კვლევის შესახებ
ბრუცელას საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულები (Brucella IgM) არის სპეციფიკური ანტისხეულები, რომლებიც პირველად წარმოიქმნება ბრუცელოზის (Brucella-ს მიერ გამოწვეული ბაქტერიული ინფექციის) ადრეულ სტადიაზე და ასახავს მწვავე ან ახლახან შეძენილ ინფიცირებას.
ბრუცელოზი არის ზოონოზური ბაქტერიული ინფექცია, რომელიც გამოწვეულია Brucella-ს გვარის ბაქტერიებით (B. melitensis, B. abortus, B. suis, B. canis). ადამიანი ჩვეულებრივ ინფიცირდება არაპასტერიზებული რძისა და რძის პროდუქტების მოხმარებით, ინფიცირებულ ცხოველებთან უშუალო კონტაქტით ან ლაბორატორიული ექსპოზიციით.
საქართველოში ბრუცელოზი ენდემურია მთიან რეგიონებში (კახეთი, სამცხე-ჯავახეთი, ქვემო ქართლი), სადაც მცხოვრებთა მნიშვნელოვანი ნაწილი დაკავებულია მეცხოველეობით.
IgM კლასის ანტისხეულები ვლინდება ინფიცირებიდან 1-2 კვირის შემდეგ, აღწევს მაქსიმუმს 2-4 კვირაში და თანდათან მცირდება მომდევნო თვეებში, თუმცა შესაძლოა ხანგრძლივი დროით დარჩეს ცირკულაციაში ცალკეულ პაციენტებში. IgM-ის გამოვლენა IgG-ის გარეშე მიუთითებს მწვავე, ახლახან შეძენილ ინფიცირებაზე, ხოლო IgM-ისა და IgG-ის ერთობლივი მომატება - მწვავე ან ქვემწვავე აქტიური ბრუცელოზის სასარგებლოდ მეტყველებს.
ბრუცელოზის კლინიკური სურათი მრავალფეროვანია: ცხელება (ხშირად ტალღოვანი, ე.წ. „undulant fever“), შემცივნება, ღამის ოფლიანობა, სახსრების ტკივილი (ართრალგია), კუნთების ტკივილი (მიალგია), თავის ტკივილი, ჰეპატოსპლენომეგალია, ლიმფადენოპათია; ქრონიკული ფორმის ფონზე - ოსტეომიელიტი, სპონდილიტი, ენდოკარდიტი.
ბრუცელა IgM ანტისხეულების ცალკეული დადებითი შედეგი (განსაკუთრებით - IgG-ის უარყოფითობის ფონზე) მიუთითებს მწვავე, ახლახან შეძენილ ბრუცელოზზე; თუმცა, ცრუდადებითი შედეგების გათვალისწინება მნიშვნელოვანია.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• ბრუცელოზის მწვავე კლინიკური ეჭვი (ცხელება, ღამის ოფლი, ცხელება სიცივეებით, არტრალგია);
• ანამნეზში არაპასტერიზებული რძის ან რძის პროდუქტების მოხმარება (ცხვრის, თხის რძე, არაპასტერიზებული ბრინზა, ფეტა);
• პროფესიული ექსპოზიცია (მეცხოველეები, ვეტერინარები, ხორცკომბინატის თანამშრომლები);
• კონტაქტი ცხოველებთან ენდემურ რეგიონში;
• ბრუცელოზის ენდემურ რეგიონში მცხოვრები ან მოგზაური პირები;
• გრძელვადიანი (>2 კვირა) ცხელება გაურკვეველი წარმოშობით (FUO);
• ჰეპატოსპლენომეგალია, ლიმფადენოპათია გაურკვეველი მიზეზით;
• მონონუკლეოზის-მსგავსი სინდრომი, რომელიც არ ემთხვევა ვირუსულ მონონუკლეოზის სეროლოგიას;
• ცხელება ენდემურ რეგიონში დაბრუნების შემდეგ;
• ცხელება ცხოველებთან კონტაქტის ან არაპასტერიზებული რძის მოხმარების შემდეგ;
• ცხელება ლაბორატორიული ექსპოზიციის შემდეგ (ლაბორატორიის თანამშრომლები);
• IgG დადებითობის ფონზე - დაავადების აქტიურობის შესაფასებლად.
ინტერპრეტაცია
ბრუცელა IgM ანტისხეულების მაღალი მაჩვენებელი შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• მწვავე ბრუცელოზი (ცოტა ხნის წინ შეძენილი ინფიცირება);
• ქვემწვავე ბრუცელოზი;
• რეციდიული ბრუცელოზი ან ანამნეზში ბრუცელოზის მქონე პაციენტებში ხელახალი ექსპოზიცია;
• აქტიური ბრუცელოზი IgG-ის თანმხლები მომატებით.
ცრუდადებითი ან ჯვარედინი რეაქცია შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგი მდგომარეობების დროს:
• Yersinia enterocolitica O:9 ინფექცია (ანტიგენური მსგავსების გამო);
• Francisella tularensis-ით (ტულარემია) ინფექცია;
• ქოლერას საწინააღმდეგო ვაქცინაცია;
• Escherichia coli O:157 ინფექცია;
• პოლიკლონური IgM-ის გამოყოფა - ვირუსული ინფექციები (ეპშტაინ-ბარის ვირუსი, ციტომეგალოვირუსი, HIV);
• რევმატოიდული ფაქტორი (ცრუდადებითი IgM-ის ხშირი მიზეზი);
• აუტოიმუნური დაავადებები.
ბრუცელა IgM ანტისხეულების უარყოფითი მაჩვენებელი:
• ბრუცელოზის არარსებობა;
• ძალიან ადრეული სტადია (პირველი 1-2 კვირა) - სეროკონვერსიამდე;
• ქრონიკული ბრუცელოზი - IgM ჩვეულებრივ უარყოფითია, ხოლო IgG მაღალია;
• იმუნოსუპრესია (ანტისხეულების წარმოქმნის შეფერხება);
• ცრუუარყოფითი - პროზონის ეფექტი მაღალი ანტისხეულების ტიტრის ფონზე (იშვიათად).
ბრუცელოზის სარწმუნო დიაგნოზის დასადასტურებლად საჭიროა სეროლოგიური (IgG, IgM) კვლევის კომბინირებული შეფასება და სისხლის (ან სხვა ბიოლოგიური მასალის) კულტურის ჩატარება.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ბრუცელას საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (Brucella IgG);
• Brucella - ჰემოკულტურა (სისხლის კულტურა);
• რაიტის სინჯი (Standard Agglutination Test, SAT);
• როზ-ბენგალის ტესტი (RBT);
• კუმბსის ანტი-ბრუცელა ტესტი;
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
• პროკალციტონინის რაოდენობრივი განსაზღვრა სისხლში (PCT);
• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL);
• ლაქტატდეჰიდროგენაზის განსაზღვრა სისხლში (LDH);
• ფერიტინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Ferritin);
• კრეატინინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Creatinine);
• ჰემოკულტურა (აერობული/ანაერობული, განგრძობითი);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• ncbi.nlm.nih.gov - Brucellosis (StatPearls)
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.