კვლევის შესახებ
გესტაციური დიაბეტის 100 გ-იანი ტესტი (3-საათიანი ორალური გლუკოზტოლერანტული ტესტი, OGTT) არის ორსულობის პერიოდში ჩასატარებელი დიაგნოსტიკური გამოკვლევა, რომელიც ადასტურებს ან გამორიცხავს გესტაციური (ორსულობასთან დაკავშირებული) შაქრიანი დიაბეტის დიაგნოზს.
გესტაციური დიაბეტი არის სისხლში გლუკოზის (შაქრის) მომატებული დონე, რომელიც პირველად ვლინდება ორსულობის დროს. ის ვითარდება ორსულობის ჰორმონების მიერ გამოწვეული ინსულინრეზისტენტობის ფონზე.
100 გ-იანი ტესტი წარმოადგენს ე.წ. „ორსაფეხურიანი“ მიდგომის მეორე, დამადასტურებელ საფეხურს. ის ტარდება მაშინ, როდესაც წინასწარი 50 გ-იანი სკრინინგტესტის შედეგი მაღალია.
ტესტი ტარდება უზმოდ. ჯერ აიღება უზმო სისხლის ნიმუში, შემდეგ პაციენტი სვამს 100 გ გლუკოზის შემცველ ხსნარს, ხოლო სისხლში გლუკოზის დონე იზომება 1, 2 და 3 საათის შემდეგ.
გესტაციური დიაბეტის დიაგნოზი დასტურდება მაშინ, როდესაც ოთხი გაზომვიდან ორი ან მეტი მაჩვენებელი აღემატება დადგენილ ზღვარს.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• 50 გ-იანი სკრინინგ-ტესტის მაღალი (პათოლოგიური) შედეგი - გესტაციური დიაბეტის დიაგნოზის დასადასტურებლად;
• ორსულობის 24-28-ე კვირას - გესტაციური დიაბეტის რისკის მქონე ქალებში;
• წინა ორსულობისას გესტაციური დიაბეტის ანამნეზი;
• ჭარბი წონა, სიმსუქნე, შაქრიანი დიაბეტის ოჯახური ანამნეზი;
• პოლიკისტოზური საკვერცხეების სინდრომი (PCOS);
• წინა ორსულობისას მსხვილი ნაყოფის (მაკროსომიის) ან გართულებების ანამნეზი;
• ორსულობის დროს გლუკოზურიის (შარდში გლუკოზის) გამოვლენა.
ინტერპრეტაცია
100 გ-იანი გლუკოზატოლერანტული ტესტის შედეგი ფასდება ოთხ ეტაპზე გაზომილი გლუკოზის დონის მიხედვით: უზმოზე, ხსნარის მიღებიდან 1, 2 და 3 საათში:
• ნორმის ფარგლებში ყველა მაჩვენებელი - გესტაციური დიაბეტი არ დასტურდება;
• ერთი მომატებული მაჩვენებელი - მიუთითებს გლუკოზის მიმართ მოშლილ ტოლერანტობაზე; ექიმმა შესაძლოა ურჩიოს დაკვირვება ან განმეორებითი კვლევა;
• ორი ან მეტი მომატებული მაჩვენებელი - დასტურდება გესტაციური დიაბეტის დიაგნოზი.
გესტაციური დიაბეტი მოითხოვს ექიმის მეთვალყურეობას, კვების კორექციას, ფიზიკურ აქტივობას, ხოლო ზოგ შემთხვევაში - მედიკამენტოზურ მკურნალობას (ინსულინი ან ჰიპოგლიკემიური პრეპარატები), რათა თავიდან იქნეს აცილებული გართულებები დედისა და ნაყოფისთვის.
დიაგნოსტიკური ზღვრების კონკრეტული მნიშვნელობა შესაძლოა განსხვავდებოდეს ლაბორატორიისა და გამოყენებული კრიტერიუმების (მაგ., Carpenter-Coustan) მიხედვით.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• გესტაციური დიაბეტის სკრინინგი, 50 გ-იანი ტესტი (OGTT 50 g);
• გლუკოზის ტოლერანტობის ტესტი, 75 გ-იანი დატვირთვა (OGTT 75 g);
• გლუკოზის განსაზღვრა სისხლში (Glucose);
• გლიკირებული ჰემოგლობინის განსაზღვრა სისხლში (HbA1c);
• ინსულინის განსაზღვრა სისხლში (Insulin);
• C-პეპტიდის განსაზღვრა სისხლში (C-peptide);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• 100 გ-იანი სკრინინგ-ტესტი ჩატარებამდე ბოლო 12 სთ-ის განმავლობაში არ მიიღოთ საჭმელი და სასმელი (მათ შორის: ალკოჰოლი, გაზიანი სასმელი, ყავა, წყალი), არ მოიხმაროთ საღეჭი რეზინი და თამბაქო;
მასალის აღება:
პირველი ტესტი ‒ უზმოდ.
მეორე ტესტი ‒ გლუკოზით დატვირთვიდან 1 სთ-ში.
მესამე ტესტი ‒ გლუკოზით დატვირთვიდან 2 სთ-ში.
მეოთხე ტესტი ‒ გლუკოზით დატვირთვიდან 3 სთ-ში.
გლუკოზა - 100 იხსნება 150 მლ წყალში;
• ხსნარის მიღების შემდეგ თავი შეიკავეთ ჭამის, ფიზიკური აქტივობისა და მოწევისგან.
• ზუსტად დაიცავით ლაბორატორიის ან ექიმის მითითებები ტესტის ჩატარების წესთან დაკავშირებით.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• mayoclinic.org - Gestational diabetes - Diagnosis & treatment
• ncbi.nlm.nih.gov - Glucose challenge test for detecting gestational diabetes mellitus
• aafp.org - Screening for Gestational Diabetes Mellitus
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.