რეზუს ფაქტორის სუსტი D ანტიგენის განსაზღვრა

ფასი: 50 ₾

კვლევის შესახებ

რეზუს-ფაქტორის სუსტი D ანტიგენის განსაზღვრა სისხლში (Weak D, Rh) არის სპეციფიკური სეროლოგიური კვლევა, რომელიც გამოიყენება იმ შემთხვევებში, როდესაც სტანდარტული რეზუს-ფაქტორის (D ანტიგენი) განსაზღვრა იძლევა ცრუუარყოფით ან ცვალებად შედეგს, ხოლო ერითროციტებზე RhD ანტიგენი არსებობს, თუმცა შემცირებული რაოდენობით ან შეცვლილი კონფიგურაციით.

რეზუს-ფაქტორის სისტემა მოიცავს ბევრ ანტიგენს, რომელთა შორის ყველაზე მნიშვნელოვანი არის D ანტიგენი. RhD-დადებითი (Rh+) პირების ერითროციტებზე არსებობს RhD ანტიგენი, ხოლო RhD-უარყოფითი (Rh-) პირების ერითროციტებზე — არა. სუსტი D (weak D) ფენომენი არის ვარიანტი, რომელშიც RhD ანტიგენი არსებობს, თუმცა მისი ექსპრესია შემცირებულია (10-70% ნორმასთან შედარებით) ან კონფიგურაციაა შეცვლილი.

სუსტი D ფენომენი იყოფა შემდეგ ვარიანტებად:

• Weak D (კლასიკური სუსტი D) - შემცირებული რაოდენობით ნორმალური D ანტიგენი ერითროციტებზე; ხშირად გენეტიკურია (RHD გენის წერტილოვანი მუტაცია); სისხლის გადასხმისა და ჰემოლიზური დაავადების რისკისთვის ჩვეულებრივ ფასდება როგორც Rh-დადებითი;

• Partial D (ნაწილობრივი D) - შეცვლილი კონფიგურაციის D ანტიგენი (აკლია გარკვეული ეპიტოპები); ამ პაციენტებმა შესაძლოა გამოიმუშაონ ალო-ანტი-D ანტისხეულები D-დადებითი სისხლის გადასხმის ან RhD-დადებითი ნაყოფის შემთხვევაში; ფასდება როგორც Rh-უარყოფითი დონორი და როგორც Rh-უარყოფითი რეციპიენტი;

• DEL ფენოტიპი - D ანტიგენის ძალიან დაბალი ექსპრესია, რომელიც გამოვლენადია მხოლოდ ადსორბცია-ელუციის ტექნიკით; ხშირია აზიურ პოპულაციებში.

გამოვლენისთვის გამოიყენება ანტიგლობულინური ტესტი (anti-D), ხოლო Weak D-სა და Partial D-ს შორის დიფერენცირებისთვის - მონოკლონური anti-D პანელით ან RHD გენის მოლეკულური ანალიზით (RHD genotyping).

სუსტი D ანტიგენის სწორი იდენტიფიკაცია გადამწყვეტი მნიშვნელობისაა სისხლის გადასხმის უსაფრთხოებისა და, განსაკუთრებით, ორსულობის მართვისთვის (ჰემოლიზური დაავადება ახალშობილში, HDFN, რომელიც გამოწვეულია ანტი-D ანტისხეულებით, შესაძლოა იყოს მძიმე).

რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?

კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:

• სტანდარტული Rh-ფაქტორის (D ანტიგენი) ცვალებადი ან არასარწმუნო შედეგი (ცრუ-უარყოფითი ან სუსტი დადებითი რეაქცია);

• ფეხმძიმე ქალის რეზუს-ფაქტორის სტატუსის დადგენა (განსაკუთრებით - შესაძლო Rh-შეუთავსებლობის შემთხვევაში);

• ფეხმძიმე ქალში, რომელშიც სტანდარტული Rh-ფაქტორის ტესტი არასარწმუნოა - სუსტი D-ის გამორიცხვისთვის (გადასხმის სტრატეგიის და ანტი-D იმუნოგლობულინის ჩასანაცვლებელი თერაპიის გადაწყვეტისთვის);

• ფეხმძიმე ქალის ანტი-D ანტისხეულების სკრინინგი (Rh-ალოიმუნიზაცია);

• Rh-უარყოფითი ფეხმძიმე ქალისგან Rh-დადებითი ფეტუსის შობის შემდეგ - ანტი-D იმუნოგლობულინის (RhoGAM) გადასაცემად;

• ახალშობილში ჰემოლიზური დაავადების (HDFN) ეჭვი;

• ახალშობილში, რომელიც დაბადებულია Rh-უარყოფითი დედისგან - Rh-სტატუსის ზუსტი დადგენისთვის;

