კვლევის შესახებ
ტრიქინელოზი (Trichinellosis) არის პარაზიტული, საკვებით გადამდები (food-borne) დაავადება, რომელიც გამოწვეულია ნემატოდით — Trichinella spiralis. ადამიანი ინფიცირდება დაუმუშავებელი ან არასათანადოდ დამუშავებული ხორცის (განსაკუთრებით — ღორის, ტახის, დათვისა და ცხენის ხორცის) მოხმარების შედეგად, რომელიც შეიცავს პარაზიტის ცოცხალ ლარვებს. კუჭში ლარვები თავისუფლდებიან, ხოლო წვრილ ნაწლავში გარდაიქმნებიან ზრდასრულ ჭიებად. მდედრი შობს ახალ ლარვებს, რომლებიც სისხლის მიმოქცევის სისტემით ვრცელდებიან მთელ ორგანიზმში და ბოლოს ენდოკისტები (გარსს შემოიხვევიან) ჩონჩხის კუნთებში, სადაც შესაძლოა წლების განმავლობაში დარჩეს სიცოცხლისუნარიანი.
Trichinella spiralis IgG ანტისხეულების კვლევა არის სეროლოგიური ტესტი, რომელიც სისხლში აღმოაჩენს ტრიქინელას ანტიგენების მიმართ წარმოქმნილ IgG-კლასის ანტისხეულებს. ეს ანტისხეულები ჩვეულებრივ ვითარდება ინფიცირებიდან 3-5 კვირის შემდეგ და აღწევენ მაქსიმუმს მე-2 ან მე-3 თვისთვის, შემდეგ კი თანდათან იკლებენ.
ტესტი ფართოდ გამოიყენება ტრიქინელოზის კლინიკური ეჭვის დასადასტურებლად, განსაკუთრებით — ეპიდემიოლოგიური აფეთქებების ან კვების ანამნეზის ფონზე. მძიმე შემთხვევებში დიაგნოზის საბოლოო დადასტურება შესაძლოა საჭიროებდეს კუნთის ბიოფსიას, თუმცა სეროლოგია ძირითადად საკმარისია დიაგნოსტიკური თვალსაზრისით.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია:
• დაუმუშავებელი ან არასაკმარისად მოხარშული/შემწვარი ხორცის მოხმარების ანამნეზი (ღორის, დათვის, ტახის, ცხენის ხორცი);
• ტრიქინელოზის კლინიკური ეჭვი - ტრიქინელოზის სიმპტომები ექსპოზიციიდან ერთი-ოთხი კვირის შემდეგ;
• ეპიდემიოლოგიური გამოძიების ფონზე - როდესაც ცნობილია სოფლის ან რეგიონის აფეთქება;
• ახლო კონტაქტი ცნობილ ტრიქინელოზის შემთხვევასთან ან მსგავსი საკვების მოხმარება.
ადრეული, ნაწლავური (ენტერული) ფაზის სიმპტომები (ექსპოზიციიდან 1-7 დღეში):
• გულისრევა, ღებინება;
• დიარეა;
• მუცლის ტკივილი, კოლიკები;
• ცხელება.
გვიანი, კუნთის (პარენტერული) ფაზის სიმპტომები (ექსპოზიციიდან 1-8 კვირის შემდეგ):
• კუნთების ძლიერი ტკივილი (მიალგია), მგრძნობელობა და სისუსტე - განსაკუთრებით სახის, კისრის, ბარძაყისა და ზურგის კუნთებში;
• პერიორბიტალური (თვალების ირგვლივ) შეშუპება;
• ცხელება, შემცივნება;
• კანის გამონაყარი;
• კონიუნქტივიტი (თვალის ლორწოვანის გაწითლება);
• ქვეფრჩხილოვანი წერტილოვანი სისხლჩაქცევები;
• ეოზინოფილია (ეოზინოფილების მკვეთრი მომატება სისხლში);
• გართულებების შემთხვევაში - მიოკარდიტი, ენცეფალიტი, პნევმონიტი.
ინტერპრეტაცია
დადებითი IgG ანტისხეულები შესაძლოა მიუთითებდეს:
• მიმდინარე ტრიქინელოზზე (განსაკუთრებით თუ არსებობს კლინიკური სიმპტომები და ეპიდემიოლოგიური ანამნეზი);
• ცოტა ხნის წინ გადატანილ ტრიქინელოზზე;
• გადატანილ ინფექციაზე - IgG ანტისხეულები შეიძლება შენარჩუნდეს წლების განმავლობაში;
• ჯვარედინი რეაქტიულობა სხვა პარაზიტებთან (განსაკუთრებით - Toxocara canis-თან).
უარყოფითი შედეგი შესაძლოა ნიშნავდეს:
• ტრიქინელოზის არარსებობას;
• ინფექციის ძალიან ადრეულ ფაზაში გამოკვლევას - ანტისხეულები ჩვეულებრივ ჩნდება ინფიცირებიდან 3 კვირის შემდეგ. ცრუუარყოფითი შედეგი დამახასიათებელია ადრეული ფაზისთვის, ამიტომ კლინიკური ეჭვის შემთხვევაში რეკომენდებულია კვლევის გამეორება 2-4 კვირის შემდეგ;
• დაბალი პარაზიტული დატვირთვის შემთხვევას - ცრუუარყოფითი პასუხი უფრო ხშირია მსუბუქი ინფექციების დროს;
• იმუნოდეფიციტურ მდგომარეობას - მცირდება ანტისხეულების წარმოქმნა.
მნიშვნელოვანი მახასიათებლები:
• IgG ანტისხეულების ტიტრი არ ასახავს კლინიკური მდგომარეობის სიმძიმეს;
• დიაგნოზი დაფუძნებულია სამ კომპონენტზე: კლინიკური სიმპტომები + ეპიდემიოლოგიური ანამნეზი + სეროლოგია/ლაბორატორიული ნიშნები (ეოზინოფილია, კრეატინკინაზა);
• დიფერენციალური დიაგნოზის ფარგლებში გასათვალისწინებელია სხვა პარაზიტული ინფექციები - ტოქსოკაროზი, ფასციოლოზი, ეჰინოკოკოზი;
• კუნთოვანი ბიოფსია (ცისტირებული ლარვების ვიზუალიზაციით) არის დამადასტურებელი მეთოდი მძიმე ან საეჭვო შემთხვევებში.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• ეოზინოფილების აბსოლუტური რაოდენობა;
• კრეატინკინაზას განსაზღვრა სისხლში (CK);
• ლაქტატდეჰიდროგენაზის განსაზღვრა სისხლში (LDH);
• ალანინამინოტრანსფერაზისა და ასპარტატამინოტრანსფერაზის განსაზღვრა სისხლში (ALT,AST);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
• იმუნოგლობულინ E-ის განსაზღვრა სისხლში (IgE);
• Trichinella IgM ანტისხეულები (ადრეული ინფექცია);
• ტოქსოკარას საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (Toxocara IgG);
• ფასციოლას საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (Fasciola IgG);
• ექინოკოკის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (Echinococcus granulosus IgG);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
სპეციფიური მომზადება არ არის საჭირო.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• cdc.gov - DPDx Trichinellosis
• mayocliniclabs.com - Trichinella Antibody, IgG
• ncbi.nlm.nih.gov - Trichinellosis (StatPearls)
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.