კვლევის შესახებ
ლიქვორის (ცერებროსპინალური სითხის, CSF) ფიზიკურ-ბიოქიმიური და მიკროსკოპული გამოკვლევა არის ცენტრალური ნერვული სისტემის (თავისა და ზურგის ტვინის) გარშემო მოცირკულირე სითხის კომპლექსური ანალიზი. ლიქვორი ასრულებს დამცავ და ტროფიკულ ფუნქციას, ხოლო მისი შემადგენლობის ცვლილება ასახავს ნერვული სისტემის სხვადასხვა პათოლოგიას.
ნიმუში მიიღება წელის (ლუმბალური) პუნქციით. გამოკვლევა მოიცავს:
• ფიზიკურ თვისებებს - ფერი, სიცხადე;
• ბიოქიმიურ მაჩვენებლებს - ცილა, გლუკოზა (ხშირად - სისხლის გლუკოზასთან შედარებით), ზოგჯერ - ლაქტატი;
• მიკროსკოპულ (ციტოლოგიურ) გამოკვლევას - უჯრედების რაოდენობა და დიფერენცირება (ლეიკოციტები, ერითროციტები).
ეს გამოკვლევა გადამწყვეტია ცენტრალური ნერვული სისტემის ინფექციების (განსაკუთრებით - მენინგიტის), ანთების, სუბარაქნოიდული სისხლჩაქცევისა და სხვა ნევროლოგიური მდგომარეობების დიაგნოსტიკაში.
ლიქვორის გამოკვლევა ბაქტერიული მენინგიტის გადაუდებელი დიაგნოსტიკის უმთავრესი მეთოდია, რადგან ეს მდგომარეობა სიცოცხლისთვის საშიშია და გადაუდებელ მკურნალობას საჭიროებს.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• მენინგიტის ან ენცეფალიტის ეჭვი (ცხელება, ძლიერი თავის ტკივილი, კისრის კუნთების სიხისტე, ფოტოფობია, ცნობიერების დარღვევა);
• სუბარაქნოიდული სისხლჩაქცევის ეჭვი (უეცარი, ძალიან ძლიერი თავის ტკივილი);
• გაურკვეველი წარმოშობის ნევროლოგიური სიმპტომები (კრუნჩხვები, ცნობიერების ცვლილება);
• დემიელინიზაციური დაავადებების (გაფანტული სკლეროზი) დიაგნოსტიკა;
• გიენ-ბარეს სინდრომის ეჭვი;
• ცენტრალური ნერვული სისტემის სიმსივნური ან მეტასტაზური (ლეპტომენინგეალური) დაზიანების ეჭვი;
• ინტრაკრანიული წნევის შეფასება, დიაგნოსტიკური ან თერაპიული პუნქცია.
ინტერპრეტაცია
ფიზიკური თვისებები:
• ნორმაში ლიქვორი გამჭვირვალე, უფერო სითხეა;
• მღვრიე ან მოყვითალო-მომწვანო ფერის ლიქვორი ხშირად მიუთითებს ბაქტერიულ ინფექციაზე (ლეიკოციტების ჭარბი რაოდენობა - პლეოციტოზი);
• სისხლიანი ან მოვარდისფრო-მოყვითალო (ქსანთოქრომული) ლიქვორი შესაძლოა მიუთითებდეს სუბარაქნოიდულ სისხლჩაქცევაზე.
უჯრედები (ციტოზი):
• ლეიკოციტების მომატება ნეიტროფილური ფორმების ჭარბობით დამახასიათებელია ბაქტერიული მენინგიტისთვის;
• ლეიკოციტების მომატება ლიმფოციტების ჭარბობით უფრო ვირუსული ან ტუბერკულოზური მენინგიტისთვისაა დამახასიათებელი;
• ერითროციტების არსებობა მიუთითებს სისხლჩაქცევაზე ან პუნქციისას სისხლძარღვის ტრავმაზე.
ცილა:
• ცილის მომატება (ჰიპერპროტეინორაქია) ახასიათებს ინფექციებს, ანთებით პროცესებს, ნეოპლაზმებსა და ზოგიერთ ნევროლოგიურ დაავადებას (მაგ., გიენ-ბარეს სინდრომი).
გლუკოზა:
• გლუკოზის დაქვეითება (ჰიპოგლიკორაქია) - განსაკუთრებით სისხლის გლუკოზის დონესთან თანაფარდობით - დამახასიათებელია ბაქტერიული, სოკოვანი და ტუბერკულოზური მენინგიტისთვის;
• ვირუსული მენინგიტის დროს გლუკოზის დონე, ჩვეულებრივ, ნორმის ფარგლებშია.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• გლუკოზის განსაზღვრა სისხლში (Glucose) - ლიქვორი/სისხლის შეფარდების გამოსათვლელად;
• საერთო ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში (TP);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
• პროკალციტონინის რაოდენობრივი განსაზღვრა სისხლში (PCT);
• ლაქტატდეჰიდროგენაზის განსაზღვრა სისხლში (LDH);
• კვანტიფერონის განსაზღვრა სისხლში (QuantiFERON-TB Gold Plus) - ტუბერკულოზური მენინგიტის ეჭვისას;
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
კვლევისთვის სპეციფიკური მომზადება არ არის საჭირო.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• www.medlineplus.gov - Cerebrospinal Fluid (CSF) Collection
• my.clevelandclinic.org - Cerebrospinal Fluid (CSF) Analysis
• www.aafp.org - Cerebrospinal Fluid Analysis
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.