შარდოვანას აზოტის (BUN) მაჩვენებლების ინტერპრეტაცია:

BUN-ის მაღალი მაჩვენებელი (აზოტემია) შესაძლოა მიუთითებდეს:

თირკმლისმიერი (რენული) მიზეზები:

• მწვავე თირკმლის დაზიანება (AKI);

• ქრონიკული თირკმლის დაავადება (CKD);

• გლომერულონეფრიტი, პიელონეფრიტი;

• ნეფროტოქსიკური მედიკამენტების ან აგენტების ზემოქმედება.

თირკმლისწინა (პრერენული) მიზეზები - თირკმლის პერფუზიის შემცირება:

• დეჰიდრატაცია (ჰიპოვოლემია) - დიარეა, ღებინება, ჭარბი ოფლიანობა, არასაკმარისი სითხის მიღება;

• გულის ქრონიკული უკმარისობა;

• შოკი, ჰიპოვოლემია;

• ცხელება;

• ღვიძლის ციროზი ასციტით (ჰეპატორენული სინდრომის რისკით).

თირკმლისშემდგომი (პოსტრენული) მიზეზები - უროდინამიკის დარღვევა:

• პროსტატის კეთილთვისებიანი ჰიპერპლაზია ან ნეოპლაზია;

• უროლითიაზი (თირკმლის ან შარდსაწვეთის ქვა);

• მენჯის ღრუს ნეოპლაზიები ნეფრო-ურეთერული ობსტრუქციით.

სხვა მიზეზები:

• კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის სისხლდენა (ცილოვანი მასის მეტაბოლიზმი ნაწლავიდან);

• ცილით მდიდარი დიეტა;

• ჰიპერკატაბოლური მდგომარეობები (დამწვრობა, სეფსისი, მძიმე ტრავმა);

• კორტიკოსტეროიდული თერაპია;

• ხანდაზმულობა (ფიზიოლოგიური მცირე მატება).

BUN-ის დაბალი მაჩვენებელი შესაძლოა აღინიშნოს:

• ღვიძლის მძიმე დისფუნქცია/უკმარისობა (ცილების სინთეზის დარღვევა);

• ჰიპერჰიდრატაცია;

• დაბალცილოვანი დიეტა, მალნუტრიცია (არასაკმარისი კვება);

• მალაბსორბცია;

• ორსულობა (ფიზიოლოგიური განზავება);

• ანტიდიურეზული ჰორმონის არასათანადო სეკრეციის სინდრომი (SIADH).

BUN-ის შედეგი ჩვეულებრივ ფასდება კრეატინინთან ერთად - BUN/კრეატინინის ფარდობა ეხმარება ექიმს დაადგინოს თირკმლის უკმარისობის ტიპი (პრერენული, რენული თუ პოსტრენული) და შეაფასოს დეჰიდრატაციის ან კუჭ-ნაწლავის სისხლდენის ალბათობა.

ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.

• კრეატინინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Creatinine);

• გლომერულური ფილტრაციის სიჩქარე (eGFR);

• ცისტატინი C, სისხლში;

• შარდის საერთო ანალიზი (Urinalysis);

• ალბუმინი/კრეატინინის თანაფარდობა შარდში (ACR);

• ცილის განსაზღვრა შარდში (Protein, Urine);

• ელექტროლიტების კონცენტრაციის განსაზღვრა სისხლში (Na⁺, K⁺, Ca²⁺, Cl⁻);

• ფოსფორის განსაზღვრა სისხლში (P);

• მაგნიუმის განსაზღვრა სისხლში (Mg);

• გლუკოზის განსაზღვრა სისხლში (Glucose);

• გლიკირებული ჰემოგლობინის განსაზღვრა სისხლში (HbA1c);

• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);

• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT,AST,GGT,ALP,TBIL,DBIL).

გამოყენებული წყაროები:

• medlineplus.gov - BUN (Blood Urea Nitrogen)

• my.clevelandclinic.org - Blood Urea Nitrogen (BUN) Test

• kidneyfund.org - Blood Urea Nitrogen (BUN)

• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;

• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;

• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.