კვლევის შესახებ
Borrelia burgdorferi IgG western blot - ბორელია ბურგდორფერის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების ვესტერნბლოტი (Borrelia burgdorferi IgG Western Blot / Immunoblot) არის დამადასტურებელი (მეორე საფეხურის) სეროლოგიური კვლევა, რომელიც ავლენს ლაიმის დაავადების გამომწვევი ბაქტერიის - Borrelia burgdorferi-ის - ცალკეული ცილების მიმართ არსებულ G კლასის ანტისხეულებს.
ლაიმის დაავადება (ლაიმის ბორელიოზი) გადამდებია ინფიცირებული ტკიპის ნაკბენით. თუ დროულად არ იმკურნალა (იქნა დამუშავებული / ჩატარებული მკურნალობა), ინფექცია შეიძლება გავრცელდეს სახსრებზე, ნერვულ სისტემასა და გულზე.
დიაგნოსტიკის საერთაშორისო სტანდარტია ორსაფეხურიანი ალგორითმი:
• პირველი საფეხური - მაღალმგრძნობიარე სკრინინგული ტესტი (ELISA ან იმუნოფლუორესცენცია);
• მეორე საფეხური - მაღალსპეციფიკური ვესტერნბლოტი, რომელიც ტარდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ პირველი ტესტი დადებითია ან ეჭვქვეშ დამდგარი (საეჭვო / ეკვივოკალური).
ვესტერნბლოტი ცალ-ცალკე აჩვენებს, ბაქტერიის რომელი ცილების მიმართ არსებობს ანტისხეულები - შედეგი გამოისახება „ზოლების“ (bands) სახით. IgG ბლოტი დადებითად ითვლება, როდესაც გამოვლენილია საკმარისი რაოდენობის სპეციფიკური ზოლი.
IgG ანტისხეულები ვითარდება ინფიცირებიდან რამდენიმე კვირის შემდეგ და შესაძლოა წლების განმავლობაში შენარჩუნდეს წარმატებული მკურნალობის შემდეგაც - ამიტომ დადებითი შედეგი აუცილებლად არ ნიშნავს აქტიურ ინფექციას.
სწორედ ამის გამო ეს ტესტი არ გამოიყენება მკურნალობის ეფექტიანობის შესაფასებლად ან განკურნების დასადასტურებლად - თერაპიაზე პასუხი ფასდება კლინიკური სიმპტომების დინამიკით.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• სკრინინგული (პირველი საფეხურის) ტესტის დადებითი ან ეკვივოკალური შედეგი ბორელიოზზე;
• ტკიპის ნაკბენის ანამნეზი და ლაიმის დაავადებაზე საეჭვო სიმპტომები;
• დამახასიათებელი კანის გამონაყარი - მიგრირებადი ერითემა (მზარდი, რგოლისებრი სიწითლე ნაკბენის ადგილას);
• სახსრების ტკივილი და შეშუპება, განსაკუთრებით მუხლის სახსრის განმეორებადი ართრიტი (ლაიმის ართრიტი);
• ნევროლოგიური სიმპტომები: სახის ნერვის დამბლა (განსაკუთრებით ორმხრივი), მენინგიტი, რადიკულოპათია, პერიფერიული ნეიროპათია;
• გულის რითმის დარღვევა, ატრიოვენტრიკულური ბლოკადა გაურკვეველი მიზეზით (ლაიმის კარდიტი);
• ხანგრძლივი, აუხსნელი სისუსტე, ცხელება, თავის ტკივილი, კუნთების ტკივილი ენდემურ რეგიონში ყოფნის შემდეგ;
• ქრონიკული ატროფიული აკროდერმატიტი (კანის გვიანი გამოვლინება);
• დაავადების გვიანი (30 დღეზე მეტი ხანგრძლივობის) სტადიის ეჭვი - ამ დროს რეკომენდებულია მხოლოდ IgG ბლოტი;
• სხვა დაავადებებთან დიფერენციული დიაგნოსტიკა (რევმატოიდული ართრიტი, გაფანტული სკლეროზი, ფიბრომიალგია).