• სისხლის გადასხმის (ტრანსფუზიის) წინ რეციპიენტის Rh-სტატუსის ზუსტი დადგენისთვის;

• დონორის სტატუსის შემოწმება;

• პოსტ-ტრანსფუზიული რეაქციის გამოკვლევა;

• ღვიძლის, თირკმლის, ძვლის ტვინის გადანერგვის წინა შემოწმება;

• ფამილიური ანამნეზის ან გენეტიკური კონსულტაციის ფარგლებში;

• იშვიათი Rh-ფენოტიპის (DEL) გამოვლენისთვის (განსაკუთრებით - აზიური წარმოშობის პაციენტებში).

ინტერპრეტაცია

შერევის ტესტის შედეგი ფასდება მისი მყისიერი (immediate) და ინკუბირებული (incubated) ფაზების მიხედვით.

უარყოფითი შედეგი (ფაქტორის დეფიციტი):

თუ შერევის (1:1 პაციენტი:ნორმალური პლაზმა) შემდეგ PT ან aPTT დაბრუნდება ნორმაში (ან მნიშვნელოვნად შემცირდება), ეს მიუთითებს, რომ გახანგრძლივების მიზეზი არის ერთი ან რამდენიმე კოაგულაციური ფაქტორის დეფიციტი. ცირკულირებადი ანტიკოაგულანტი (ინჰიბიტორი) არ არის გამოვლენილი.

დადებითი შედეგი (ცირკულირებადი ანტიკოაგულანტი - ინჰიბიტორი):

თუ შერევის შემდეგ PT ან aPTT გახანგრძლივებული რჩება (კორექცია არ ხდება ან მცირეა), ეს მიუთითებს, რომ პაციენტის პლაზმაში არსებობს ცირკულირებადი ანტიკოაგულანტი, რომელიც ხელს უშლის ნორმალურ კოაგულაციას.

დადებითი შედეგის შემდგომი დიფერენცირება:

• ფაქტორი VIII-ის ინჰიბიტორი (შეძენილი ჰემოფილია A):

მყისიერი ფაზა - aPTT ნაწილობრივ კორექტირდება ან საერთოდ არ კორექტირდება;

ინკუბირებული ფაზა (37°C, 1–2 სთ) - aPTT კიდევ უფრო გახანგრძლივდება (დროდამოკიდებული ეფექტი);

ფაქტორი VIII-ის აქტივობა - მნიშვნელოვნად შემცირებული;

კლინიკურად ასოცირდება სისხლდენის რისკთან;

ფასდება ბეთესდას ერთეულებში (Bethesda units, BU);

• მგლურას ანტიკოაგულანტი (Lupus anticoagulant, LA):

მყისიერ და ინკუბირებულ ფაზებში aPTT გახანგრძლივებული რჩება (დროდამოუკიდებელი);

დადასტურებისთვის რეკომენდებულია სპეციფიკური ტესტები: dRVVT (dilute Russell Viper Venom Time), STACLOT-LA, SCT (Silica Clotting Time);

კლინიკურად ასოცირდება თრომბოზის (და არა სისხლდენის) რისკთან;

APS-ის დიაგნოსტიკისთვის რეკომენდებულია მინიმუმ 12-კვირიანი ინტერვალით განმეორებითი დადებითი შედეგი;

• ჰეპარინი ნიმუშში - aPTT გახანგრძლივებული რჩება შერევის შემდეგ; გამოვლენისთვის გამოიყენება პოლიბრენი (Polybrene) ან ჰეპარინაზა;

• პირდაპირი ორალური ანტიკოაგულანტები (DOAC) - დაბიგატრანი, რივაროქსაბანი, აპიქსაბანი - შესაძლოა გამოიწვიოს ცრუდადებითი შედეგი მგლურას ანტიკოაგულანტისთვის.

რეკომენდებული შემდგომი ნაბიჯები:

• ფაქტორი VIII-ის ინჰიბიტორის ეჭვის შემთხვევაში: ფაქტორი VIII-ის აქტივობის განსაზღვრა, ბეთესდას ანალიზი ინჰიბიტორის ტიტრის შესაფასებლად;

• მგლურას ანტიკოაგულანტის ეჭვის შემთხვევაში: dRVVT, SCT, ანტიკარდიოლიპინური ანტისხეულები (IgG, IgM), ანტი-β2-გლიკოპროტეინი (IgG, IgM);

• ფაქტორის დეფიციტის ეჭვის შემთხვევაში: ცალკეული ფაქტორების აქტივობის განსაზღვრა (VIII, IX, XI, XII), ფონ ვილებრანდის ფაქტორის აქტივობა.

ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.