კვლევის შესახებ
გლუკოზის ტოლერანტობის ტესტი 75 გ-იანი დატვირთვით (Oral Glucose Tolerance Test, OGTT 75 g) არის დინამიკური კვლევა, რომელიც აფასებს ორგანიზმის უნარს, გლუკოზის შემცველი დატვირთვის შემდეგ დაარეგულიროს სისხლში გლუკოზის დონე. ტესტი იძლევა ინფორმაციას ინსულინის სეკრეციისა და ქსოვილებში ინსულინისადმი მგრძნობელობის შესახებ.
ტესტი მოიცავს უზმოდ გლუკოზის საწყისი დონის გაზომვას, შემდეგ პაციენტს ეძლევა 75 გრამი გლუკოზის წყალხსნარი დასალევად და სისხლი იღება განმეორებით, ჩვეულებრივ - 2 საათის შემდეგ (ზოგ პროტოკოლში ასევე 1 საათის შემდეგ). ორსულობის დროს (გესტაციური დიაბეტის სკრინინგისთვის) გამოიყენება სამპუნქტიანი სქემა (0, 1, 2 საათი).
შედეგების ინტერპრეტაცია ეფუძნება ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციისა (WHO) და დიაბეტის ამერიკული ასოციაციის (ADA) კრიტერიუმებს. ტესტი არის „ოქროს სტანდარტი“ დიაბეტის, პრედიაბეტის (გლუკოზის ტოლერანტობის დარღვევა, IGT) და გესტაციური დიაბეტის დიაგნოსტიკისთვის, განსაკუთრებით ისეთ შემთხვევებში, როცა უზმოდ გლუკოზის ან HbA1c-ის შედეგი არ არის საკმარისად ინფორმაციული.
OGTT გამოიყენება იმ შემთხვევებში, როცა საჭიროა გლუკოზის მეტაბოლიზმის უფრო ღრმა შეფასება, ვიდრე ამას ერთჯერადი უზმოდ გლუკოზის ანალიზი იძლევა - მათ შორის პრედიაბეტისა და გესტაციური დიაბეტის გამოვლენისთვის.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• უზმოდ გლუკოზის სასაზღვრო (ბორდერლაინ) მაჩვენებლები;
• დიაბეტის ან პრედიაბეტის ეჭვი ნორმალური უზმოდ გლუკოზის ფონზე;
• გესტაციური დიაბეტის სკრინინგი ორსულობის 24-28-ე კვირაზე;
• მაღალი რისკის ჯგუფი ტიპი 2 დიაბეტისთვის (სიმსუქნე, ოჯახური ანამნეზი, არტერიული ჰიპერტენზია, დისლიპიდემია, პოლიკისტოზური საკვერცხის სინდრომი);
• HbA1c-ის სასაზღვრო მაჩვენებლები;
• დიაბეტის ატიპიური სიმპტომები (პოლიდიფსია, პოლიურია, წონის უცაბედი კლება);
• რეაქტიული ჰიპოგლიკემიის ეჭვი;
• მეტაბოლური სინდრომი;
• გრძელვადიანი გლუკოკორტიკოიდული თერაპია;
• ანამნეზში გესტაციური დიაბეტი ან მაკროსომური ნაყოფი (>4 კგ);
• პოლიკისტოზური საკვერცხის სინდრომი (PCOS);
• დიაბეტთან ასოცირებული გართულებების (ნეიროპათია, რეტინოპათია, ნეფროპათია) დიფერენციალური დიაგნოსტიკა.
ინტერპრეტაცია
OGTT-ის შედეგების ინტერპრეტაცია WHO/ADA კრიტერიუმების მიხედვით:
• ნორმალური გლუკოზატოლერანტობა - გლუკოზის დონის ადეკვატური დაბრუნება ნორმალურ მაჩვენებლებამდე 2 საათის შემდეგ;
• გლუკოზატოლერანტობის დარღვევა (IGT) - 2-საათიანი გლუკოზის სასაზღვრო მაჩვენებლები, რაც მიუთითებს პრედიაბეტურ მდგომარეობაზე;
• შაქრიანი დიაბეტი - 2-საათიანი გლუკოზის მნიშვნელოვნად მომატებული მაჩვენებლები;
• გესტაციური დიაბეტი - ორსულობის დროს დიაგნოსტიკური კრიტერიუმები განსხვავებულია (IADPSG/WHO 2013).
გლუკოზის დონის მომატება (ჰიპერგლიკემია) ტესტის დროს ასოცირდება:
• I და II ტიპის შაქრიან დიაბეტთან;
• გესტაციურ დიაბეტთან;
• პრედიაბეტთან (გლუკოზატოლერანტობის დარღვევა);
• ინსულინრეზისტენტობასთან;
• კუშინგის სინდრომთან;
• აკრომეგალიასთან;
• ფეოქრომოციტომასთან;
• ჰიპერთირეოზთან;
• ქრონიკულ პანკრეატიტთან;
• პანკრეასის ნეოპლაზიასთან;
• გლუკოკორტიკოიდების, თიაზიდური დიურეტიკების, β-ბლოკატორების მიღებასთან;
• მძიმე ინფექციებთან, ტრავმასთან, ქირურგიულ ჩარევასთან (სტრესული ჰიპერგლიკემია).
გლუკოზის დაბალი დონე (ჰიპოგლიკემია) ან რეაქტიული ჰიპოგლიკემია:
• რეაქტიული (პოსტპრანდიული) ჰიპოგლიკემია;
• ინსულინომა;
• ბარიატრიული ოპერაციის შემდგომი დემპინგ-სინდრომი;
• თირკმელზედა ჯირკვლის უკმარისობა;
• ჰიპოპიტუიტარიზმი;
• ღვიძლის მძიმე უკმარისობა;
• ნახშირწყლების მალაბსორბცია.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• გლუკოზის განსაზღვრა სისხლში (Glucose);
• გლუკოზის განსაზღვრა პლაზმაში, ჭამამდე და ჭამის შემდეგ (Glucose, fasting and postprandial);
• გლიკირებული ჰემოგლობინის განსაზღვრა სისხლში (HbA1c);
• ინსულინის განსაზღვრა სისხლში (Insulin);
• C-პეპტიდის განსაზღვრა სისხლში (C-peptide);
• გესტაციური დიაბეტის სკრინინგი, 50 გ-იანი ტესტი (OGTT 50 g);
• გესტაციური დიაბეტის სრული ტესტი, 100 გ-იანი დატვირთვა (OGTT 100 g);
• ლიპიდების განსაზღვრა სისხლის შრატში (TCHOL, TG, LDL-CHOL, HDL-CHOL, VLDL-CHOL, AI);
• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL);
• თირეოტროპული ჰორმონის განსაზღვრა სისხლში (TSH);
• კრეატინინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Creatinine);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
რეკომენდებულია უზმოდ ყოფნა - 12 სთ-ის განმავლობაში არ მიიღოთ საკვები და სასმელი (მათ შორის: ალკოჰოლი, გაზიანი სასმელი, ყავა, წყალი).
არ მოიხმაროთ საღეჭი რეზინი და თამბაქო.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• medlineplus.gov - Glucose Tolerance Test
• mayoclinic.org - Glucose tolerance test
• ncbi.nlm.nih.gov - Glucose Tolerance Test (StatPearls)
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.