კვლევის შესახებ
პროკალციტონინი (Procalcitonin, PCT) ჰორმონ კალციტონინის წინამორბედი ცილაა, რომელიც შედგება 116 ამინომჟავისგან. ფიზიოლოგიურ პირობებში ის ფარისებრი ჯირკვლის C-უჯრედებში წარმოიქმნება და სწრაფად გარდაიქმნება კალციტონინად. ჯანმრთელ ადამიანებში სისხლში PCT-ის დონე ძალიან დაბალია (< 0.05 ნგ/მლ).
სისტემური ბაქტერიული ინფექციის და სეფსისის დროს PCT-ის სინთეზი იწყება სხვადასხვა ქსოვილსა და ორგანოში (ღვიძლი, ფილტვები, თირკმლები, ცხიმოვანი ქსოვილი) და მისი დონე სისხლში მნიშვნელოვნად იმატებს 3-6 საათის განმავლობაში ბაქტერიული ინფექციის გავლენით. ვირუსული ინფექციების დროს, შესაბამისი ციტოკინების (ინტერფერონი-γ) მოქმედებით, PCT-ის სინთეზი ფერხდება, რის გამოც ის ბაქტერიული და ვირუსული ინფექციების დიფერენცირების მნიშვნელოვან მარკერად ითვლება.
BRAHMS PCT - ეს არის სტანდარტიზებული, FDA-ის მიერ დამტკიცებული მეთოდი პროკალციტონინის რაოდენობრივი განსაზღვრისთვის, რომელიც ფართოდ გამოიყენება სეფსისის ადრეული დიაგნოსტიკის, რისკის სტრატიფიკაციის და ანტიბიოტიკოთერაპიის მენეჯმენტის მიზნით. PCT-ის დონე სწრაფად რეაგირებს ბაქტერიული ინფექციის დაწყებაზე და უკეთ ასახავს ანთებითი პროცესის სიმძიმეს.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია:
• სეფსისსა და სეპტიურ შოკზე ეჭვის დროს;
• ბაქტერიული და ვირუსული ინფექციების დიფერენცირებისთვის;
• გაურკვეველი წარმოშობის ცხელება;
• ქვედა სასუნთქი გზების მძიმე ინფექციები (პნევმონია);
• ბაქტერიული მენინგიტის ეჭვი;
• ენდოკარდიტი (გულის შიდა გარსის ანთება);
• პოსტოპერაციული გართულებების მონიტორინგი;
• დამწვრობის შემდგომი ინფექციური გართულებების შეფასება;
• ანტიბიოტიკოთერაპიის ეფექტურობის მონიტორინგი;
• ანტიბიოტიკოთერაპიის შეწყვეტის შესახებ გადაწყვეტილების მიღება;
• ნეონატალური სეფსისის დიაგნოსტიკა;
• იმუნოკომპრომეტირებული პაციენტების მონიტორინგი;
• რეანიმაციისა და გადაუდებელი თერაპიის განყოფილებებში მკურნალობის მონიტორინგი.
ინტერპრეტაცია
PCT-ის ინტერპრეტაცია (BRAHMS PCT-ის რეფერენტული მნიშვნელობების მიხედვით):
• ძალიან დაბალი დონე - ბაქტერიული ინფექცია/სეფსისი ნაკლებად სავარაუდოა;
• ოდნავ მომატებული დონე - ლოკალური ბაქტერიული ინფექცია შესაძლებელია, სისტემური ინფექცია ნაკლებად სავარაუდოა;
• ზომიერად მომატებული დონე - სისტემური ინფექცია შესაძლებელია, რეკომენდებულია მონიტორინგი;
• მნიშვნელოვნად მომატებული დონე - სეფსისის მაღალი ალბათობა, საჭიროა ანტიბიოტიკოთერაპიის დაწყება;
• მაღალი დონე - მძიმე სეფსისის ალბათობა მაღალია, ორგანოს დისფუნქციის მაღალი რისკი;
• ძალიან მაღალი დონე - მძიმე სეფსისი ან სეპტიური შოკი, მრავლობითი ორგანოების უკმარისობის მაღალი რისკი.
PCT-ის მომატება ასევე შესაძლოა გამოვლინდეს ბაქტერიული ინფექციის გარდა შემდეგი მდგომარეობების დროს:
• დიდი ქირურგიული ჩარევა (პირველი 1-2 დღე);
• პოლიტრავმა და დიდი დამწვრობა;
• კარდიოგენული შოკი;
• თირკმლის უკმარისობა;
• ნეონატალური პერიოდის პირველი 48 საათი;
• ფარისებრი ჯირკვლის მედულარული კიბო;
• პარანეოპლასტიური სინდრომი;
• მცირე უჯრედული ფილტვის კიბო.
PCT-ის დონის დინამიკაში მნიშვნელოვანი შემცირება მიუთითებს ანტიბიოტიკოთერაპიის ეფექტურობაზე და მკურნალობის წარმატებაზე.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
• ფერიტინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Ferritin);
• ფიბრინოგენის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Fibrinogen);
• D-დიმერის განსაზღვრა სისხლში (D-dimer);
• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, საერთო და პირდაპირი ბილირუბინი);
• კრეატინინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Creatinine);
• შარდოვანას აზოტის განსაზღვრა სისხლში (BUN);
• ელექტროლიტების კონცენტრაციის განსაზღვრა სისხლში (Na⁺, K⁺, Ca²⁺, Cl⁻);
• გლუკოზის განსაზღვრა სისხლში (Glucose);
• სისხლის ბაქტერიოლოგიური გამოკვლევა (ჰემოკულტურა);
• შარდის ბაქტერიოლოგიური გამოკვლევა (შარდის კულტურა);
• ჭრილობის ნაცხის ბაქტერიოლოგია (სრული სერვისი);
• ხახის ნაცხის ბაქტერიოლოგია (სრული სერვისი);
• ცხვირის ლორწოვანიდან აღებული მასალის ბაქტერიოლოგია (სრული სერვისი);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
სპეციფიურ მომზადებას არ საჭიროებს.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• thermofisher.com - PCT Test Results & Sepsis Risk Assessment
• emedicine.medscape.com - Procalcitonin (PCT): Reference Range
• ncbi.nlm.nih.gov - Clinical Utility and Measurement of Procalcitonin
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.