კვლევის შესახებ
ცენტრომერის საწინააღმდეგო ანტისხეულები (Anti-Centromere Antibodies, ACA) წარმოადგენს აუტოანტისხეულებს, რომლებიც მიმართულია უჯრედის ბირთვში მდებარე ცენტრომერული ცილების (ძირითადად CENP-A, CENP-B, CENP-C) წინააღმდეგ. ცენტრომერი ქრომოსომის ის სტრუქტურული ერთეულია, რომელიც უჯრედის გაყოფის (მიტოზის) პროცესში მონაწილეობს.
ეს ანტისხეულები ანტინუკლეარული ანტისხეულების (ANA) ერთ-ერთი სახეობაა და იმუნოფლუორესცენციული კვლევისას ავლენენ დამახასიათებელ სურათს. ისინი მჭიდროდ უკავშირდება სისტემური სკლეროზის (სკლეროდერმია) შეზღუდული კანის ფორმას, რომელიც ადრე CREST-სინდრომის სახელით იყო ცნობილი (კალცინოზი, რეინოს ფენომენი, საყლაპავის მოტილობის დარღვევა, სკლეროდაქტილია, ტელანგიექტაზია).
ცენტრომერის საწინააღმდეგო ანტისხეულები მაღალსპეციფიკურია შეზღუდული სისტემური სკლეროზის მიმართ და ხშირად ვლინდება რეინოს ფენომენის მქონე პაციენტებში დაავადების ადრეულ ეტაპზე, ზოგჯერ - კლინიკურ მანიფესტაციამდეც.
ცენტრომერის საწინააღმდეგო ანტისხეულების დადებითი შედეგი მაღალი სპეციფიკურობითაა ასოცირებული შეზღუდულ სისტემურ სკლეროზთან (CREST), თუმცა დიაგნოზი მხოლოდ კლინიკურ სურათთან ერთად ისმება.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• რეინოს ფენომენი (თითების გათეთრება/გალურჯება სიცივეზე);
• სისტემური სკლეროზის (სკლეროდერმიის) ან CREST სინდრომის ეჭვი;
• კანის გასქელება, განსაკუთრებით თითებსა და სახეზე (სკლეროდაქტილია);
• ტელანგიექტაზიები, კალცინოზი, საყლაპავის სიმპტომები (დისფაგია);
• ANA-ის დადებითი შედეგის შემდგომი დაზუსტება (ცენტრომერული ფლუორესცენტული სურათის ფონზე);
• სისტემური შემაერთებელქსოვილოვანი დაავადებების დიფერენციალური დიაგნოსტიკა;
• ფილტვისმიერი არტერიული ჰიპერტენზიის რისკის შეფასება სკლეროდერმიის მქონე პაციენტებში.
ინტერპრეტაცია
ცენტრომერის საწინააღმდეგო (Anti-centromere) ანტისხეულების დადებითი შედეგი:
• შეზღუდული კანური სისტემური სკლეროზის (CREST სინდრომი) დროს - ეს ყველაზე ხშირი და დამახასიათებელი ასოციაციაა;
• იზოლირებული რეინოს ფენომენის მქონე პაციენტებში, რომლებშიც მოგვიანებით შესაძლოა განვითარდეს სისტემური სკლეროზი;
• ცალკეულ შემთხვევაში - პირველადი ბილიური ქოლანგიტის, შეგრენის სინდრომისა და სხვა აუტოიმუნური დაავადებების დროს;
• იშვიათად - ჯანმრთელ პირებშიც, კლინიკური სიმპტომების გარეშე.
უარყოფითი შედეგი:
• ამცირებს CREST სინდრომის ალბათობას, თუმცა სრულად არ გამორიცხავს სისტემურ სკლეროზს (განსაკუთრებით დიფუზურ ფორმას, რომელიც სხვა ანტისხეულებთან ასოცირდება).
შედეგი ფასდება ANA-სა და სკლეროდერმია-სპეციფიკურ სხვა ანტისხეულებთან (anti-Scl-70, anti-RNA polymerase III) და კლინიკურ სურათთან ერთად.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ანტინუკლეარული ანტისხეულები (ANA);
• ანტი-Scl-70 (ტოპოიზომერაზა I) ანტისხეულები;
• ანტი-RNA პოლიმერაზა III ანტისხეულები;
• რევმატოიდული ფაქტორის განსაზღვრა სისხლში (RF);
• ციკლური ციტრულინირებული პეპტიდის საწინააღმდეგო ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-CCP);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP).
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• ncbi.nlm.nih.gov - Systemic Sclerosis (StatPearls)
• pmc.ncbi.nlm.nih.gov - Anti-centromere antibodies in systemic sclerosis
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.