ინტერპრეტაცია
შედეგი უარყოფითი:
სპეციფიკური ზოლების რაოდენობა არასაკმარისია დადებით შედეგად შესაფასებლად. ეს არ ადასტურებს ბორელიოზს. ცრუ უარყოფითი შედეგის შესაძლო მიზეზებია:
• ინფიცირებიდან ძალიან მცირე დრო გასული - IgG ანტისხეულები ჯერ არ ჩამოყალიბებულა (ე.წ. „ფანჯრის პერიოდი“); ადრეულ სტადიაზე უფრო ინფორმატიულია IgM ბლოტი;
• ანტიბიოტიკოთერაპია ჩატარებული ინფექციის ძალიან ადრეულ ეტაპზე, რამაც შეაფერხა იმუნური პასუხის განვითარება;
• იმუნოსუპრესია.
კლინიკური ეჭვის შენარჩუნებისას რეკომენდებულია კვლევის გამეორება 2-4 კვირის შემდეგ.
შედეგი დადებითი:
გამოვლენილია საკმარისი რაოდენობის სპეციფიკური ზოლი, რაც მიუთითებს Borrelia burgdorferi-სთან შეხებაზე - ახლანდელ ან წარსულში გადატანილ ინფექციაზე. ინტერპრეტაცია:
• დამახასიათებელი კლინიკური სურათისა და ეპიდემიოლოგიური ანამნეზის (ტკიპის ნაკბენი, ენდემურ ზონაში ყოფნა) ფონზე შედეგი ადასტურებს ლაიმის ბორელიოზს;
• დაავადების გვიან სტადიაზე (ართრიტი, ნევროლოგიური ან კარდიოლოგიური გამოვლინებები) IgG ბლოტი ძირითადი დამადასტურებელი ტესტია;
• IgG ანტისხეულები შესაძლოა თვეების ან წლების განმავლობაში დარჩეს დადებითი განკურნების შემდეგაც - ამიტომ დადებითი შედეგი დამოუკიდებლად არ ნიშნავს აქტიურ ინფექციას;
• ტესტი არ გამოიყენება მკურნალობის ეფექტიანობის შესაფასებლად; მკურნალობის შემდეგ კვლევის გამეორება რეკომენდებული არ არის.
შედეგი: ცალკეული ზოლების გამოვლენა (არასაკმარისი დადებითი კრიტერიუმისთვის):
ზოგიერთი ზოლი შესაძლოა გამოვლინდეს ჯვარედინი რეაქციის შედეგად - ანუ სხვა მიკროორგანიზმის საწინააღმდეგო ანტისხეულებმა შეიძლება ბორელიის მსგავს ცილას მიაკითხოს (დაუკავშირდეს). ასეთი შედეგი დადებითად არ ითვლება.
ჯვარედინი რეაქცია და ცრუ დადებითი შედეგები შესაძლებელია, გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• სხვა სპიროქეტული ინფექციები (სიფილისი, ლეპტოსპიროზი, ტკიპისმიერი დაბრუნებადი ცხელება);
• ეპშტაინ-ბარის ვირუსით და ციტომეგალოვირუსით გამოწვეული ინფექციები;
• ავტოიმუნური დაავადებები (რევმატოიდული ართრიტი, სისტემური წითელი მგლურა);
• ჰელიკობაქტერ პილორით და ზოგიერთი სხვა ბაქტერიით გამოწვეული ინფექცია;
• პაროდონტის დაავადებები.
მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ ვესტერნბლოტი მხოლოდ ორსაფეხურიანი ალგორითმის ფარგლებში, დადებითი ან საეჭვო სკრინინგული ტესტის შემდეგ არის ინფორმატიული. მისი დამოუკიდებლად, სკრინინგის გვერდის ავლით გამოყენება ცრუ დადებითი შედეგების რაოდენობას მკვეთრად ზრდის.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ბორელიას საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულები სისხლში (Borrelia burgdorferi IgG);
• ბორელიას საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (Borrelia burgdorferi IgM);
• ლიქვორის ფიზიკურ-ბიოქიმიური თვისებები და მიკროსკოპული გამოკვლევა;
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
• ერითროციტების დალექვის სიჩქარის განსაზღვრა (ESR);
• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL);
• რევმატოიდული ფაქტორის განსაზღვრა სისხლში (RF);
• ანტინუკლეარული ანტისხეულები (ANA);
• ეპშტაინ-ბარის ვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (EBV IgG);
• ციტომეგალოვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (CMV IgG).
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო;
• სასურველია, სისხლის აღება მოხდეს დილით, უზმოდ.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• cdc.gov - Standard Two-Tiered Testing: Suggested Results Reporting and Interpretation
• medlineplus.gov - Lyme Disease Tests
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.