექსი იძლევა შესაძლებლობას, რომ დანამატების წარმონაქმნის მქონე ქალები ჩაითვალონ მაღალი ან დაბალი რისკის ჯგუფში - ეს კი ხელს უწყობს დიფერენციალურ დიაგნოზს ქირურგიული ჩარევის წინ და აზუსტებს, საჭიროა თუ არა გადამისამართება გინეკოლოგ-ონკოლოგთან.

ROMA ინდექსი არ არის სკრინინგ-ტესტი ჯანმრთელ ქალებში საკვერცხის კიბოს გამოვლენისთვის - იგი გამოიყენება უკვე გამოვლენილი მცირე მენჯის წარმონაქმნის (ადნექსური მასა, ცისტა) შემთხვევაში დიფერენციალური დიაგნოსტიკისთვის.

რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?

კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია:

• მცირე მენჯში ცისტური ან მყარი წარმონაქმნის გამოვლენისას ულტრაბგერითი (USG), CT ან MRT გამოკვლევით;

• საკვერცხის ცისტის ან წარმონაქმნის ქირურგიული მკურნალობის დაგეგმვამდე - ავთვისებიანობის რისკის წინასწარი შეფასებისთვის;

• გადამისამართების გადაწყვეტილების მისაღებად გინეკო-ონკოლოგთან;

• საკვერცხის კიბოს მკურნალობის შემდგომ დინამიკური მონიტორინგისთვის (CA 125-თან და HE4-თან ერთად);

• რეციდივის ეჭვი საკვერცხის კიბოს მქონე პაციენტებში;

• ოჯახური ანამნეზი - ახლო ნათესავებში საკვერცხის ან ძუძუს კიბო, BRCA1/BRCA2 მუტაციები (მაღალი რისკი);

• ლინჩის სინდრომი ან სხვა მემკვიდრული კიბოს სინდრომები;

• პოსტმენოპაუზურ პერიოდში გამოვლენილი ახალი მცირე მენჯის წარმონაქმნი;

• პაციენტში გამოხატული შემდეგი სიმპტომების ფონზე:

– მუცლის ხანგრძლივი შებერილობა, მუცლის ზრდა;

– მუცლის ან მცირე მენჯის ტკივილი;

– სწრაფი გაჯერება საკვების მიღებისას, უმადობა;

– შარდვის ხშირი მოთხოვნილება;

– წონაში მოულოდნელი კლება;

– საშოდან ანომალური სისხლდენა;

– ქრონიკული მონელების პრობლემები;

• პროფილაქტიკური ჩატარება არ არის რეკომენდებული - მხოლოდ კლინიკური ჩვენების ან წარმონაქმნის გამოვლენის შემდეგ.

ინტერპრეტაცია

ROMA ინდექსის ინტერპრეტაცია ხდება პაციენტის მენოპაუზური სტატუსის (პრემენოპაუზა ან პოსტმენოპაუზა) გათვალისწინებით, ვინაიდან CA 125 და HE4-ის დონეები ვარირებს სიცოცხლის ციკლის ფაზების შესაბამისად.

მაღალი ROMA ინდექსი (ეპითელური საკვერცხის კარცინომის მაღალი რისკი) შესაძლოა მიუთითებდეს:

• ეპითელური ტიპის საკვერცხის კარცინომაზე;

• ფალოპის მილის (საშვილოსნოს მილის) კარცინომაზე;

• პერიტონეუმის პირველად კარცინომაზე;

• საკვერცხის ენდომეტრიოიდულ კარცინომაზე;

• საკვერცხის კარცინომის რეციდივზე (მკურნალობის შემდეგ);

• საკვერცხეში ლოკალიზებულ მეტასტაზურ პროცესებზე.

დაბალი ROMA ინდექსი (ეპითელური საკვერცხის კარცინომის დაბალი რისკი) ხშირად ახასიათებს:

• საკვერცხის კეთილთვისებიან წარმონაქმნებს - ფუნქციური კისტა, დერმოიდული კისტა, კისტადენომა, ფიბრომა;

• ენდომეტრიოზს;

• მცირე მენჯის ღრუს ანთებით დაავადებებს (PID);

• უტერო-საკვერცხის ფიბრომიომას.

CA 125-ის მაჩვენებლის მომატება შესაძლოა გამოწვეული იყოს სხვადასხვა არაონკოლოგიური მდგომარეობითაც:

• ენდომეტრიოზი;

• ადენომიოზი;

• მცირე მენჯის ღრუს ანთებითი დაავადებები (PID);

• ორსულობა (განსაკუთრებით პირველ ტრიმესტრში);

• მენსტრუაცია;

• უტერო-საკვერცხის ფიბრომიომა;

• ღვიძლის პათოლოგიები - ციროზი, ჰეპატიტი;

• ასციტი, პერიკარდიტი, პლევრიტი;

• მუცლის ღრუს ანთებითი დაავადებები;

• სხვადასხვა ლოკალიზაციის კარცინომები (კოლორექტული, კუჭის, ლიმფომები).

HE4-ის მაჩვენებლის მომატება შესაძლოა გამოვლინდეს:

• საკვერცხის კარცინომის გარდა - ფილტვის, ენდომეტრიუმის და სხვა გინეკოლოგიური კარცინომების დროს;

• თირკმლის უკმარისობის ფონზე (HE4 გამოიყოფა თირკმლის გზით);

• თამბაქოს მოხმარებისას (HE4-ის დონე ოდნავ მაღალია მწეველებში).

მნიშვნელოვანი სამედიცინო მითითებები:

• ROMA ინდექსი არ ცვლის ჰისტოპათოლოგიურ გამოკვლევას - დიაგნოზის საბოლოო ვერიფიკაცია შესაძლებელია მხოლოდ ბიოფსიით ან ქირურგიული მასალის მიკროსკოპული კვლევით;

• ROMA ინდექსი არ არის რეკომენდებული ჯანმრთელ პოპულაციაში საკვერცხის კარცინომის სკრინინგ-ტესტად;

• დაბალი ROMA ინდექსი არ გამორიცხავს კარცინომის არსებობას - აუცილებელია კლინიკური და გამოსახულებითი (ულტრაბგერითი, MRI, CT) მეთოდების კომპლექსური შეფასება;

• CA 125 და HE4-ის განსაზღვრა შესაძლებელია ცალკეულადაც, თუმცა ROMA ინდექსი მათი კომბინირებული შეფასებით იძლევა რისკის უფრო ზუსტ პროგნოზირებას.

ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს მკურნალი ექიმის მიერ, პაციენტის ანამნეზისა და დამატებითი დიაგნოსტიკური გამოკვლევების კონტექსტში.