კვლევის შესახებ
ბორელიას საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულები (Borrelia burgdorferi IgM) არის სპეციფიკური ანტისხეულები, რომლებიც ორგანიზმში პირველად წარმოიქმნება Borrelia burgdorferi-ით ინფიცირების შემდეგ - ლაიმის დაავადების (ბორელიოზის) გამომწვევი აგენტის წინააღმდეგ.
ლაიმის დაავადება არის ტკიპით გადაცემადი ბაქტერიული ინფექცია, რომელიც გადაეცემა ადამიანს ინფიცირებული Ixodes-ის გვარის ტკიპის კბენით. დაავადება გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერი კლიმატის ზონებში, მათ შორის - ევროპაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში; საქართველოშიც რეგისტრირდება ბორელიოზის შემთხვევები.
IgM კლასის ანტისხეულები ადრეული იმუნური პასუხის მაჩვენებელია და მათი დონე იწყებს მომატებას ინფიცირებიდან 2-4 კვირის შემდეგ, აღწევს მაქსიმუმს 4-6 კვირაში, შემდეგ თანდათან კლებულობს. IgM-ის გამოვლენა შესაძლებელია ლაიმის დაავადების ადრეულ სტადიაზე, თუმცა მისი დადებითობა მარტო (IgG-ის გარეშე) მოითხოვს სიფრთხილით ინტერპრეტაციას, რადგან ახასიათებს ცრუდადებითი შედეგების მაღალი ალბათობა.
ლაიმის დაავადებას სამი კლინიკური სტადია აქვს:
• ადრეული ლოკალური სტადია - მიგრირებადი ერითემა (Erythema migrans) ტკიპის კბენის ადგილზე 3-30 დღის შემდეგ;
• ადრეული გავრცელებული სტადია - მრავლობითი ერითემები, ნევროლოგიური (სახის ნერვის დამბლა), კარდიოლოგიური (მიოკარდიტი, AV-ბლოკადა) გამოვლენები;
• გვიანი (ქრონიკული) სტადია - ლაიმის ართრიტი, ქრონიკული ნევროლოგიური დარღვევები.
ბორელია IgM ანტისხეულების ცალკეული დადებითი შედეგი ლაიმის დაავადების კლინიკური ეჭვის გარეშე ან 6-8 კვირაზე მეტი ხნის სიმპტომების ფონზე უნდა ჩაითვალოს ცრუდადებითად ან ჯვარედინი რეაქციის გამოვლენად, თუ მას თან არ ახლავს IgG-ის სეროკონვერსია.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• ლაიმის დაავადების კლინიკური ეჭვი ადრეულ სტადიაზე (კბენიდან 2-6 კვირის შემდეგ);
• მიგრირებადი ერითემა (Erythema migrans);
• ცნობილი ტკიპის კბენის ფაქტი ენდემურ რეგიონში სიმპტომების გამოვლენით;
• ფაციალური ნერვის ცალმხრივი ან ორმხრივი დამბლა გაურკვეველი ეტიოლოგიით;
• ლიმფოციტური მენინგიტი ან რადიკულოპათია;
• კარდიოლოგიური სიმპტომები (AV-ბლოკადა, მიოპერიკარდიტი) ანამნეზში ტკიპის კბენის ფონზე;
• მრავლობითი ერითემები (გავრცელებული ფორმის ეჭვი);
• ლაიმის ართრიტის ეჭვი (ერთი ან ცოტა მსხვილი სახსრის ანთება);
• ცხელება, თავის ტკივილი, არტრალგია, მიალგია გრიპის-მსგავსი სიმპტომებით ენდემურ ზონაში ექსპოზიციის შემდეგ;
• ანამნეზში ცნობილი ან საეჭვო ბორელიოზის შემთხვევაში სიმპტომების განმეორება;
• პროფესიული ექსპოზიცია ტკიპებთან (ტყის მუშები, ფერმერები, მონადირეები) ახალი სიმპტომების ფონზე.
ინტერპრეტაცია
ბორელია IgM ანტისხეულების მაღალი მაჩვენებელი (პოზიტიური) შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• ლაიმის დაავადების ადრეული აქტიური ფაზა (ინფიცირებიდან 2-6 კვირა);
• ლაიმის დაავადების ადრეული დისემინირებული სტადია (მრავლობითი ერითემები, ნევროლოგიური ან კარდიოლოგიური ფორმები);
• ცოტა ხნის წინ გადატანილი (3-6 თვის წინ) ბორელიოზი - IgM ანტისხეულები შესაძლოა პერსისტირებდეს რამდენიმე თვის განმავლობაში.
ცრუდადებითი IgM შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგი მდგომარეობების დროს (განსაკუთრებით - IgG-ის გარეშე):
• სხვა სპიროქეტოზები (სიფილისი, ლეპტოსპიროზი, რეციდიული ცხელება);
• ვირუსული ინფექციები (ეპშტაინ-ბარის ვირუსი - ინფექციური მონონუკლეოზი, ციტომეგალოვირუსი, HIV, ჰეპატიტი C, პარვოვირუსი B19, ჰერპესვირუსები);
• Helicobacter pylori-ს ინფექცია (ჯვარედინი რეაქცია);
• აუტოიმუნური დაავადებები (სისტემური წითელი მგლურა, რევმატოიდული ართრიტი);
• პოლიკლონური B-უჯრედული აქტივაცია;
• რევმატოიდული ფაქტორის ან კრიოგლობულინების მაღალი დონე;
• უახლესი ვაქცინაცია.
ბორელია IgM ანტისხეულების უარყოფითი მაჩვენებელი:
• ლაიმის დაავადების არარსებობა;
• ძალიან ადრეული სტადია (პირველი 2 კვირა) - სეროკონვერსიამდე;
• გვიანი (ქრონიკული) სტადია - IgM ჩვეულებრივ უარყოფითია, ხოლო IgG მაღალია;
• იმუნოსუპრესია (ანტისხეულების წარმოქმნის შეფერხება);
• ანტიბიოტიკოთერაპიის ადრეული ჩატარება.
სრულფასოვანი დიაგნოსტიკისთვის რეკომენდებულია ორსაფეხურიანი ალგორითმი: სკრინინგული ELISA/CLIA-ს კვლევა და დადებითი/სასაზღვრო შედეგის შემთხვევაში - დადასტურებითი იმუნობლოტი.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ბორელიას საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულები სისხლში (Borrelia burgdorferi IgG);
• Borrelia burgdorferi ვესტერნ-ბლოტი (IgG/IgM, დადასტურებითი);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
• რევმატული სინჯები (CRP, RF, ASLO);
• ანტინუკლეარული ანტისხეულები (ANA);
• რევმატოიდული ფაქტორის განსაზღვრა სისხლში (RF);
• ეპშტაინ-ბარის ვირუსის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (EBV IgM);
• ციტომეგალოვირუსი+F11+F10
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• medlineplus.gov - Lyme Disease Tests
• cdc.gov - Lyme Disease Diagnosis and Testing
• ncbi.nlm.nih.gov - Lyme Disease (StatPearls)
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.