კვლევის შესახებ
ანგიოტენზინ-გარდამქმნელი ფერმენტი (Angiotensin-Converting Enzyme, ACE) არის ფერმენტი, რომელიც მონაწილეობს არტერიული წნევის რეგულაციაში.
ACE მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ორგანიზმის არტერიული წნევის მარეგულირებელ სისტემაში (რენინ-ანგიოტენზინის სისტემა) - ის ანგიოტენზინ I-ს გარდაქმნის ანგიოტენზინ II-ად, რომელიც ავიწროებს სისხლძარღვებს და ზრდის არტერიულ წნევას.
სისხლში ACE-ის დონის განსაზღვრა ძირითადად გამოიყენება სარკოიდოზის - სისტემური ანთებითი დაავადების - დიაგნოსტიკისა და მონიტორინგისთვის.
სარკოიდოზის დამახასიათებელი ნიშანია გრანულომების - იმუნური და ანთებითი უჯრედებისგან შემდგარი მცირე კვანძების - წარმოქმნა სხვადასხვა ორგანოში (განსაკუთრებით - ფილტვებში). გრანულომის უჯრედებს შეუძლიათ ACE-ის გაზრდილი რაოდენობით გამომუშავება.
მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ ACE-ის ტესტი დამოუკიდებლად ვერ ადგენს ან გამორიცხავს სარკოიდოზის დიაგნოზს - მისი მგრძნობელობა და სპეციფიკურობა შეზღუდულია. ის გამოიყენება მხოლოდ დამხმარე მარკერად, კლინიკურ, რადიოლოგიურ და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• სარკოიდოზის ეჭვი (ხანგრძლივი ხველა, ქოშინი, კანქვეშა კვანძები, თვალის გაწითლება, ლიმფური კვანძების გადიდება);
• დადასტურებული სარკოიდოზის აქტივობის მონიტორინგი;
• სარკოიდოზის მკურნალობაზე პასუხის (თერაპიის ეფექტიანობის) შეფასება;
• გრანულომატოზური დაავადებების დიფერენციალური დიაგნოსტიკის ფარგლებში დამხმარე გამოკვლევა;
• გაურკვეველი მიზეზის ქრონიკული მულტისისტემური სიმპტომების გამოკვლევა, როდესაც ეჭვი მიდის სარკოიდოზზე.
ინტერპრეტაცია
ანგიოტენზინ-გარდამქმნელი ფერმენტის (ACE) მომატებული დონე შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• სარკოიდოზი – განსაკუთრებით დაავადების აქტიურ ფაზაში; მაჩვენებელი ხშირად ასახავს გრანულომატოზური პროცესის გავრცელებას;
• მოუგვარებელი (არანამკურნალები) ფარისებრი ჯირკვლის ჰიპერფუნქცია (თირეოტოქსიკოზი);
• ღვიძლის ზოგიერთი დაავადება (პირველადი ბილიური ქოლანგიტი, ალკოჰოლური ღვიძლის დაავადება);
• ზოგიერთი ინფექციური დაავადება (მაგ., კეთრი, ჰისტოპლაზმოზი);
• გოშეს დაავადება, ამილოიდოზი;
• ზოგიერთი სხვა ფილტვის დაავადება.
ACE-ის დაქვეითება ან ნორმის ფარგლებში მაჩვენებელი არ გამორიცხავს სარკოიდოზს – დაავადების მქონე პაციენტთა მნიშვნელოვან ნაწილში ACE-ის დონე ნორმის ფარგლებშია.
სარკოიდოზის მონიტორინგისას, თუ თავდაპირველად მაღალი ACE-ის დონე დროთა განმავლობაში მცირდება, ეს ჩვეულებრივ მიუთითებს დაავადების სპონტანურ ან მკურნალობით გამოწვეულ რემისიასა და ხელსაყრელ პროგნოზზე.
მნიშვნელოვანია გავითვალისწინოთ, რომ არტერიული წნევის დამწევი მედიკამენტების – ACE-ინჰიბიტორების – მიღება ამცირებს ფერმენტის გაზომილ აქტივობას და გავლენას ახდენს შედეგზე.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
• კალციუმის განსაზღვრა სისხლში (Ca);
• კალციუმის განსაზღვრა შარდში (Ca, Urine);
• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL);
• კრეატინინი და eGFR, სისხლში;
• თირეოტროპული ჰორმონის განსაზღვრა სისხლში (TSH);
• D ვიტამინის განსაზღვრა სისხლში (25(OH)D);
• ლიზოციმის განსაზღვრა სისხლში.
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციფიური მომზადება არ არის საჭირო.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• mayocliniclabs.com - ACE, Angiotensin Converting Enzyme, Serum
• ncbi.nlm.nih.gov - Re-evaluating serum angiotensin-converting enzyme in sarcoidosis
• testing.com - Angiotensin-Converting Enzyme (ACE)
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.