ტაკროლიმუსის ოპტიმალური დონე ინდივიდუალურია და დამოკიდებულია გადანერგილი ორგანოს ტიპზე, ტრანსპლანტაციიდან გასულ დროზე და თანმხლებ თერაპიაზე. სამიზნე კონცენტრაცია ჩვეულებრივ მერყეობს 5-15 ნგ/მლ-ის ფარგლებში (ტრუს დონეზე) და განისაზღვრება მკურნალი ექიმის მიერ.

ტაკროლიმუსის მაღალი დონე ასოცირდება შემდეგ გვერდით ეფექტებთან:

• ნეფროტოქსიკურობა (კრეატინინის მომატება, eGFR-ის დაქვეითება);

• ნეიროტოქსიკურობა (ტრემორი, თავის ტკივილი, უძილობა, კრუნჩხვები, ენცეფალოპათია);

• არტერიული ჰიპერტენზია;

• ტრანსპლანტაციის შემდგომი შაქრიანი დიაბეტი (PTDM);

• ჰიპერკალემია, ჰიპომაგნიემია;

• ჰიპერქოლესტერინემია;

• ინფექციების მომატებული რისკი (ვირუსული, ბაქტერიული, ფუნგური);

• ონკოლოგიური დაავადებების (განსაკუთრებით - პოსტტრანსპლანტაციური ლიმფოპროლიფერაციული აშლილობების - PTLD) რისკი;

• კუჭ-ნაწლავის სიმპტომები (დიარეა, გულისრევა).

ტაკროლიმუსის დაბალი დონე ასოცირდება:

• გრაფტის მწვავე ან ქრონიკული უარყოფის რისკთან;

• გრაფტის ფუნქციის გაუარესებასთან;

• დონორისადმი სპეციფიკური ანტისხეულების (DSA) განვითარების ალბათობასთან.

მნიშვნელოვანია, რომ ტაკროლიმუსის მეტაბოლიზმს მნიშვნელოვნად ცვლის მრავალი მედიკამენტი (CYP3A4-ისა და P-გლიკოპროტეინის გავლით) - მაგ., აზოლები, მაკროლიდები, კალციუმის არხების ბლოკერები, რიფამპიცინი - ასევე საკვები (გრეიპფრუტის წვენი).

ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან, რადიოლოგიურ და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.

• კრეატინინი და eGFR (გლომერულური ფილტრაციის სიჩქარე), სისხლში;

• შარდოვანა (UREA), სისხლში;

• შარდოვანას აზოტი (BUN), სისხლში;

• ელექტროლიტების კონცენტრაციის განსაზღვრა სისხლში (Na⁺, K⁺, Ca²⁺, Cl⁻);

• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL);

• გლუკოზა (GLUC);

• გლიკირებული ჰემოგლობინი (HbA1c);

• ლიპიდური პროფილი (TCHOL, TG, LDL-CHOL, HDL-CHOL);

• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);

• შარდის საერთო ანალიზი (Urinalysis);

• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);

• CMV DNA, სისხლში;

• EBV DNA (PCR), სისხლში;

• დონორისადმი სპეციფიკური ანტისხეულები (DSA).

გამოყენებული წყაროები:

• mayocliniclabs.com - Tacrolimus, Blood

• ncbi.nlm.nih.gov - Tacrolimus (StatPearls)

• labcorp.com - Tacrolimus, Whole Blood

• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;

• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;

• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.