რკინის შეკავშირების საერთო უნარის განსაზღვრა სისხლში (TIBC)

ფასი: 67 ₾

კვლევის შესახებ

რკინის შეკავშირების საერთო უნარი (Total Iron Binding Capacity, TIBC) არის სისხლის შრატის სრული უნარი, დაუკავშირდეს რკინა ცილოვან ტრანსპორტერ ტრანსფერინს. TIBC არაპირდაპირ ასახავს სისხლში არსებული ტრანსფერინის რაოდენობას, რომელიც წარმოადგენს რკინის ძირითად ტრანსპორტულ ცილას ორგანიზმში.

ნორმაში სისხლის შრატის ტრანსფერინი მხოლოდ 25-35%-ით არის გაჯერებული რკინით - ე.წ. ტრანსფერინის გაჯერების ინდექსი (TSAT). თუ ორგანიზმში რკინის დეფიციტია, ღვიძლი კომპენსატორულად ზრდის ტრანსფერინის სინთეზს; შესაბამისად, იზრდება TIBC. პირიქით, რკინის გადატვირთვის (ჰემოქრომატოზი, ჰემოლიზური ანემიის ფონზე ხშირი ჰემოტრანსფუზიები) ან ქრონიკული დაავადებების დროს ტრანსფერინი მცირდება და TIBC იკლებს.

TIBC წარმოადგენს რკინის მეტაბოლიზმის შეფასების ერთ-ერთ ძირითად მაჩვენებელს და გამოიყენება სხვადასხვა ანემიის დიფერენციული დიაგნოსტიკისთვის, განსაკუთრებით რკინადეფიციტური ანემიისა და ქრონიკული დაავადებების ანემიის განსასხვავებლად.

TIBC ფასდება რკინის მეტაბოლიზმის სხვა მაჩვენებლებთან ერთად - სისხლის შრატის რკინასთან, ფერიტინთან და ტრანსფერინის გაჯერების ინდექსთან (TSAT) კომპლექსურად.

რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?

კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:

• ანემიის გამოვლენისას მისი ეტიოლოგიის დასადგენად;

• რკინა-დეფიციტური ანემიის ეჭვი;

• ქრონიკული დაავადებების ანემიის დიფერენციული დიაგნოსტიკა;

• რკინის გადატვირთვის (ჰემოქრომატოზი, ჰემოსიდეროზი) ეჭვი;

• რკინის ჩანაცვლებითი თერაპიის ეფექტიანობის შეფასება;

• ხშირი ჰემოტრანსფუზიების ფონზე რკინის სტატუსის მონიტორინგი;

• ღვიძლის ქრონიკული დაავადებების შეფასება;

• თალასემიის ან სხვა ჰემოგლობინოპათიების ფონზე რკინის სტატუსის შეფასება;

• მალაბსორბციული სინდრომები;

• ორსულობის პერიოდი (განსაკუთრებით II და III ტრიმესტრში).

ინტერპრეტაცია

TIBC-ის (სისხლის შრატის რკინაშემკვრელი საერთო ტევადობა) მაღალი მაჩვენებელი შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:

• რკინადეფიციტური ანემია (ყველაზე ხშირი მიზეზი);

• ორსულობის გვიანი პერიოდი;

• მძიმე სისხლდენა (კუჭ-ნაწლავის, საშვილოსნოს);

• ორალური კონტრაცეპტივების ან ესტროგენული თერაპიის ფონზე;

• ქრონიკული ჰემოლიზური ანემია (იშვიათად);

• ცილოვან-ენერგეტიკული მალნუტრიცია (სადაც ღვიძლის სინთეზური ფუნქცია შენარჩუნებულია, ხოლო რკინის დეფიციტია).

TIBC-ის დაბალი მაჩვენებელი შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:

• ქრონიკული დაავადებების ანემია (ქრონიკული ანთება, აუტოიმუნური დაავადებები, ონკოლოგიური პათოლოგიები);

• რკინის გადატვირთვა (ჰემოქრომატოზი, ჰემოსიდეროზი, ხშირი ჰემოტრანსფუზიები);

• ჰემოლიზური ანემიები (ზოგიერთი ფორმა);

• ღვიძლის ქრონიკული დაავადებები (ციროზი, ჰეპატიტი) - როდესაც ღვიძლი ტრანსფერინს ვერ ასინთეზებს საკმარისად;

• ნეფროზული სინდრომი (ცილების დაკარგვა შარდით);

• პროტეინ-მკარგავი ენტეროპათია;

• მძიმე მალნუტრიცია;

• პერნიციოზული ანემია, B12-ის ან ფოლიუმის მჟავის დეფიციტი;

• ჰიპერთირეოზი.

ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.

კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:

• რკინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Iron);

• ფერიტინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Ferritin);

• ტრანსფერინის განსაზღვრა სისხლში (Transferrin);

• ტრანსფერინის გაჯერების ინდექსის გამოთვლა (TSAT);

• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);

• რეტიკულოციტების განსაზღვრა სისხლში (RET);

• ერითროციტების მორფოლოგიური შეფასება პერიფერიულ სისხლში;

• ვიტამინ B12-ის განსაზღვრა სისხლში (Vitamin B12);

• ფოლიუმის მჟავა (Folate);

• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);

• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL);

• საერთო ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში (TP);

• ალბუმინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (ALB).

როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?

• რეკომენდებულია უზმოდ ყოფნა. ბოლო 8-12 საათის განმავლობაში არ მიიღოთ საკვები და რკინის პრეპარატები (თუ იტარებდით მკურნალობას, მითითებული უნდა იყოს პრეპარატის დასახელება), არ მოიხმაროთ საღეჭი რეზინი და თამბაქო;

• კვლევა სასურველია ჩატარდეს დილით (08:00-11:00), რადგან რკინის დონეს აქვს დღიური ცვალებადობა.

მასალის ტიპი

შრატი

კვლევის შესრულების დრო

24 საათი

ქვეყანა

საქართველო

ავტორი და წყარო

გამოყენებული წყაროები:

• medlineplus.gov - TIBC, UIBC, and Transferrin Test

• ncbi.nlm.nih.gov - Total Iron-Binding Capacity (StatPearls)

• mayocliniclabs.com - Iron and Total Iron-Binding Capacity

• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;

• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;

• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.