კვლევის შედეგი შესაძლოა იყოს უარყოფითი ან დადებითი.

უარყოფითი (ნორმალური) შედეგი ნიშნავს, რომ ინკუბაციის სტანდარტული ვადის (2–4 კვირა) განმავლობაში სოკოს ზრდა არ აღინიშნება. ეს მიუთითებს, რომ ცერებროსპინალურ სითხეში არ არსებობს კლინიკურად მნიშვნელოვანი სოკოვანი ინფექცია, თუმცა:

• კრიპტოკოკური მენინგიტის შემთხვევაში კულტურის სენსიტიურობა 80–90%-ია, რის გამოც კლინიკური ეჭვის შენარჩუნებისას რეკომენდებულია დამატებითი გამოკვლევები: კრიპტოკოკური ანტიგენი (CrAg) ცერებროსპინალურ სითხეში (განსაკუთრებით სენსიტიური და სპეციფიკური ტესტი), ინდოეთის მელნით პირდაპირი მიკროსკოპია, β-D-გლუკანი;

• წინასწარი ანტიფუნგალური თერაპია ცრუუარყოფითი შედეგის მიზეზი შესაძლოა გახდეს;

• ლუმბალური პუნქციით აღებული სითხის რაოდენობა და ხარისხი მნიშვნელოვანი ფაქტორებია (იდეალურად - 5–10 მლ ან მეტი).

დადებითი შედეგი ნიშნავს, რომ ცერებროსპინალურ სითხეში გამოვლენილია სოკოვანი მიკროორგანიზმი. პასუხში მითითებულია გამოვლენილი სოკოს გვარი ან სახეობა და, საჭიროების შემთხვევაში, ანტიფუნგოგრამის შედეგი.

დადებითი შედეგის ინტერპრეტაცია:

• ცერებროსპინალურ სითხეში სოკოს გამოვლენა ყოველთვის სიცოცხლისთვის საშიში მდგომარეობაა, რომელიც დაუყოვნებლივ მკურნალობას ითხოვს და, ჩვეულებრივ, სტაციონარულ ჰოსპიტალიზაციას;

• Cryptococcus neoformans - კრიპტოკოკური მენინგიტის დიაგნოზის დადასტურება; აუცილებელია აივ-ის სტატუსის შემოწმება (თუ უცნობია), CD4-ლიმფოციტების რაოდენობის განსაზღვრა, კრიპტოკოკური ანტიგენის (CrAg) ტიტრის შემოწმება, ცერებროსპინალური სითხის წნევის გაზომვა (ლუმბალური პუნქციით - ხშირად მომატებულია);

• Cryptococcus gattii - უფრო ვირულენტური; შესაძლოა ვითარდებოდეს იმუნოკომპეტენტურ პაციენტებშიც; საჭიროებს გახანგრძლივებულ თერაპიას;

• Candida-ს გვარის სოკოები - ხშირად ნოზოკომიალური ან ნეიროქირურგიული მანიპულაციის შემდეგ; საჭიროებს ცენტრალური ნერვული სისტემის სხვა ღრუებში ან შუნტში ინფექციური წყაროების ძიებას;

• Aspergillus - იშვიათად, ხშირად ნეიტროპენიურ პაციენტებში; მძიმე პროგნოზის ნიშანი;

• კრიპტოკოკური მენინგიტის სტანდარტული ინდუქციური თერაპია - ამფოტერიცინ B + ფლუციტოზინი, შემდეგ - ფლუკონაზოლი (კონსოლიდაცია და მენტენანსი);

• პუნქციით ცერებროსპინალური წნევის გაზომვა და, საჭიროების შემთხვევაში, განმეორებითი თერაპიული პუნქცია გადამწყვეტი მნიშვნელობისაა მართვისთვის.

ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.

• ლიქვორის ფიზიკურ-ბიოქიმიური თვისებები და მიკროსკოპული გამოკვლევა;

• სისხლის კულტურალური გამოკვლევა სოკოზე;

• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);

• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);

• პროკალციტონინის რაოდენობრივი განსაზღვრა სისხლში (PCT);

• გლუკოზის განსაზღვრა სისხლში (Glucose);

• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL);

• კრეატინინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Creatinine);

• ელექტროლიტების კონცენტრაციის განსაზღვრა სისხლში (Na⁺, K⁺, Ca²⁺, Cl⁻);

• კრეატინინის განსაზღვრა ბიოლოგიურ სითხეში (Creatinine, Body Fluid);

• იმუნოგლობულინ G-ის განსაზღვრა სისხლში (IgG);

• იმუნოგლობულინ M-ის განსაზღვრა სისხლში (IgM);

• იმუნოგლობულინ A-ის განსაზღვრა სისხლში (IgA);

• აივ-ის საწინააღმდეგო ანტისხეულებისა და p24 ანტიგენის კომბინირებული განსაზღვრა სისხლში (HIV Ag/Ab Combo);

• β-D-გლუკანის განსაზღვრა სისხლში (BDG);

• ასპერგილას (გალაქტომანანი) ანტიგენი (Aspergillus galactomannan antigen).

გამოყენებული წყაროები:

• cdc.gov - About Cryptococcosis

• idsociety.org - IDSA Clinical Practice Guidelines for the Management of Cryptococcal Disease

• ncbi.nlm.nih.gov - Cryptococcal Meningitis (StatPearls)

• ნინო მაჭარაშვილი - MS, PhD - მიკრობიოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი

• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი

• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი