aPTT-ის შედეგი შესაძლოა იყოს ნორმაში, გახანგრძლივებული ან, იშვიათად, დამოკლებული.

aPTT-ის გახანგრძლივება შესაძლოა გამოწვეული იყოს რამდენიმე მიზეზით:

• ანტიკოაგულანტური თერაპია: არაფრაქციონირებული ჰეპარინი (UFH) - aPTT-ის ძირითადი მონიტორინგის ტესტი; დაბალი მოლეკულური წონის ჰეპარინი (LMWH) - aPTT-ზე გავლენა მცირეა, მონიტორინგი ხდება anti-Xa აქტივობით; პირდაპირი თრომბინის ინჰიბიტორები (დაბიგატრანი, ბივალირუდინი, არგატრობანი); ვარფარინი - გავლენა აქვს ძირითადად PT-ზე, თუმცა ხანგრძლივი ან მაღალი დოზის შემთხვევაში გავლენას ახდენს aPTT-ზეც;

• თანდაყოლილი ფაქტორების დეფიციტი: ჰემოფილია A (ფაქტორი VIII-ის დეფიციტი), ჰემოფილია B (ფაქტორი IX-ის დეფიციტი), ფონ ვილებრანდის დაავადება (ხშირად მსუბუქი გახანგრძლივება), ფაქტორი XI-ის დეფიციტი (ჰემოფილია C), ფაქტორი XII-ის დეფიციტი (ჩვეულებრივ - არ ასოცირდება სისხლდენის რისკთან);

• შეძენილი ფაქტორების დეფიციტი: ღვიძლის უკმარისობა, ვიტამინ K-ს დეფიციტი, დისემინირებული ინტრავასკულარული კოაგულაცია (DIC), მასიური სისხლის გადასხმის შემდეგ (გაზავების ეფექტი);

• ფაქტორსპეციფიური ინჰიბიტორები: შეძენილი ჰემოფილია A (ფაქტორი VIII-ის ინჰიბიტორი) - ხშირად ხანდაზმულ პაციენტებში, ორსულობის შემდგომ ან აუტოიმუნური დაავადებების ფონზე;

• მგლურას ანტიკოაგულანტი (LA) - ანტიფოსფოლიპიდური ანტისხეული, რომელიც, პარადოქსულად, aPTT-ს ახანგრძლივებს ლაბორატორიულად, თუმცა კლინიკურად ასოცირდება თროμბოზის (არა სისხლდენის) რისკთან;

• პრე-ანალიტიკური ფაქტორები: არასწორი ციტრატის თანაფარდობა ნიმუშში (განზავება, არასაკმარისი ნიმუშის რაოდენობა), ნიმუშის ჰემოლიზი, არასწორი შენახვა.

aPTT-ის გახანგრძლივების მიზეზის დასაზუსტებლად რეკომენდებულია შერევის ტესტი (mixing study, ICA), რომელიც დიფერენცირებას ახდენს ფაქტორის დეფიციტსა და ინჰიბიტორის არსებობას შორის. ფაქტორის დეფიციტის შემთხვევაში პაციენტის პლაზმის შერევით ნორმალურ პლაზმასთან 1:1 თანაფარდობით, aPTT დაბრუნდება ნორმაში; ინჰიბიტორის შემთხვევაში - გახანგრძლივებული დარჩება.

aPTT-ის დამოკლება იშვიათად ატარებს კლინიკურ მნიშვნელობას და შესაძლოა გამოწვეული იყოს ანთებითი მწვავე ფაზის რეაქციით (ფაქტორი VIII-ის და ფიბრინოგენის მომატება), ორსულობით ან პრე-ანალიტიკური ფაქტორებით.

ანტიკოაგულანტური თერაპიის სამიზნე aPTT: არაფრაქციონირებული ჰეპარინით თერაპიის შემთხვევაში სამიზნე aPTT, ჩვეულებრივ, არის საწყისი ნორმის 1.5–2.5-ჯერ (ე.წ. „თერაპიული ფანჯარა“). გადახრის შემთხვევაში დოზის კორექცია ხდება მკურნალი ექიმის მითითებით.

ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.

• კოაგულოგრამა (PT, PI, INR, aPTT, Fibrinogen);

• პროთრომბინის დროის განსაზღვრა სისხლში (PT);

• პროთრომბინის ინდექსის გამოთვლა სისხლში (PI);

• საერთაშორისო ნორმალიზებული შეფარდება (INR/PT);

• ფიბრინოგენის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Fibrinogen);

• D-დიმერის განსაზღვრა სისხლში (D-dimer);

• ანტითრომბინ III-ის განსაზღვრა სისხლში (AT III);

• ცირკულირებადი ანტიკოაგულანტის აქტივობის განსაზღვრა (შერევის ტესტი) (ICA);

• თავისუფალი პროტეინ S-ის განსაზღვრა სისხლში (Free Protein S);

• პროტეინ C-ის განსაზღვრა სისხლში (Protein C);

• მგლურას ანტიკოაგულანტის განსაზღვრა სისხლში (Lupus anticoagulant, LA);

• ანტიკარდიოლიპინური ანტისხეულები IgG (Anti-Cardiolipin IgG);

• ანტიკარდიოლიპინური ანტისხეულები IgM (Anti-Cardiolipin IgM);

• ანტიბეტა 2 გლიკოპროტეინი IgG (Anti β-2 Glycoprotein IgG);

• ანტიბეტა 2 გლიკოპროტეინი IgM (Anti β-2 Glycoprotein IgM);

• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);

• თრომბოციტების რაოდენობის განსაზღვრა სისხლში (PLT);

• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL);

• კრეატინინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Creatinine).

გამოყენებული წყაროები:

• medlineplus.gov - Partial Thromboplastin Time (PTT) Test

• ncbi.nlm.nih.gov - Activated Partial Thromboplastin Time (StatPearls)

• mayocliniclabs.com - Activated Partial Thromboplastin Time

• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;

• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;

• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.